تحقیق با موضوعدولت، حکومت، کلیسا، پاپ، دین

تحقق عدالت توسط جامعه­ی رومی امکان پذیر نبود زیرا مردم خدای واقعی را نمی شناختند و خدایان موهوم را می­پرستیدند همه­ی دولت­های گذشته هم چنین بودند لذا رستگاری بشر فقط در مسیحیت است وی با اعلام این اصل که مسیحیت عدالت را آفریده است، از دیگر آبا نخستین کلیسا دور شد چرا که آنان معتقد بودند عدالت در دولت تحقق می یابد و متفکران رومی، قانون و عدالت را پایه ی بنیادین دولت می­دانستند اما اگوستین با آنان موافق نبود و معتقد بود تنها دولت مسیحی است که می تواند عدالت را برقرا کند.(همان، 233) در توجیه علت وجودی دولت، اگوستین موضوع گناه انسان را هسته ی اصلی تفکر خویش قرار می­دهد و می گوید اگر انسان گناهکار نبود بی نظم نمی­شد و از آنجائی که دولت وظیفه ایجاد نظم را دارد بنابراین وجود دولت حاصل گناه اولیه انسان بود بدین ترتیب خداوند در اصل حکومت را در نظر نداشت و مقدر نبود که هیچ انسانی تابع انسان دیگر باشد اما گناهکاری انسان به تابعیت و نابرابری وی انجامید که در نهاد بردگی، حکومت و مالکیت خصوصی متجلی شد. (راسل،1353 :499)

8-4-2-1- اندیشه های توماس اکوئیناس

اندیشه های توماس و خدمات فکری وی در حوزه فلسفه مغرب زمین آشنا است وی به عنوان بزرگترین فیلسوف اندیشه ی مدرسی تلقی می شود از میان آرا گوناگونی که در دعوای دین و دولت عرضه شد اندیشه های توماس قدیس در سیر کمال فلسفه سیاسی در غرب مقام نمایان دارد. صاحب نظران اروپائی او را به اتفاق بزرگترین فیلسوف مسیحیت می دانند مذهب در نظر اکوئیناس تاجی است که بر فرق سازمان اجتماعی قرار گرفته و نه تنها رقیب تشکیلات دنیوی نیست، بلکه مکمل آن است اهمیت عمل اکویناس در همین است که فلسفه ارسطو را قبول کرد. دولت در نظر ارسطو مظهر خیر است و لزومی ندارد که منبع شر یا موجد فساد باشد. وظیفه ای که اسلاف اکوئیناس برای دولت قائل بودند عبارت از حفظ نظم و آرامش بود که بی وجود آن مذهب هرگز نمی توانست از عهده­ی انجام وظیفه ی اختصاصی خود براید. وی برای دولت یک وظیفه ی آموزشی قائل شد و تا حدودی بار مسئولیت اولیای مذهبی را کم می­نمود همه پیشینیان وی آئین فرمانبری سیاسی آئین مالکیت و آئین بندگی را بر خلاف طبعیت می­دانستند و وجود این موضوعات را نتیجه­ی سرپیچی انسان از امر خداوند تلقی می­نمودند اما وی دو عامل اول را؛ فرمانبری سیاسی و مالکیت را طبیعی می­دانست و آئین بندگی را مصنوعی و ساخته دست بشری فرض می کرد اما وجود آن را مفید می دانست. (همان، 160-153)

بطور کلی فلسفه حکومت و جامعه از نظر سن توماس بر نهاد برتری و سلسله مراتبی قرار داده شده است. توماس دیدگاه ارسطو که انسان را حیوانی سیاسی می­دانست، بر دیدگاه اگوستین که می­گفت انسان­های خوب می توانند بدون حکومت زندگی کنند را رد کرد. وی همانند راسطو برای دولت دو وظیفه را ذکر می­کرد که یکی تامین رفاه جسمانی و دیگری تکامل روحی مردم، پس دولت هدف نیست بلکه وسیله است که برای تامین شرایط تکامل انسان طراحی شده است. تکامل روحی مردم محتاج تفضل الهی است و تفضل الهی محتاج میانجی­گری کلیسا، در آن صورت دولت پایین تر از کلیسا و درخدمت آن است.

وی منشا دولت را حاصل گناه اولیه ی انسان نمی دانست و قانون طبیعی را موجد دولت تلقی می نمود دولت از بسط خانواده پدید می آید و خداوند از قدرت خود بهره ای به مردم می دهد و مردم آن را به دولت تفویض می کنند. اکوئیناس در مورد ارتباط دولت و کلیسا می گوید حکمران دنیوی مانند یک نجار و تعمیر کار کشتی است که وظیفه اش بر طرف کردن عیوب و نواقص داخل کشتی است که در حال سفر است اما مذهب و اولیای مذهبی به سان ناخدایان می مانند که وظیفه ی آنها رساندن سالم کشتی به لنگرگاه است (طاهری، 167:1380)

به این ترتیب دیدگاه سن توماس در موضوع رابطه دین و دولت عدم مجزا بودن این دو از همدیگر است را که چنین چیزی با کشیش و آئین مسیح امکان پذیر نیست. طبق احکام و شرایع مسیح نیل به رحمت ابدی با رشته ای گسست ناپذیر به تحصیل فضایل اخلاقی پیوند خورده است سعادت دنیوی به عنوان یک هدف مادون رحمت جاودانی است و این رحمت جاودانی تنها هدف زندگانی بشر است حکمران دنیوی اگر هم در پی تحصیل سعادت دنیوی باشد باید آن را به شکل وسیله ای برای نیل به هدف جاودانی و نه به عنوان یک هدف نهائی تعقیب کند. از این قرار دولت از مذهب بی نیاز نیست. از آنجائی که رستگاری برترین هدف زندگانی انسان است و فقط کلیسا می­تواند و می­داند که این رستگاری چگونه به دست می آید، بنابراین شاهان به کلیسا وابسته اند. پاپ برترین فرمانروا است و او دو شمشیر روحانی و دنیوی را در دست دارد و تابعان خود را در سازمان کلیسایی مجاز می کند تا با ابزارهای لازم بر اعمال فرمانروایان نظارت کنند با این همه او معتقد بود که دولت در کار خود مختار است و کلیسا هنگامی مداخله می کند که فرمانروا احکام قانون طبیعی را نادیده بگیرد حتی با وجود آنکه ممکن است فرمانروا بی دین باشد تا زمانی که از قانونی طبیعی پیروی می کند اتباع مسیحی و نیز کافران باید از او اطاعت کنند. (همان، 280)

9-4-2-1- اندیشه های ضد پاپ و دولت

حد فاصل بین اندیشه دولت مسیحی و دولت های مخالف پاپ دیدگاه­های دانته ادیگری است وی از پژوهشگران شاهکار منظوم کمدی الهی بود که به تبلیغ صلح و وحدت سیاسی پرداخت و از تشکیل امپراتوری جهانی دفاع نمود. برای بازگرداندن وحدت امپراطوری باید حکومت زیر نظارت میسحیت و نه پاپ تشکیل شود وی می گوید که پاپ و کلیسا باید فعالیت های خود را به دعا و عبادت و اندرزهای اخلاقی محدود کنند و مداخله در کارهای غیر دینی را متوقف نمایند. دانته با جدا کردن دقیق کلیسا و امپراطوری و قرار دادن آنها به عنوان دو اقتدار مستقل اهمیت و اقتدار کلیسا را کاهش داد بعد از وی اندیشمندانی چون پیردبوآو مارسیلیوپا دوا، ویلیام اوکام اندیشه های ضد پاپ خود را ارئه نمودند دبوآ نخستین متفکری بود که پیدائی دولت نو را از پیش دید و بر استقلال پادشاهی تاکید و استدلال کرد وی گفت که تملک اقتدار دنیایی عامل فساد کلیسا است. (کمالی، 1381: 149)

مارسیلیو پادوا به پیروی از ارسطو دولت اورگانیستی را مطرح کرد. به عقیده ی وی حکومت خوب حاکمیت عمومی است و اقتدار نهائی باید به مردم متعلق باشد مارسیلیو، دین را مسئله ای خصوصی و در مرحله معنوی و روحانی می دید و اظهار نمود که کلیسا حق قانون گذاری ندارد روحانیون نمی توانند از قوانین حکومتی اطاعت نکنند پاپ و روحانیون حق ندارد که به نام کلیسا حکومت کنند و روحانیون حق مال اندوزی ندارند.

جان ویکلیف از دیگر متفکران ضد پاپ بود وی که از ناسیونالیست ها تندرو بود تشکیل دولت ملی را تنها راه خلاصی از حکومت پاپ می دانست دولت گرائی وی با ناسیونالیسم مورد نظرش، همنوا بود. علاوه بر اینکه هوادار برتری دولت بر کلیسا بود یک ضد کشیش معروف بود. ویکلیف معتقد بود که فرمانروایان بد شاهان راستین نیستند، اما باید احترام آنها را نگه داشت. (همان، 292،334)

5-2-1- دولت در اندیشه های عصر جدید

چند دهه ی پایانی سده ی پانزدهم و دو یا سه دهه نخست سده ی شانزدهم دوره ی نوزایی بود اندیشه ی نوزائی نه تنها رهایی از تفکر مدرس گرایی بود، بلکه راه بر انسان گرائی و اومانیستم را باز کرد. انسان­گرائی تاکیدی بر ماهیت غیر دینی فرهنگ جدید و نوعی برگشت به فرد گرایی بود. در این دوره تفکرات اسکولاستیسم (مدرس گرایی) که انسان را حیوانی تباهی فرض نموده و از هنگام زاده شدن نشان گناه بر وی خورده است کنار گذاشته شد. توجه به جهان دیگر یا آخرت به عنوان عامل مسلط از بین رفت و ذهن انسان را از دسترس الهیات و خشونت تفکر مدرس گرایی رها کرد. اقتدار کلیسایی کشیشان را رد کرد و آزادی تفکر انسان را فراهم آورد. در این دوره فلسفه از وابستگی به دین و کلیسا رهایی یافت و به علم و روش های علمی نزدیکتر شد و از تنها هدف خود که اثبات وجود خدا بود فراتر رفت.

از نقاط برجسته این دوره که عموماً در تاریخ دوره ی جدید نامیده می شود، تضعیف حاکمیت کلیسا و افزایش قدرت علم است. فرهنگ عصر جدید بیشتر دنیوی است و دولت­ها روز به روز جای کلیسا را به عنوان مرجع حکومتی که بر فرهنگ نظارت می کند می­گیرند.

1-5-2-1- اندیشه های ماکیاول در مورد دولت

ماکیاول در عصری می­زیست که عصر خود کامگی، گستاخی، زیرکی، فریب، خیانت، کینه توزی، بدبینی، نفرت و شهرت بود. اندیشه های وی را می­توان اینگونه خلاصه نمود: همیشه در پی سود خود باش، جز خویشتن هیچکس را محترم نشمار، بدی کن اما چنان وانمود کن که نیکی می­کنی و…

ماکیاول هیچ فرقی میان دو حاکم سیاسی و کلیسایی نمی بیند وی نه تنها اندیشه ی برتری مذهب را نسبت به دولت رد می کند، بلکه با این ادعا که مذهب ممکن است وجودی مستقل از دولت داشته باشد نیز مخالف بود. او می گوید که کار هیچ دولتی رونق نخواهد یافت اگر تنها وسیله وادار کردن شهروندانش به خدمت گذاری در راه دولت، این باشد که آنها را از فرمانروای کشور یا از کیفرهایی که ممکن است به امر آن فرمانروا نصیبشان گردد بترساند. مذهب از مهمترین انگیزهایی است که قادر است وفاداری را نسبت به دولت افزایش دهد. لذا وی مقامی والا برای مذهب در داخل تشکیلات دولت قائل است. ماکیاول شکل­های حکومت را در همان طبقه بندی کلاسیک ارسطو دانست اما مانند سیسرو به این نتیجه رسید که شکل مختلط حکومت بهترین و مناسب ترین آن است. (همان، 166)

او بیشتر به خصوصیات و امتیازات نسبی جمهوری­ها و پادشاهی­ها توجه کرد و در هر حال از حکومت استبداد جانبداری نکرد. ماکیاول حکومت جمهوری را بیشتر از پادشاهی نگهدارنده­ی ایمان دانست. منظور وی از حکومت جمهوری دولتی است که در آن مردم داوطلبانه از فرمانروا پشتیبانی می کنند وی منشا اصلی پراکندگی سیاسی و اجتماعی را آریستو کراسی یا طبقه ثروتمند تنبلی می داند که انگل و از کار دیگران می خورد از نظر ماکیاول حکومت جمهوری، با وصف بهتر بودنش از حکومت سلطنتی، در کشورهایی که فضیلت لازم را برای ایجاد و نگهداری آن فاقدند، به وجود آمدنی نیست و برای این­گونه مردمان حکومت از نوع درجه دوم یعنی حکومت سلطنتی از هر نظام دیگر بهتر است. به عنوان یک جمهوری خواه وی معتقد است که دولت­های آزاد دارای فضیلتی هستند که دولت­های دیگر ندارند. ( شوالیه، 31:137)

2-5-2-1- جنبش های دین زدائی و دولت

جنبش دین زدائی از دولت یا رفرماسیون در آلمان آغاز گردید این جنبش که به نام مارتین لوتر و ژان کالوین آمیخته بود حاصل پیش نظریه های مارسیلیو پادوآ، ویلیام اوکام، و بسیاری از معاصرین آنها بود. این جنبش در واقع ادامه حرکت نظام شورائی برای کاهش نقش پاپ و اقتدار او بود لوتر و کالوین با کل مفهوم سلسله مراتب کلیسا مبارزه کردند و بسیاری از احکام و رسوم کاتولیسم را کنار گذاشتند و دین را با روح بشریت پیوند زدند این جنبش پروتستانتی انجیل را منبع و

پایان نامه در مورد دولت، حکومت، کلیسا، سیاسی، انسان­ها

قادر به ایجاد دولت کمال مطلوب باشد هر دولتی نوعی جامعه تلقی می شود، غرض دولت یا جامعه ی سیاسی عبارت از تحصیل بزرگترین خیرها در عالی­ترین صور آن برای اعضای جامعه ی سیاسی است. علت و دلیل ایجاد دولت، تأمین احتیاجات ابتدائی زندگی است دولت ساخته و پرداخته ی طبیعت است و بر افراد جامعه تقدم دارد دولت در مرحله ی آخر تشکیل خانواده قرار می گیرد و بنابراین جزئی از رشد و توسعه ی خانواده است، زیرا اگر فلسفه ی وجود خانواده را در نظر بگیریم می بینیم آن هدفی که خانواده اساساً به قصد انجام آن بوجود آمده است همان هدف را دولت در سطح رفیع تر و با تشکیلات وسیع­تر به طور کامل انجام می­دهد. دولت برای این بوجود آمده است که یک زندگی خوب برای شهروندان خود تامین کند و گرنه تامین یک زندگی بی خصلت و خاصیت هدف نیست. در این اندیشه حوزه ی اختیارات دولت وسیع تلقی شده است دیدگاه ارسطو بر خلاف نظر افلاطون به واقعیت نزدیکتر است در واقع ارسطو موضعی بین ماتریالیسم و ایده آلیسم دارد. لذا هدف دولت و غایت آن را در واقعیت های موجود زندگی می بیند و در تعریف دولت می گوید: جامعه ای است که از اختلاط مردمانی بوجود می آید که در مکان مشترکی به سر می برند و با هم آمیزش و وصلت دارند، از این رو در شهرها پیوندهای محبت آمیز خانوادگی و برادری ها، گذشت ها، فداکاری ها و تفریحات مشترک که همه را دور هم جمع می کند، بوجود می آید.(همان،159)

3-4-2-1- ماهیت دولت از دیدگاه لاک

جان لاک انسانی بود فعال و پرکار و پرتحرک، او استاد دانشگاه، پزشک، دیپلمات، کارمند دولت و اقتصاددان و رساله نویس بود که در سال­های آخر زندگیش به عنوان نویسنده ی مشهور خود را صمیمانه وقف سیاست و دستگاه اداری دولت کرد وی از پیامبران انقلاب 1688 بود که اکثر آثار او در سال­های دوروبر 1688 منتشر شد ( طاهری، 243:1380). عقاید وی در زمینه ی اموال ضمانت و الزام حکومت در حفظ اموال مردم و نظریه قرار داد اجتماعی در آغاز تشکیل کشورهای متحده، مورد پسند مردم آن واقع شد و پایه­ی تشکیل جمهوری امریکا قرار گرفت (پازارگاد، 1359: 33-65). لاک معتقد است که انسان­ها در ذات و منشا با هم برابرند و هیچ کس بر دیگری برتری ندارد بنابراین نسبت به هم در وضعی برابر قرار می­گیرند و هیچ گونه فرمانروائی و فرمانبرداری میان آنان وجود ندارد. آزادی طبیعی انسان عبارت است از این که فقط باید از قانون طبعی پیروی کند و همه­ی انسان­ها موظفند که حقوق همدیگر را رعایت کنند. لاک معتقد است که انسان­ها به سهولت می توانند بدون دولت بسر بردند اما گرایش آنها به سوی تشکیل دولت حاصل پاره ای از آسایش­هایی است که آنان از دولت انتظار دارند، نه از آن رو که وجود دولت بر ایشان امری ضروری باشد. لاک تشکیلات سیاسی پیشنهادی خود را بر اساس دو فرضیه قرار می دهد. یکی شامل وضع طبیعی و دیگری قرار داد اجتماعی، منظور وی از وضع طبیعی (قانون طبیعی) فقط قانونی است که بر رفتار انسانی حاکم است و آن آزاد و برابر بودن مردم است که خود نظام اخلاقی کمال مطلوب است. و اما قرارداد اجتماعی لاک بر خلاف عقاید قرن هفدهم که منشا حکومت ها را خدایان می دانستند می گوید حکومت مدنی محصول قرار داد است و امری صرفاً دنیوی است و دست الهی در استقرار آن دخالتی ندارد. در قرار داد اجتماعی مردم از حق طبیعی خود می­گذرند و آن را به دست جامعه می سپرند این امر از طریق رضایت صورت می گرد و به عبارتی مردم از وضع طبیعی می گذرند و به وضع سیاسی وارد می شوند. (طاهری و مقصود لو، 204:1382)

4-4-2-1- دیدگاه اپیکور

دوره­ی مابین ارسطو و سیسرون یعنی از مرگ ارسطو تا مرگ سیسرون، سه نوع اندیشه در یونان و جهان اطراف آن رواج یافت یکی فلسفه­ی اپیکور دیگری فلسفه ی شکاکین و سوم فلسفه­ی رواقیون، اپیکور ماتریالیست مادی گرا بود و معتقد بود که انسان ذاتاً موجودی خود پسند است. اپیکوریسم معتقد به کسب لذت در زندگی و تامین خوشحالی و مسرت بود اپیکور منظور خود از مسرت را دوری از دردها و نگرانی­ها عنوان می کرده و ترس از جزای الهی و کیفر آسمانی و بوالهوسی خدایان و ارواح را عامل مزاحم حیات بشر می دانست که برای فرار از آنها محتاج به وسائل تسلی بخش و قبول یک مرام تسلیت آمیز بود. در رابطه با دولت معتقد بود که دولت­ها و کشورها تنها به منظور ایجاد امنیت به وجود آمده­اند لذا مردم ضمن تشکیل دولت با یکدیگر قرار داد ضمنی منعقد می­کنند که مزاحم یکدیگر نباشند و به یکدیگر آزار نرسانند (پازارگاد، 1359: 162) به همین دلیل اپیکوری­ها در عین اینکه اهمیت چندانی به شکل حکومت نمی­دادند حکومت سلطنتی را به دلیل اینکه حکومتی بسیار قوی و بیشتر امنیت را تامین می کند، آن را بر سایر حکومت­ها برتر می شمرند ( طاهری، 98:1380)

شکاکین که از پیروان پیرون یا یورهون بودند مانند اپیکوری­ها فلسفه ی فرار را پذیرفتند فلسفه فرار آنان شامل :

1-دوری از هر گونه چیزی است که انسان آن را خوبی ها و محاسن حیات می داند.

2- تساوی عمومی مردم و حذف طبقات اجتماعی.

3- ترک نعمت ها و مواهب حاصل از قراردادها.

4-ترک تمام آداب و رسوم حاصله از مقررات اجتماعی.

به این ترتیب هدف انسان عاقل را آرامش روان دانستند و باید در عمل از عقاید و رسوم و قوانین اجتماعی دولت ها پیروی کند و این واقعیت را بپذیرد که هرگز حقیقت مطلق وجود ندارد (همان، 17).

5-4-2-1- رواقیون

این مکتب بعد از دوره ی اسکندر تاسیس شد و بعدها به روم انتقال یافت. موسس این مکتب زنون بود رواقیون بیش از گروه­های دیگر در تحولات سیاسی یونان و روم موثر واقع شدند. در زمان ایشان دوره ی شهر یا پولیس یا جوامع محدود تام شده بود و به برکت کشور گشایی اسکندر عصر امپراطوری و جهان شهری فرا رسیده بود. آنان هدف انسان را زیستن و هماهنگ شدن با طبیعت می دانستند لذا قانون طبیعی و حقوق طبیعی را بنیاد نهادند البته مفهوم قانون طبیعی از قبل برای یونانیان آشنا بود ولی مفهوم حقوق طبیعی توسط آنان بنیانگذاری شد. از آنجائی که آنها به دنبال یافتن معنی واقعی کلمه ی انسان بودند، معتقد بودند که نباید انسان­ها را از لحاظ موضعی که نسبت به یکدیگر دارند مورد قضاوت قرار داد بلکه باید با توجه به چگونه یا چیستی یک فرد درباره ی او داوری کرد. بدین ترتیب مکتب رواقی از تفاوت­های اجتماعی کاست. زنون و گرسیوس امیدوار بودند که به جای دولت­ها و طبقات متعدد یک جامعه ی گسترده و بی طبقه و فراگیر برقرار شود لذا دولت باید دارای خصلتی فراگیر و جهان شمول باشد و قوانین آن باید از طبیعت دریافت شوند.

6-4-2-1- اندیشه های سیاسی روم درباره ی دولت

از سال 167 سال قبل از میلاد مسیح، رومیان بر یونان مسلط شدند و پس از تسلط، اندیشه ی یونانی را درامپراطوری خود گسترش دادند. آنان بخش عمده فلسفه قدیم یونان را برای وضعیت خود مناسب ندیدند چرا که تاکید این فلسفه بر مطلوب بودن شکل شهر دولت با واقعیت­های موجود در امپراطوری هماهنگ نبود. آنان، سیاسی بودن موجود انسانی را پذیرفتند. اما یکسان بودن فرد و دولت را تحمل نمی نمودند مکتب­های اپیکوری کلبی و رواقی برای رومیان دیکتاتور زده جذابتر از فلسفی افلاطون و ارسطو تشخیص داده شد در واقع از آنجایی که در مکتب رواقی همه چیز تابع قانون انگاشته می شد و این قانون از عقل خداوند بر می­خاست مورد توجه امپراطور مارکوس اورلیوس قرار گرفت تا توجیهی برای گرایش های توسعه طلبانه و جهان وطنی رومیان باشد پولیبیوس نخستین آموزگار روش شناسی تاریخ معتقد بود که برای جلوگیری از دور تاریخی بهتر است سه نظام پادشاهی، اریستو کراسی و دموکراسی را با هم بیامیزیم و حکومتی مانند حکومت قدیم روم بر پا کنیم بدین سان وی معتقد بود که روم توانسته است با استفاده از قانون اساسی مختلط از تمایل طبیعی به انحطاط جلوگیری کند. سیسرول یکی دیگر از رواقیون درباره ی دولت می گوید که منشا زندگی اجتماعی، در غریزه گروه جویی است و دولت نتیجه این غریزه است وی درباره پیدایش دولت دو نظر دارد اول انسان­ها در طبیعت تنها بودند و هیچ تمایلی به زندگی مشترک نداشتند، اما بنا به خطرهای جانی با هدف دفاع متقابل به هم پیوستند دوم اینکه طبیعت انسان­ها تمایل به زندگی مشترک و اجتماعی است. سیسرول دولت را نهادی طبیعی دانست که به طور اتفاقی بوجود نیامده است بلکه بر پایه ی عدالت و قانون قراردارد و برای پیشبرد رفاه عمومی است لذا دولت از دید وی اینگونه تعریف می شود، مردمی که بی هدف دور هم گرد نیامده­اند بلکه مردمی که تحت قانونی مشترک برای پیشبرد رفاه عمومی متحد شده اند. سیسرول با هر گونه استبداد مخالف بود بدین جهت وی حکومت مختلط را پیشنهاد کرد و اگر اجرای این حکومت ممکن نباشد حکومت پادشاهی بر دیگر حکومت ها ارجحیت دارد. وی دولت را نه مسؤل شرارت بشری بلکه عالی­ترین دستگاه انسانی خواند و از آنجائی که انسان­ها می توانند قانون طبیعی را به عقل دریابند پس حق دارند در اعمال قدرت سیاسی سهیم باشند.

7-4-2-1- اندیشه های مسیحی در موضوع دولت

متفکران مسیحی که در گذر سده های میلادی در تحکیم و ترویج اصول مسیحیت کوشیدند آیا کلیسا خوانده می شوند آیا کلیسا معتقد بودند که انسان­های اولیه از نوعی اشتراک مصرف برخوردار بودند اما پس از پیدایش مالکیت بیشتر مردم بینوا شدند و اقلیت اسیر ثروت و غرور شدند آنان کار و فعالیت انسان­ها را کفاره ی گناهان آنها دانستند و گفتند چون انسان گناه کرد و فرو افتاد ناگریز از کارکردن شد این گونه عقاید رابطه ی کلیسا و دولت را پیچیده نمود. اما این اندیشه در نهایت ظاهر شد که هم کلیسا و هم دولت برای زندگی خوب ضروری می باشند و هر یک باید به روش خود در راه دست یافتن به این هدف بکوشند. بین کلیسا و دولت باید روحیه ی سخاوتمندانه ی همکاری وجود داشته باشد اما باید صلاحیت های هر یک به خوبی تعریف شوند. با این همه نوعی تداخل کارها پیش آمد. از قبیل اینکه چه چیزی واقعا به سزار تعلق دارد و چه چیزی به خداوند متعلق است. آمبروز معتقد بود که دولت را خداوند مقدر کرده است و باید در هر حال از دولت اطاعت کرد چرا که حکومت چاره ی خداوند برای کیفر گناه انسان است. فرمانروا هم نباید در کار کلیسا دخالت کند آمبرور گفت که عدالت، دولت را برقرار، و بی عدالتی آن را نابود می کند. اصل بی عدالتی هم عدم تبعیت پادشاه از قانون است (همان، 209-231)

از دیگر متفکران این دوره اگوسیتن بود که از وی آثار مفصلی باقی مانده است اگوسیتن نخستین فیلسوفی است که اندیشه ی صلح جهانی را مطرح کرد اگوستین با آنکه موقعیت دولت را پایین تر از کلیسا کشید، اما نمی خواست دولت وابسته محض کلیسا باشد او می­گفت هر نهاد کار ویژه­ی خود را دارد در زمان وی کلیسا به دولت متکی. بود. وی در تعریف دولت می­گوید: مجمع انسان­های معقول که بنا به توافق عمومی در مورد هدف­های دوستی خود با یکدیگر پیوند یافتند. اگوسیتن هم اعلام کرد که

مقاله رشته علوم سیاسی درباره دولت، هویت، سیاست، تکوین، تاریخی

د جامعه اتفاق می افتد از روش تحلیل محتوی تقاضاهای قومی در چند دهه اخیر استفاده شده است.

11-1-1- متغیرهای مورد بررسی

در این پژوهش بدنبال تبیین رابطه­ی بین دو متغیر مستقل، ساخت دولت مدرن در ایران و متغیر وابسته­ی هویت ملی هستیم. بدین معنا که هویت ملی تحت تاثیر سیاست های دولت ملی شکل گرفته است.

بدیهی است میزان وابستگی و گرایش به هویت ملی از طریق بررسی تاریخی رخدادهای همگرایانه یا واگرایانه در ایران سنجیده می شود و هر اندازه مشارکت مردم ایران در یک رخداد ملی افزایش یابد نشان از همگرایی خواهد بود. این بدین معنی است که حوادث تاریخی و مراحل انعطاف تاریخی یا رخ دادهای مهم می تواند به عنوان پارامتر اندازه گیری همگرایی یا واگرایی ملی باشند.

روش گرد آوری اطلاعات مبتنی بر مطالعات تاریخی جامعه شناختی از طریق مطالعات کتابخانه ای می­باشد.

روش و ابزار تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده توصیفی بود. میزان مشارکت مردم ایران در حوادث ملی ابزار سنجش وابستگی یا عدم وابستگی به هویت ملی خواهد بود.

12-1-1- سازماندهی تحقیق

پژوهنده برای فهم بیشتر موضوع و آشنایی سایر پژوهندگان با مفاهیم و اصطلاحات مورد پژوهش، آن را در چهار فصل سازماندهی نموده است. فصل اول شامل سه بخش است: بخش اول شامل کلیات تحقیق، بخش دوم: نظریات مختلف درباره ی منشا دولت از عهد باستان تا کنون است و در بخش سوم این تحقیق مفهوم هویت ملی بررسی می شود. فصل دوم پژوهش .ماهیت دولت در ایران و فصل سوم به چگونگی تکوین هویت ملی ایران می پردازد. فصل چهارم این پژوهش به بررسی ناکارآمدی دولت ایران در ساخت هویت ملی اختصاص دارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش دوم: چارچوب نظری تحقیق

1-2-1- چارچوب نظری تحقیق

در پژوهش فعلی به دنبال یافتن رابطه ای بین ماهیت دولت ایرانی (شبه مدرن) و چگونگی تکوین هویت ملی هستیم. در واقع با پیوند زدن بین دو مقوله ی دولت و هویت برآنیم تا تاثیر تشکیل دولت ملی در ایران را بر چگونگی ساخت هویت ملی بررسی نمائیم. بدیهی است این امر مستلزم شناخت و ماهیت دولت و نیروهای اجتماعی و نیازها و ضرورت های آن دوره ی تاریخی است. پرورش حس تعلق به سرزمینی به نام وطن و تکوین هویت ملی بر اساس یک محدوده ی جغرافیایی، قدرت سیاسی و متمرکز و در حال تاسیس پهلوی را به این ایده رسانید که افراد ملت علاوه بر حس تعلق به یکدیگر باید به سرزمینی تعلق گیرند و به آن عشق ورزند. این امر در تکوین پروژه ی دولت–ملت سازی از اهمیت شایان توجهی برخوردار بوده است از آنجایی که تکوین دولت مطلقه پهلوی مستلزم تمرکز در منابع قدرت سیاسی و ابزارهای آن بود، دو اقدام هم زمان برای از میان برداشتن تکثر و پراکندگی گروه های اجتماعی و تمرکز در درون ساخت دولت انجام شد محور اصلی سیاست فرهنگی پهلولیسم ایران گرایی و شاه پرستی بود. پژوهنده معتقد است گر چه هویت پدیده ای سیال و متاثر از عوامل گوناگونی است اما ساخت دولت شبه مدرن دوره ی پهلوی و سیاست های آن از عوامل مهم و تاثیر گذار بر چگونگی ساخت هویت ملی ایرانیان است.

پهلوی اول اقدام به دست کاری و جابجایی ساختارهای سنتی نمود از جمله شورش های ایلی را سرکوب کرد. به تخت قاپو کردن ایلات و عشایر پرداخت سیاست های تشویقی را برای توسعه و تقویت زبان فارسی انجام داد به گسترش آموزش و پرورش رسمی دست زد. ایجاد ارتش متمرکز نمود و دستگاه­های اداری متمرکز را تاسیس کرد لباس ها را متحدالشکل نمود و در مجموع اصلاحات و نوسازی فرهنگی رضا شاه بر سه محور ناسیونالیسم باستان گرا و تجددگرایی و مذهب زدایی دور می زد. در دوران پهلوی دوم نیز این سیاست ها دنبال شد. در حقیقت محمدرضا شاه پهلوی با طرح هویت ملی در صدد حل بحران هویتی ناشی از توسعه سریع و حل بحران مشروعیت بود. با این توضیحات می توان گفت هویت ملی در ایران متاثر از ساخت دولت مطلقه ی پهلوی است و محقق به دنبال اثبات این مطلب است. بدیهی است قبل از آنکه این موضوع بیشتر مورد کاوش قرار گیرد. در این فصل مراحل تکوین دولت ها از نظر تاریخی بررسی می شوند تا به چگونگی ساخت دولت مطلقه برسیم خلاصه آنکه می توان بر اساس طرح نظری زیر تکوین هویت ملی در ایران را توجیه نمود.

عضویت در اجتماع ملی
ورود اندیشه ناسیونالیسم به ایران
نقش دولت شبه مدرن درتولید هویت
تکوین هویت ملی در ایران

 

 

 

 

 

 

 

2-2-1-تاملی در مفهوم دولت

دولت یکی از موضوعات کلاسیک علم سیاست بوده و هست بطوری که بیشتر نظریه پردازان سیاسی مطالعه­ی دولت را علت وجودی علم سیاست می­دانند از آنجائی­که دولت تبلور قدرت است این نظریه پردازان با حساسیت زیادی به مفهوم قدرت توجه دارند. این ویژگی دولت می تواند به گونه­ای زندگی افراد را شکل داده و کنترل کند بطوری که هیچ نهاد دیگری نمی تواند چنین کارکردی داشته باشد. لذا هر پدیده­ای در جامعه به و وسیله­ی دولت سازمان می یابد. بلونچلی در نظریه دولت می­گوید: علم سیاست در معنای واقعی آن علمی است که با دولت سر و کار دارد و تاریخ نظریه سیاسی عمدتاً حول دولت دور می­زند. با این حال هنوز به معنای مشترکی درباره­ی مفهوم دولت نرسیده ایم و ماهیت دولت تا بحال در هاله­ای از ابهام فرو رفته است. از یک نظر دولت در زندگی افراد و جامعه به صورت قهر آمیز وارد می شود و از سوی دیگر متضمن امتیازات و حمایت ی معینی برای اعضای آن است که هیچ نهاد دیگری توان اجرای آن را ندارد از طرفی دولت هم نماینده ی طبقات مسلط است و از طرفی دیگر عرصه ای است که درآن منافع عمومی جامعه صورت بندی می شود. دولت هم چارجوب حقوقی، سیاسی و قهری جامعه را تعیین می­کند، و هم در عین حال احساس تعلق به یک جامعه ی وسیعتر را بوجود می آورد.

بنابراین به نظر می رسد که دولت کارکردهای متناقض را اعمال می کند، بطوری که این ویژگی آن امکان مفهوم سازی را دشوار می سازد اینکه کدام ویژگی از ویژگی­های مذکور دولت فرعی و کدام اصلی است اغلب مورد اختلاف می باشد این اختلافات زمینه تنوع در نظریه پردازهای دولت را فراهم می نمایند و امکان برداشت­های مختلف از کارکردهای آن در آینده را مهیا می سازند. (چاوندیک، 1377: 43-40)

اما آنچه که مورد پذیرش اکثریت نظریه پردازان است، ضرورت وجود دولت و مرجعی برای تنظیم روابط انسانی است که اطمینان به زندگی را حفظ کند. مشکل هنگامی ظاهر می شود که بخواهیم درباره نوع مفهوم دولت اظهار نظر نمائیم در آن صورت مکاتب مختلفی نظیر لیبرالیسم، مارکسیسم، ناسیونالیسم، الیتیسم و… ظاهر می شوند که هر کدام رویکرد مختلفی نسبت به ویژگی­های دولت دارند.

با این توضیح می توان گفت بستگی به نوع ایدئولوژی و مکاتب مختلف تعاریف متفاوتی از دولت وجود دارد. دولت گرایانی که معتقد به جدایی دولت از جامعه می باشند و تمرکز آنان بر مفهوم قدرت استوار است، نظریه های جامعه محور را مورد انتقاد قرار می دهند و می گویند این امر دولت را به جامعه تقلیل می­دهد و دولت ماهیت خاص خود را به عنوان یک بازیگر اجتماعی و یک ساختار مستقل، از دست می دهد.

بطورمثال اسکاچپول و سایر نظریه پردازان به نکات زیر توجه می کنند:

1-دولت بهترین و اغلب تنها بازیگر زندگی سیاسی است که برنامه ها را تعیین می کند و بدین وسیله بر جامعه تاثیر می گذارد.

2-دولت کارکردهای اختصاصی خود را نظیر مقاومت در مقابل فشارهای خارجی، حفظ نظم و قانون و تامین در آمد در انحصار دارد. (اسکاچپل، 1376 : 44)

3-2-1- تعریف دولت

در تعریف کلی گفته می شود که دولت عبارت است از عده ای مردم که به طور دائم در یک سرزمین زندگی می کنند و دارای حکومتی هستند که مبادرت به وضع و اجرای قانون می کند و از یک اقتدار عالیه برخوردار است که آنها را از تعارضات داخلی و خارجی دور نگه می دارد.

گارنر در تعریف دولت می گوید: انسان­های کمابیش زیادی که سرزمینی را در تصرف دائمی دارند، از کنترل خارجی مستقل و یا به تقریب مستقل هستند و حکومت سازمان یافته ای دارند که بیشتر ساکنان آن سرزمین به طرز مرسوم از آن اطاعت می کنند. (طاهر167:1380)

مک آیور دولت را به شرح زیر تعریف می کند:

دولت مجتمعی است که بنا به قانون توسط حکومتی واجد قدرت اجبار کننده است و در اجتماعی شکل می­گیرد که سرزمین مشخصی دارد و شرایط عمومی و بیرونی نظم اجتماعی را حفظ می کند.

هارولدلاسکی در تعریف دولت مسئله اجبار را مورد توجه قرار می دهد و می گوید:

دولت اجتماع سرزمینی است که در آن رابطه شهریاری – شهروندی در داخل حوزه ای معین و در قالب دولت شکل می گیرد که بر همه­ی نهادهای دیگر ادعای برتری دارد. (سیف زاده،1379: 92)

ماکس وبر، دولت را هیئتی می داند که نه تنها مدعی حق اعمال زور است، بلکه مدعی انحصار چنین حقی هم در قلمرو خود است.

4-2-1- نظریه های دولت

1-4-2-1- دیدگاه افلاطون

دولت از دیدگاه افلاطون زائیده­ی احتیاج، نوع بشر است از آنجائی که هیچ کس به تنهایی قادر به تامین نیازهای خویش نیست و هر شخصی برای تامین نیاز فرد دیگر و تامین نیازهای خود به اجبار تن به نوعی رابطه ی داد و ستدی می دهد این روابط متقابل در نهایت منجر به ایجاد ساختی به نام دولت می شوند عامل دیگری که افلاطون بر آن تاکید می کند و آن را یکی از عوامل ایجاد دولت می داند اختلاف طبیعی استعدادهای انسانی است و هر فردی بر مبنای استعداد خود قادر است چیزی را بیافریند که درنهایت موجب تامین نیاز فرد دیگر می شود.

به نظر افلاطون هر جامعه ای به دو چیز نیاز دارد یکی از آنها، وجود هیاتی یا فردی حاکم در جامعه است که وظیفه ی خاص دارد و آن عبارت از تشخیص منافع کلی همگان و انتخاب بهترین راه برای تامین آن منافع است.دومین عامل وجود مقررات و قوانین لازم برای جلوگیری از استفاده ی شخصی افراد حاکم و محدود نمودن قدرت آنهاست، وی معتقد به یک دولت طبقاتی است که متشکل از حکمرانان، جنگ آوران و تولید کنندگان است. این طبقه بندی بر مبنای خصلت های فردی ایجاد می شود که اغلب فطری می­باشند.

افلاطون در کتاب جمهور دولت­ها را بر حسب میزان فضیلت، از دولت کمال مطلوب جمهوری به تیموکراسی، الیگارشی و سپس دموکراسی و در نهایت تیرانی، طبقه بندی می کند.

وی دولت مطلوب جمهوری را به دلیل غیر قابل عمل بودن کنار گذاشت و یک دسته بندی دو سویه از دولت­های قانونی و غیر قانونی تنظیم نمود:

دولت های رعایت کننده ی قانون به ترتیب شامل، 1-منارشی (پادشاهی ) 2-آریستو کراسی (اشراف سالاری ) 3- دموکراسی ( مردم سالاری ) مبتنی بر قانون اساسی

دولت های بی توجه به قانون : 1- تیرانی ( ستمگری ) 2-اولیگارشی (سالاری توانگران ) 3- دموکراسی بی قانون ( عالم، 1378 : 15-48)

2-4-2-1- ماهیت دولت از نظر ارسطو

ارسطو را می­توان نخستین دانشمند علم سیاست دانست، او با افلاطون موافق بود که سیاست مدار باید

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                صفحه

چکیده 1

مقدمه. 2

فصل یک:کلیات تحقیق

بخش اول: کلیات تحقیق. 3

1- 1- عنوان تحقیق.. 3

1-1-1- عنوان به زبان فارسی. 3

2-1-1- تعداد واحد پایان نامه. 3

3-1-1- بیان مساله اساسی تحقیق.. 3

4-1-1- اهمیت و ضرورت تحقیق.. 5

5-1-1- ادبیات و سوابق تحقیق.. 5

6-1-1- اهداف مشخص پژوهش… 7

1-6-1-1- هدف اصلی پژوهش… 7

2-6-1-1- اهداف فرعی تحقیق.. 7

7-1-1- سئوالات تحقیق.. 7

1-7-1-1- سئوال اصلی. 7

2-7-1-1- سئوالات فرعی. 7

8-1-1- فرضیه های تحقیق.. 7

1-8-1-1- فرضیه ی اصلی. 7

2-8-1-1- فرضیه ی فرعی. 7

9-1-1- تعریف واژه ها و اصطلاحات فنی. 7

10-1-1- روش تحقیق.. 8

11-1-1- متغیرهای مورد بررسی. 8

12-1-1- سازماندهی تحقیق.. 9

بخش دوم: چارچوب نظری تحقیق. 10

1-2-1- چارچوب نظری تحقیق.. 10

2-2-1-تاملی در مفهوم دولت.. 11

3-2-1- تعریف دولت.. 12

4-2-1- نظریه های دولت.. 13

1-4-2-1- دیدگاه افلاطون. 13

2-4-2-1- ماهیت دولت از نظر ارسطو. 13

3-4-2-1- ماهیت دولت از دیدگاه لاک… 14

4-4-2-1- دیدگاه اپیکور. 15

5-4-2-1- رواقیون. 15

6-4-2-1- اندیشه های سیاسی روم درباره ی دولت.. 16

7-4-2-1- اندیشه های مسیحی در موضوع دولت.. 17

8-4-2-1- اندیشه های توماس اکو ئیناس.. 18

9-4-2-1- اندیشه های ضد پاپ و دولت.. 19

5-2-1- دولت در اندیشه های عصر جدید. 20

1-5-2-1- اندیشه های ماکیاول در مورد دولت.. 20

2-5-2-1- جنبش های دین زدائی و دولت.. 21

3-5-2-1- نظر یانژآنبدن در مورد دولت.. 22

4-5-2-1- دیدگاه هوگو گروسیوس.. 23

5-5-2-1- نظریات هابز در رابطه با دولت.. 23

6-5-2-1- مونتسکیو و دولت.. 24

7-5-2-1- دولت از دیدگاه روسو. 24

8-5-2-1- اگوست کنت ونگاه وی به دولت.. 25

9-5-2-1- مارکس و دولت.. 26

6-2-1- اشکال مختلف دولت.. 27

1-6-2-1- دولت های ملوک الطوایفی. 27

2-6-2-1- دولت پاتریمونیال. 27

3-6-2-1- دولت مطلقه. 29

1-3-6-2-1- ریشه های تاریخی پیدایش و زوال دولت مطلقه. 29

2-3-6-2-1- توجیه نظری پیدایش دولت مطلقه. 29

3-3-6-2-1- عوامل موثر بر پیدایش دولت مطلقه. 30

4-3-6-2-1- ویژگی های دولت مطلقه. 30

7-2-1- مفهوم مدرنیته. 32

1-7-2-1- مدرنیته در اندیشه ی ماکس وبر. 33

2-7-2-1- مفهوم دولت مدرن. 34

3-7-2-1- جامعه شناسی تاریخی دولت مدرن. 34

نتیجه گیری.. 36

بخش سوم: مبانی نظری هویت.. 37

مقدمه. 37

3-1- مبانی نظری هویت.. 37

1-3-1-تعریف هویت.. 37

2-3-1- فلسفه وجودی هویت.. 39

3-3-1- مروری بر دیدگاه های نظری هویت.. 39

1-3-3-1- دیدگاه مدرنیستی. 39

2-3-3-1- دیدگاه جاوید انگاری یا کهن گرائی. 40

3-3-3-1- دیدگاه زیست شناختی. 41

4-3-3-1- دیدگاه مارکسیستی در تبین هویت ها 41

5-3-3-1- دیدگاه های کلاسیک در موضوع هویت.. 41

4-3-1- رویکردهای مدرن به هویت.. 42

1-4-3-1- نظریه آنتونی گیدنز. 42

2-4-3-1- نظریه فردریک بارث.. 43

3-4-3-1- پسا ساخت گرایی و هویت.. 43

4-4-3-1- مکتب کنش متقابل نمادین و هویت.. 43

5-3-1- انطباق و سازگاری هویتی. 45

6-3-1- مفهوم هویت ترکیبی. 46

7-3-1- عوامل موثر بر آینده هویت.. 47

8-3-1- بررسی رابطه ی قدرت و هویت.. 47

9-3-1- جهانی شدن و هویت.. 48

10-3-1- هویت قومی. 50

11-3-1- شکل گیری مفهوم دولت – ملت.. 51

12-3-1- هویت ملی و مفهوم آن. 54

نتیجه گیری.. 55

فصل دوم:ماهیت دولت در ایران

مقدمه. 56

1-2- فرهنگ سیاسی در ایران و ماهیت دولت در ایران. 56

2-2- فرهنگ سیاسی قبل از اسلام 56

3-2- فرهنگ سیاسی ایران بعد از اسلام 58

4-2- فرهنگ سیاسی ایران در دوره ی معاصر. 59

5-2- پیشینه ی ساخت دولت مدرن در ایران. 61

6-2- ساخت سیاسی دولت ملی در ایران. 62

7-2- نگاه پاتریمونالیستی به ماهیت دولت ایران. 65

فصل سوم: هویت ملی در ایران

مقدمه. 67

1-3- تاسیس هویت ملی در ایران. 67

2-3- هویت ایرانی در پرتو مدرنیسم. 67

3-3- هویت ایرانی در پرتو مدرنیسم. 68

4-3- فرآیند هویت سازی در ابتدای شکل گیری دولت مدرن. 68

5-3- بنیانهای سیاسی جامعهی سنتی ایران. 69

6-3- ورود اندیشه ناسیونالیسم به ایران. 70

1-6-3- ناسیونالیسم قومی در ایران. 71

7-3- هویت مدرن در پرتومدرنیسم ایرانی. 72

8-3- نقش نخبگان در توجیه هویت مدرن ایران. 73

9-3- نخبگان سیاسی وادبیات قوم مدارانه. 74

10-3- سیاست های قومی و تاثیر آن بر هویت ملی. 80

1-10-3- سیاست قومی دولت ایران در قبال اقوام 84

2-10-3- سیاست های قومی قبل ازدولت مدرن. 84

1-2-10-3- سیاسیت قومی در دوره ی قاجار. 85

2-2-10-3- سیاست های قومی دوران مشروطه. 85

فصل چهارم: نا کارآمدی دولت مدرن در ساخت هویت ملی

1-4- مراحل اولیه تشکیل دولت ملی در ایران. 88

2-4- سیاست قومی رضا شاه در ایران. 88

3-4- مصادیق سیاست های قومی رضا شاه در ایران. 92

4-4-توصیف وضع مناطق قومی در ایران بعد از رضا شاه 92

5-4- سیاست های قومی پهلوی دوّم 94

نتیجه گیری.. 97

منابع. 99

 

 

چکیده:

مفهوم دولت مدرن عبارت است از تغییر و تحولاتی است که نیمه دوم قرن هیجده و اوایل قرن نوزده در اروپا اتفاق افتاد و موج آن به کشورهای دیگر از جمله ایران رسید.  جنبش مشروطیت در ایران  که واکنشی در مقابل این تحولات  بود به دلایل متعددی نتوانست دولت مدرن در ایران  رابه معنای واقعی کلمه تشکیل دهدو به تبع آن هویت ملی راجایگزین هویت­های قومی و قبیله نماید. در عوض نوعی استبداد جایگزین آن گردید. به این دلیل ما شاهد تنوع تعاریف این نوع هویت در یک صد سال اخیر در جامعه ی ایران بودیم بطوری که اغلب در فرهنگ سیاسی ایرانیان به غلط هویت ملی با هویت نژادی و زبانی آمیخته می شود و تصوری صحیحی از آن تا کنون حتی نزد نخبگان سیاسی حاصل نشده است.

 

واژگان کلید: دولت مدرن- هویت ملی

 

 

مقدمه:

در معنای جدید آن تقسیم­بندی جهان به واحدهای سیاسی بر اساس مرزبندی جغرافیایی منجر به خلق مفهومی به نام هویت ملی گردید. رفته رفته دولت­های جدید التأسیس با پذیرش هنجارهای سرمایه­داری و قوانین و مقررات اقتصاد جهانی، مطلق­گرایی سیاسی را کنار گذاشته و انعطاف بیشتری در پذیرش ارزش­های ناشی از مدرنیسم و لیبرالیسم در حوزه­های اجتماعی و اخلاقی از خود نشان دادند.

اما این وضع در کشورهای جهان سوم روند فوق­الذکر را طی نکرد و در بازه­های زمانی مختلف بین گشایش سیاسی و استبداد نوسان نمود. در ایران بعد از نهضت مشروطه، همراه با اولین مراحل پیدایش مدرنیته و تشکیل دولت شبه مدرن ملی تقابل بین سنت و مدرنیسم به خشونت گرائید و سطوحی از منازعات قومی و قبیله­ای همراه با تهاجم به کلیه­ی مظاهر سنت­گرایی از طرف دولت نوظهور، موجی از واگرایی قومی و قبیله­ای را در ایران فراهم آورد. ونتوانست مفهوم مدرن هویت ملی را به درستی جایگزین سایر هویت­های مادون، نظیر هویت زبانی، قومی، قبیله­ای، نژادی و مذهبی نماید. بدین ترتیب در همان اوایل پیدایش هویت ملی در ایران، نوعی چالش بین این هویت با سایر هویت­ها آغاز شد. پژوهنده در این تحقیق مدعی است که طرح مسئله­ی هویت ملی در ایران و تلاش برای نهادینه کردن آن از سوی دولت شبه مدرن رضا خان، به درستی انجام نگرفت و به جای آن هویت قومی از سوی دولت و نظریه پردازان آن زمان تبلیغ و تثبیت شد. بعدها این برداشت از ظهور مشروطه تا پیدایش انقلاب اسلامی از سوی بسیاری از اندیشمندان، نظریه پردازان و سیاست­مداران مورد تائید قرار گرفت و تا کنون هیچ مصالحه­ای بین نخبگان سیاسی حاکم و سایر اقلیت­های قومی بر سر این مفهوم حاصل نشده است.

از سوی دیگر، به دلیل اینکه در ساخت سیاسی ملت – دولت زندگی می­کنیم، ضروری است که بدانیم چه نسبتی میان هویت­های مختلف با هویت ملی برقرار می­شود و تا چه حد امکان یافتن راه­های گریز برای جلوگیری از اختلاف بین آنها وجود دارد، به گونه­ای گه هیچ سطحی از هویت سطوح دیگر را تحت الشعاع قرار ندهد.

 

 

 

 

 

 

 

فصل یک: کلیات تحقیق

بخش اول: کلیات تحقیق

1- 1- عنوان تحقیق

1-1-1- عنوان به زبان فارسی

بررسی رابطه بین تاسیس دولت مدرن در ایران و هویت ملی

2-1-1- تعداد واحد پایان نامه

3-1-1- بیان مساله اساسی تحقیق

هویت ملی و دولت مفاهیم مدرنی هستند که در اثر تغییر و تحولات قرن 17 وارد حوزه ی علوم انسانی شدند به این ترتیب که دولت در سه حوزه ی اقتصادی شامل توسعه صنعتی و رشد نظام سرمایه داری به همراه درهم ریختگی اقتصاد سنتی و ایجاد بازار ملی و هم در حوزه ی علوم سیاسی متاثر از انقلاب فرانسه و دیدگاه­های مونتسکیو و در بعد فرهنگی مدیون توسعه ی تکنولوژیکی وسایل ارتباط جمعی و آموزش همگانی پدیدار شد. بنابراین دولت مدرن در اروپا حاصل ضرورت­ها و تکامل در سه حوزه ی اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بعد از انقلاب صنعتی بود. برای تشکیل چنین دولتی فرآیندهای زیر طی شده اند.

1-مرحله ملت سازی[1]

2-مرحله دولت سازی[2]

3-تدوین معیارهای صحیح جهت توزیع عادلانه ی منابع

4-ترک علایق ماقبل مدرن و سیاست گذاری خارج از علایق شخصی و گروهی.

برای طی مراحل فوق مستلزم ضروریات ساختاری برای رسیدن به یک جامعه ی ملی است بدیهی است این مراحل جنبه ی انتزاعی نداشته بلکه در یک زمینه ی اجتماعی و فرآیندی تجربی به همراه گذر از یک مرحله­ی آزمون و خطا و رسیدن به خرد جمعی یا رسیدن به یک هم رایی درباره تعاریف مشترکی نظیر فرد، جامعه، مالکیت، سیاست قدرت و… می باشد.

اما هویت ملی به تبع تشکیل دولت­های مدرن بوجود آمد چرا که تا قبل از پیدایش دولت­های مدرن، آنچه که ساخت سیاسی جوامع را تشکیل می داد، مرزبندی­های قومی بود. اما زایش هویت ملی به عنوان پدیده­ای اجتماعی و سیاسی، خود آگاه و مستقل و تکوین این هویت و تحقق آن در چارچوب دولت­های ملی جدید، بستگی به میزان رعایت حقوق شهروندی و برابری انسان­ها به عنوان عضوی از یک دولت ملی دارد. هر اندازه مفهوم هویت از عناصر نژادی، زبانی، قومی، قبیله ای، دینی، طبقاتی، جنسی و تباری فاصله گیرد به مفهوم هویت ملی و مفهوم مدرن ملت نزدیک می شود و از واگرایی ملت کاسته می گردد.

در ایران قبل از شکل گیری دولت مدرن یا شبه مدرن، رؤسای قبایل، طوایف و عشایر در مناطق جغرافیایی دارای اختیارات و قدرت زیادی بودند حتی تمرکز گرایی دولت ایلی قاجار هم نتوانست از حوزه نفوذ و قدرت این رهبران بکاهد زیرا این دولت، دولتی ملوک

پایان نامه رشته علوم سیاسی در مورد ،، . ، انقلاب، موسوی، انتخابات

د 1388 .

  • بیانیه های امضاء شده توسط گروه های مخالف در اعتراض به بازداشت رامین جهانبگلو .
  • سر دادن شعارهایی نظیر :
    • یک یا حسین تا میرحسین .
    • نه شرقی ، نه غربی ، جمهوری ایرانی .
    • نه غزه ، نه لبنان ، جانم فدای ایران .
    • مرگ بر اصل ولایت فقیه .
    • مرگ بر جمهوری اسلامی .
    • و … .
    1. انتشار کاریکاتورهای هتاکانه متعدد علیه نظام ، مقام معظم رهبری ، رئیس جمهور و … .
    2. استفاده از نوارهای سبز رنگ در تبلیغات و تجمعات در پیش از انتخابات و حمل پرچم های سبز رنگ در تجمعات و اغتشاشات پس از انتخابات .
    3. حمل پلاکاردهای توهین آمیز به رئیس جمهور ( دروغ ممنوع ) در لشکر کشی های خیابانی پیش از انتخابات دهم ریاست جمهوری .
    4. حمل پلاکارهایی با عنوان ما خس و خاشاکیم ، رای من کجاست ؟ ، ما بیشماریم و … در تجمع های پس از انتخابات دهم ریاست جمهوری .
    5. آموزش شیوه های عملیاتی مبارزه ی بدون خشونت پیش از انتخابات در سایت های متعدد وابسته به فتنه گران از جله : گذار ، بیشمار ، ارتش سبز ، گرین ، سوروس و … .
    6. حمایت ده ها روزنامه و مجله از مهندس موسوی و ایراد اتهامات به دولت و رئیس جمهور .
    7. دیوار نویسی علیه نظام در سطح شهر با اسپری .
    8. برگزاری جلسات متعدد توسط اصلاح طلبان پیش و پس از انتخابات در باره ی نحوه ی مدیریت آشوب ها .
    9. دعوت از کارگران برای شرکت در اعتصابات و تظاهرات در آستانه ی روز کارگر و دستگیری عوامل برنامه ریز این اعتصاب در خانه ی تیمی در 11 اردیبهشت 1388 .
    10. استفاده از رنگ سبز و عباراتی مانند موج سبز ، جنبش سبز ، انقلاب سبز و … و لباس ها و مچ بندهای سبز توسط طرفداران موسوی .
    11. بر پایی نماز و دعا توسط هواداران موسوی در مقابل سازمان ملل .
    12. در آوردن پیراهن و برهنه شدن در تجمع میدان نبوت .
    13. تخریب اموال شخصی مردم عادی در اغتشاشات روزهای 25 ، 26 و 30 خرداد 1388 .
    14. روشن کردن چراغ ماشین ها در روزهای اغتشاش در سطح شهر تهران .
    15. استفاده از عکس مصدق ، سید محمد خاتمی و میرحسین موسوی .
    16. به صدا در آوردن بوق ممتد ماشین های حامیان موسوی در روزهای اغتشاش در سطح شهر تهران در 18 تیر 1388 .
    17. بازخواست از شورای نگهبان ، وزارت کشور ، رهبری و … توسط موسوی و حامیانش .
    18. تولید و انتشار کلیپ احمدی نژاد ( تدوین سخرانی های متفاوت به صورت هجو آمیز ) در سطح جامعه از طریق لوح فشرده ، اینترنت ، بلوتوث و … .
    19. خواندن سرود یار دبستانی در تمامی تجمعات اصلاح طلبان به ویژه در دانشگاه ها .
    20. برگزاری تجمع های اعتراضی در روزهای 25 ، 26 و 30 خرداد 1388 و روز قدس ، 13 آبان ، 16 آذر و روز عاشورا در سال 1388 .
    21. برگزاری بزرگداشت دکتر مصدق ، بازرگان ، سحابی و مقتولین قتل های زنجیره ای .
    22. تجمع در بهشت زهرا بر سر مزار جان باختگان حوادث پس از انتخابات و ادعای خون خواهی آنان .
    23. تجـمع غیر قانـونی حامیـان موسـوی در میادیـن انقـلاب ، آزادی ، فردوسـی و
      امـام خمـینی ( ره ) .
    24. اهانت به عکس امام خمینی ( ره ) در تجمع روز 16 آذر 1388 .
    25. درخواست از مردم جهت بالا بردن ناگهانی میزان مصرف برق جهت اخلال در برق رسانی توسط دولت در 30 تیر 1388 .
    26. خود داری موسوی و کروبی از انحلال کمیته ی موسوم به صیانت از آرا .
    27. عدم همکاری موسوی و کروبی با شورای ویژه ی باز شماری آرا .
    28. خودداری موسوی و کروبی از حضور در شورای نگهبان جهت رسیدگی به شکایاتشان .
    29. عدم تمکین موسوی به قانون اخذ مجوز تظاهرات و تجمعات از وزارت کشور و قانون نظارت شورای نگهبان بر انتخابات و نامشروع جلوه دادن آن .
    30. عدم ارائه ی اسناد تخلف و تقلب ادعایی به شورای نگهبان توسط موسوی و کروبی .
    31. عدم ارائه ی اسناد مربوط به ادعای تجاوز به زندانیان توسط کروبی .
    32. برگزاری شورش ها و تجمعات خیابانی پس از سخنرانی آیت ا… خامنه ای ( ره ) در نماز جمعه با محوریت تاکید بر پرهیز از لشکر کشی های خیابانی .
    33. الله اکبر گفتن های شبانه از روی بام خانه ها در اعتراض به نتایج انتخابات .
    34. فعالیت صدها سایت و وبلاگ سیاسی علیه نظام و ارکان آن از یک سال قبل از انتخابات .
    35. ارائه ی آمار غلط در مناظره ها جهت سیاه نمایی اوضاع جامعه . ( عبد الهی 1390 : 64 – 79 )

     

    4 – 5  رمز گشایی شکست انقلاب رنگی در ایران

    اصلی ترین مشکل جوامع بشری در طول سالیان متمادی وجود رهبران نا اهل و ضعیف بوده است . هر گاه بر جوامعی رهبران بی تقوا ، ترسو و بی تدبیر حکومت نموده آن ها نتوانسته اند گام هایی به سوی تعالی و پیشرفت بردارند .

    یکی از اصلی ترین عامل استثمار و سلطه ی بیگانگان بر جوامع مسلمان در طول تاریخ وجود رهبرانی بوده است که با ناکارآمدی و بی تقوایی ، منافع شخصی و فردی خود را بر منافع ملی برتری بخشیده و در نهایت تسلیم قدرت های ظالم و متجاوز شده اند .

    تجربیات ارزشمند تاریخ اسلام گواه آن است که در دوره هایی از تاریخ تمدن اسلامی که دستگاه مدیریت جامعه ، صالح و توانمند بوده است ، خطاهای موجود در متن جامعه به تدریج و در سایه ی رهبری کارآمد اصلاح شده است .

    همان گونه که در گذشته اشاره گردید ، وجود رهبری توانمند برای جوامع اسلامی موضوعی است که در تفکرات شیعه از آن به مدیر ولایی تعبیر گردیده و اهمیت این امر تا بدان جا می باشد که در ماجرای غدیر خُم خداوند خطاب به نبی مکرم اسلام امر می کند که در صورت عدم تبیین و تعیین این موضوع برای مردم ، رسالت تبلیغ را انجام نداده است . بر این اساس می توان تشخیص داد که موضوع تشکیل حکومت و تدبیر جامعه از برنامه های اصلی دین به شمار می رود .

    همان گونه که اشاره گردید با سیری در تاریخ انقلاب اسلامی ایران می توان دریافت که سکاندار نجات بخش کشتی انقلاب در فتنه ها و بحران های سهمگین ، که از روزهای نخستین شکل گیری نظام اسلامی آغاز گردید و نیز همچنان ادامه داشته و پایانی نیز نمی توان برای آن متصور بود ، درایت و هوشمندی رهبران آن بوده است .

    در فصل آینـده سعی خواهد شد نحوه ی مواجهه و مدیریت هوشمـندانه ی حضـرت آیت ا…
    خامنه ای ( مد ظله ) در بحران سال 1388 که به دنبال برگزاری انتخابات دهمین دوره ی ریاست جمهوری در ایران حادث گردید مورد واکاوی و کنکاش قرار گیرد .

    4 – 6  جمع بندی

    طرح فروپاشی دولت های غیر هم سـو با غرب و آمریکا با استفاده از شیوه ی انقلاب رنگی ، با توجه به خصوصیات و ویژگی های هر کشوری قابل بازسازی بوده و به دلیل اینکه در چندین کشور با موفقیت به اجرا در آمد از یک سو ، و از طرف دیگر با توجه به زمینه های مساعد اجرای آن در ایران دور از ذهن نبود . پیشینه ی انقلاب رنگی در ایران را بایستی در رویدادهای پنهان دهه ی هفتاد جستجو کرد . با فعال شدن گروه های معاند داخلی و وجود ضرورت هماهنگی بیشتر میان اپوزیسیون داخل و خارج در سال 1373 کنفرانس همبستگی هامبورگ از سوی سازمان سیا و سرویس اطلاعاتی آلمان و سران چپ ضد انقلاب برگزار شد . در این کنفراس تاکید گروه های داخلی و خارجی مبنی بر انتخاب استراتژی تغیییر بر مبنای استحاله بود . طراحان و هدایت کنندگان سناریوی براندازی ، در جستجوی راه کارهایی برای تسریع روند عملیات استحاله و دست یابی به اهداف آتی ، نیازمند افراد و جریان هایی بودند که در نقش کاتالیزور ظاهر شده و فرآیند تغییر حاکمیت از درون را عینیت و سرعت بخشند .

    فراخوان مراکز تصمیم سازی برای تهیه ی راهبرد عملیاتی برای ایران ، تصویب بودجه ی ویژه برای حمایت از آشوب ها ، تلاش برای تصویب قطع نامه های جدید علیه ایران و … ، برخی از اقداماتی است که غرب به سرکردگی آمریکا برای تحت فشار قرار دادن جمهوری اسلامی ایران به اجرا در آورده است . قابل توجه است که بحران سال 88 در ایران که از آن به عنوان عملیاتی جهت براندازی نظام در قالب انقلاب رنگی یاد می شود با همراهی عوامل داخلی و خارجی پا به عرصه نهاد . موسسات و بنیادهای آمریکایی و غربی ، رسانه های دیداری و شنیداری دول غربی به خصوص آمریکا ، اقدامات عملی
    جبهه ی غرب به سرکردگی آمریکا از اتحاد گروه های اپوزیسیون خارج نشین و … از مهمترین عوامل خارجی ؛ فعالیت های احزاب زاویه گرفته از انقلاب نظیر مشارکت و مجاهدین انقلاب اسلامی برای پیاده سازی مدل نافرمانی مدنی جین شارپ در کشور و ورود مهندس میرحسین موسوی به صحنه ی انتخابات و افتادن در تله ی دشمن جهت اجرای براندازی ، از مهمترین عوامل داخلی برای اجرای سرنگونی نظام در بحران سال 88 به شمار می رود .

     

     

     

     

     

    فصل پنجم

    نگاهی گذرا به  برخی ازبحران ها در انقلاب اسلامی ایران

    5 – 1 بحران ها در انقلاب

    زندگی اجتماعی انسان خالی از بحران نمی تواند باشد ؛ و به طبع کشور ایران نیز در طول تاریخ خود ، از این قاعده مستثنی نیست . چه این که ویژگی های جغرافیای ، اقتصادی ، طبیعی ، فرهنگی ، سیاسی ، مذهبی و قومیتی این کشور موجبات افزایشِ پیدایش بحران ها را نیز سبب می گردد .

    به علاوه با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و سرنگونی شاه که یکی از سرسپردگان آمریکا در منطقه به شمار می رفت ، و به طبع از دست رفتن یکی از مهمترین پایگاه های آمریکا در خاورمیانه ، و همچنین مقاومت ایران انقلابی در برابر زیاده خواهی های امپریالیسم ، موجب گردیده که حجم بحران ها ، برای براندازی نظام اسلامی و انقلابی  ، دو چندان گردد .

    توضیح واضحات است که پرداختن به بحران های حادث شده در طول حیات جمهوری اسـلامی از
    حوصله ی این مقال خارج است ؛ ولیکن در این قسمت تنها بخشی از این بحران ها و نحوه ی مدیریتشان در دوران زعامت حضرت امام خمینی ( ره ) و رهبری حضرت آیت ا… خامنه ای ( مد ظله ) مورد بررسی قرار خواهد گرفت .

    پایان نامه درباره ،، .، :، موسسه، آمریکا

    پدر کودتاهای رنگین پایه گذاری شد . شارپ تا ابتدای سال 1990 م به عنوان مدیر عامل و از آن پس تا به امروز به عنوان مدیر علمی این موسسه فعالیت نموده است . این موسسه در ابتدا با هدف تامین مالی پروژه های دانشگاهی پیرامون انقلاب های رنگی و اجرای الگوهای آن در شرایط واقعی فعالیت نمود و به بازوی اصلی سازمان سیا برای پیشبرد کودتاهای مخملی و براندازی خاموش در جهان تبدیل شد . خبر گزاری آسوشیتدپرس طی گزارشی از مشاهده ی رد پای جین شارپ در وقایع تهران در سال 1388 می نویسد : معترضان ایرانی که اکنون نمی دانند چه کنند تشویق می شوند تا از منبعی کمک بگیرند که به یک دهه انقلاب های نرم در اروپای شرقی کمک کرد . آسوشیتد پرس این منبع را جین شارپ اعلام کرد و نوشت : شارپ و دیگر متخصصان جنگ نرم عقیده دارند ، تظاهرات کنندگان ایرانی باید روش های خود را متنوع کنند . ( عبدالهی ، 1390 : 80 )

    صندوق اعانه ی ملی برای دموکراسی NED :

    ریاست هیئت مدیره ی این موسسه به عهده ی مالدین آلبرایت می باشد که نود درصد بودجه ی این صندوق توسط کنگره ی آمریکا تامین می شود . این صندوق فعالیت خود در خصوص ایران را از سال 1999 م شروع کرده است . این موسسه هرساله از افرادی که دارای تجربه هستند و به نحوی نخبه به حساب می آیند در قالب محقق مهمان بورسیه می کند . از جمله افرادی که از ایران به عنوان محقق میهمان به این صندوق دعوت شده اند می توان به : هاله اسفندیاری ، لادن برومند ، رامین جهانبگلو ، سیامک نمازی ، علی افشاری ، منوچهر محمدی ، مهناز افخمی ، تریا پارسی و مهر انگـیز کار اشـاره نمود . همه ی این افراد در بررسی پروژه هایی نظیر وضعیت زنان ، نقض حقوق بشر ، آموزش روزنامه نگاری ( حمایت از روزنامه نگاران دوم خردادی ) ، آموزش خبرنگاری از راه دور و … برای بهره برداری از آن ها در استراتژی انقلاب رنگی در ایران نقش فعالی داشته اند .  ( رنجبران ، 1389 : 119 – 123 )

    مرکز فعالیت استراتژیک عدم خشونت ( CANVAS ) :

    این مرکز توسط مارک پالمر که یک دیپلمات آمریکایی است اداره می شود . این مرکز با همکاری
    موسسه ی مرکز اسناد حقوق بشر که مسئول آن رامین احدی است اقدام به برگزاری کارگاه های متعددی به منظورآمزش براندازی نرم جمهوری اسلامی ایران در کشورهای حاشیه ی خلیج فارس می نمود که بسیاری از فعالان نزدیک به جبهه ی دوم خرداد در آن حضور مستمر داشتند . در انتخـابات دهمـین
    دوره ی ریاست جمهوری بخشی از آموزه های این موسسه توسط مخالفان مورد استـفاده قرار گرفته
    است . ( عبدالهی ، 1392 : 248 )

    موسسه ی بروکینگز :

    کنت پولاک کارشناس علوم سیاسی و روابط بین الملل از وابستگان این موسسه از جمله افرادی است که روی مسائل ایران تمرکز دارد . پولاک با تالیف کتابی سعی کرده براندازی نرم در ایران را توجیه و اثبات کند که چرا جمهوری اسلامی ایران تهدیدی برای منافع ملی آمریکا در منطقه است . شائول بخاش نیز که از عناصر مشهور صهیونیستی است و بر روی مسائل ایران تمرکز دارد در این موسسه فعالیت می کند . به علاوه همسر وی یعنی هاله اسفندیاری که به محافل سلطنت طلب نیز نزدیک می باشد از فعالان این موسسه می باشد . ( رنجبران ، 1388 : 124 – 125  )

    خانه ی آزادی :

    همه ی عناصر اصلی موسسه ی خانه ی آزادی صهیونیست هستند و چندین سال است که با بودجه ای 15 میلیون یورویی توسط کشور هلند ، یک وب سایت به نام گذار به زبان فارسی منشر کردند . گردانندگان بخش فارسی این موسسه افرادی همچون : ساسان قهرمانی ، فرج سرکوهی ، عباس معروفی ، فاطمه حقیقت جو و همسرش محمد تهوری ، مجید محمدی ، علی افشاری ، محسن سازگارا و نیک آهنگ کوثر هستند . چند ماه قبل از انتخابات دهمین دوره ی ریاست جمهوری در ایران ، خانه ی آزادی دستورالعمل آموزشی مبارزه ی مسالمت آمیز با پنجاه نکته ی اساسی را در وب سایت خود منتشر و به آموزش آن پرداخت . این دستورالعمل ، یک خود آموز کامل برای انقلاب رنگی به شمار می آید . به علاوه در این سایت یک راهنمای دیگر منتشر گردیده که در خصوص چگونگی نظارت بر انتخابات است .  این موسسه ارتباط نزدیکی با سازمان جاسوسی آمریکا سیا دارد . ( رنجبران ، 1388 : 129 )

    این خانه برای ایران بیشتر در حوزه ی رسانه و ارتباط جمعی فعال بوده و تحت لوای یک برنامه ی کلی به نام توسعه ی جامعه ی مدنی با حمایت رسانه ای تلاش های خود را انجام می دهد . طبق این برنامه خانه ی آزادی تلاش می کرد تا منبع اطلاعاتی جامعی را برای فعالان حقوق بشر ایران فراهم نموده و آن ها را با منابع و دیگر همکاران خود در سرار جهان مرتبط نماید . ( عبدالهی ، 1390 : 251 )

    مرکز سابان :

    مرکز سابان وابسته به موسسه ی بروکینگز گزارشی 160 صفحه ای تحت عنوان کدام مسـیر به سمت
    ایران ؟ منتشر کرد ، که در آن جنگ نرم بهترین گزینه برای براندازی جمهوری اسلامی ایران معرفی شده بود . تنها دو روز پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ، این سند 160 صفحه ای که در آن 9 سناریو و روش براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران به تفصیل بیان شد بر روی سایت این مرکز برای استفاده مخالفان داخلی قرار گرفت . ( رنجبران ، 1388 : 167 )

    موسسه ی اینتر پرایز آمریکا :

    ای موسسه یکی از موسات قدیمی نزدیک به جمهوری خواهان است که در آن افرادی مانند مایکل لدین که از افسران اطلاعاتی سیا می باشد در خصوص ایران فعالیت می کند . وی از افرادی است که در ماجرای 18 تیر 1378 فعالیت های مختلفی را در خصوص سازماندهی و رهبری معترضین داشته و با افرادی نظیر احمد باطبی ، علی افشاری و منوچهر محمدی مرتبط بوده است .

    از دیگر افراد فعال در این موسسه که شدیداً به دنبال براندازی نظام در ایران می باشد ریچارد پرل است . محسن سازگارا از افرادی است که که همکاری زیادی با این موسسه دارد . ( رنجبران ، 1388 : 133)

    از دید این موسسه عملیات و اقدامات نامتقارن ( که بر خلاف عملیات نظامی برای دورانی طولانی سازماندهی شده است ) ، بهترین راه برای تغییر حکومت در ایران است . ( عبدالهی ، 1390 : 247 )

    موسسه ی واشنگتن برای مطالعه ی سیاست های خاور نزدیک :

    ای موسسه یکی از موسسات بسیار متنفذ در ساختار سیاسی آمریکا است که به خاطر رابطه ی خیلی نزدیک با لابی اسرائیل ، مشهور است .

    در این موسسه ، محسن سازگارا به دعوت کلاوسن به مدت یک سال محقق میهمان بوده است که گزارشی راجع به فعالیت های اقتصادی سپاه پاسداران تهیه کرده و در این گزارش سپاه را به عنوان یک مافیای اقتصادی ، سیاسی ، نظامی ترسیم کرده که تمام جنبه های حکومت ایران را کنترل می کند و دارای یک یکپارچگی بی نظیری می باشد .

    همچنین مهدی خلجی نیز با این موسسه همکاری داشته که فعالیت های زیادی در خصوص تئوری سازی و عملیاتی کردن رویکردهای آمریکا در خصوص حوزه های علمیه و مرجعیت شیعه انجام داده است .
    ( رنجبران ، 1389 : 135 )

    4 – 4 – 1 – 2   رسانه های دیداری و شنیداری

    جهت گیری خاص رسانه هایی چون روز آنلاین ، گویا ، گذار ، بی بی سی ، رادیو فردا ، رادیو زمانه ، رادیو رژیم صهیونیستی ، شبکه های ماهواره ای ضد انقلاب مانند منافقین ، گروه های سلطنت طلب ، پارس ، رنگارنگ ، کانال یک ، و سایت های اینترنتی ضد انقلاب و همسو با جریان فتنه مانند ، جرس ، کلمه ، بالاترین ، قلم و … در جریان انتخابات و وقایع بعد از آن به عنوان عوامل موثر بر آشوب کاملاً مشهود بود .

    رادیوهای فارسی زبان :

    یکی از مهمترین اهداف این رادیو ها و اطلاعات منتشر شده در آن ها به منظور جهت دهی به افکار عمومی مردم ایران مطبق با خواست گردانندگان آن ها است . رادیوهای بی بی سی ، فردا ، آمریکا ،  آلمان ، فرانسه ، اسرائیل ، و موسکو به طور علنی توسط دستگاه سیاست خارجی کشورهای مطبوعشان و با سیاست گذاری نهادهای ذیربط امنیتی و سیاسی آن کشورها اداره می گردند . ( رنجبران ، 1388 : 241 )

    شبکه ی ITC   ایرانی :

    راه اندازی شبکه های تلوزیونی ماهواره ای یکی از روش های مهم جنگ رسانه ای آمریکا علیه ایران
    است . کنگره ی آمریکا بودجه ای برای حمایت از آن چه فعالیت های مدنی و رسانه ای در ایران نامیده می شود اختصاص داده که بخش عمده ی این بودجه به تلوزیون های ماهواره ای فارسـی زبان مقیـم
    لس آنجلس اختصاص داده شده تا به برنامه سازی و ترویج فرهنگ غربی در ایران بپردازند .

    همچنین این تلوزیون ها  از سوی گروه های سلطنت طلب ، حمایت مالی می شوند . این تلوزیون ها در اغتشاشات سال 1388 نقش تحریک کنندگی فراوانی داشته ، و بسیاری از دستگیر شدگان این حوادث به تحریک پذیری بر اثر تماشای برنامه های مخرب این تلوزیون ها ازعان کرده اند .
    ( رنجبران ، 1388 : 242 )

    سایت های اینترنتی فارسی :

    اکثریت قریب به اتفاق سایت های فارسی خبریِ مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران ، وابسته به جریانات سیاسیِ خارج از کشور و دولت های خارجی است . سرمایه گذاری بر روی سایت های اینترنتی به عنوان یکی از ابزارهای جنگ رسانه ای علیه ایران با قدرت و شدت از سوی کشورهایی نظیر آمریکا و جریانات معاند نظام جمهوری اسلامی ایران پیگیری می شود . امروزه اینترنت این امکان را برای مخالفان ایران فراهم کرده که با صرف هزینه ای بسیار اندک به ارتباط با مردم ایران پرداخته و آن ها را تحت بمباران تبلیغاتی و سیاسی قرار دهند . اهمیت این موضوع برای آمریکا به حدی است که در مقابله با سیاست فیلترینگ ایران که بر اساس مصوبه ی شورای عالی انقلاب فرهنگی صورت می گیرد ، با انعقاد قرارداد 40 میلیون دلاری با یک شرکت سازنده ی نرم افزارهای فیلتر و ضد فیلتر اقدام به شکستن فیلترهای ISP  های ایرانی کرده است . ( رنجبران ، 1388 : 243 )

    4 – 4 – 1 – 3  اقدامات آمریکا

    شواهد وتحولات موجود نشان دهنده ی آن است که آمریکا در صدد براندازی نرم با استفاده از حمایت اقتصادی در ایران بوده که جنبهه هایی از آن به شرح ذیل می باشد :

    1. اتحاد و ائتلاف بین اپوزیسیون های مختلف و معارضِ ایران با یکدیگر .
    2. شکل دهی اپوزیسیونِ جدید با حضور و نقش جنبش های جدید و عناصر رهبری داخلی و ناشناخته مانند جنبش های کارگری ، زنان و فمینیستی ، دانشجویی و … .
    3. سازماندهی و به کارگیری آلترناتیو جمهوری اسلامی ایران از عناصر و نخبگان خودی یا شبه خودیِ داخل کشور .
    4. حضور گسترده در برخی کشورهای همسایه برای هدایت انقلاب نرم به ویژه در امارات . چنانچه آقای نیکلاس برنز معاون وقت وزیر خارجه ی آمریکا در این باره می گوید : امارات پنجره ی آمریکا به سوی ایران است تا بتوانیم ایران را آزاد سازیم .
    5. تمرکز بر حوزه ی معرفتی ، رسانه ای و دانشگاهی کشور و جلب همکاری بخشی از نخبگان در تولید وتوزیع اندیشه های براندازی نرم .
    6. معطوف شدن موسسات و دانشگاه های آمریکا به موضوع ایران و اعطای تسهیلات لازم برای گروه های مخالف جمهوری

    پایان نامه علوم سیاسی با موضوع ،، .، انقلاب، -، .

    غرب و آمریکا با استفاده از شیوه ی انقلاب رنگی ، با توجه به خصوصیات و ویژگی های هر کشوری قابل بازسازی بوده و به دلیل اینکه در چندین کشور با موفقیت به اجرا در آمد از یک سو ، و از طرف دیگر با توجه به زمینه های مساعد اجرای آن در ایران دور از ذهن نبود .

    با توجه به این که آمریکا هرگونه استراتژی براندازی را که امید اندکی به موفقیت آن می رفت برای سرنگونی انقلاب اسلامی به کار بسته و در تمامی موارد با شکست مواجه گردید ، لذا در راستای اقدامات براندازانه ی خود ، طرح فروپاشی اسلامی ایران به سبک جمهوری های شوروی سابق را در دستور کار خود قرار داد .

    با شروع شدن دهمین انتخابات رياست جمهوري ، تاكتيك غرب در برابر ايران اسلامي تغيير كرد و عوامل غربي و رسانه هاي آن ها ، كه همواره انتخابات های جمهوری اسلامی ایران را تحريم مي كردند و از مردم مي خواستند که در انتخابات شركت نكنند تا مشروعيت نظام زير سوال رود ، با تغییر تاکتیک تحریـم انتـخابات ، مـردم را ترغيـب به شركت در انـتخابات مي كردند ، با ايـن تـفاوت كه از مـردم مي خواستند به نامزدی که با غرب مخالف است یعنی آقای احمدی نژاد رأي ندهند . رنگ سبز به نماد انقلاب مخملي در ايران تبديل گرديد ، تزريق كمك هاي مالي فراوان به ستاد نامزد مورد حمايت غرب صورت گرفت و مخالفین به سياه نمايي از وضع موجود پرداخته و با متهم كردن رئيس جمهور وقت به دروغ گويي بر امكان تقلب گسترده در انتخابات و لزوم نظارت بین المللی روی آوردنـد ؛ و قبل از اعلام نتـایج آقای موسـوی را برنده ی انتخابات نامیدند و از وزارت کشور برای برگزاری جشن پیروزی درخواست مجوز نمودند .

    به دنبال اعلام نتایج انتخابات ، مهندس موسوی با اعلام تقلب گسترده خواستار ابطال انتخابات گردید و از هواداران درخواست حضور در خیابان های شهر را داد .

    به دنبال حضور هواداران و بردباری نظام ، دشمنان به اشتباه افتاده و اصلی ترین مرحله ی انقلاب رنگی را زودتر از موعد آغاز کردند و آن براندازی نظام بود .

    لازم به ذکر است که یکی از مهمترین دلایل شکست انقلاب رنگی و نقشه های شوم دشمنان قسم
    خورده ی انقلاب اسـلامی در ایـران ، نظام مبتنـی بر ولایت فقیه و رهبـری حضـرت آیت ا…
    خامنه ای ( مد ظله ) در رأس این نظام است که در فصول آتی به نقش موثر ایشان در عدم کامیابی دشمنان به اهداف خود و شکست این حربه پرداخته خواهد شد .

    ‌‌4 – 2  تاریخچه ی انقلاب رنگی در ایران

    پیشینه ی انقلاب رنگی در ایران را بایستی در رویدادهای پنهان دهه ی هفتاد جستجو کرد . با فعال شدن گروه های معاند داخلی و وجود ضرورت هماهنگی بیشتر میان اپوزیسیون داخل و خارج در سال 1373 کنفرانس همبستگی هامبورگ از سوی سازمان سیا و سرویس اطلاعاتی آلمان و سران چپ ضد انقلاب برگزار شد . در این کنفراس تاکید گروه های داخلی و خارجی مبنی بر انتخاب استراتژی تغیییر بر مبنای استحاله بود . طراحان و هدایت کنندگان سناریوی براندازی ، در جستجوی راهکارهایی برای تسریع روند عملیات استحاله و دست یابی به اهداف آتی ، نیازمند افراد و جریان هایی بودند که در نقش کاتالیزور ظاهر شده ، و فرآیند تغییر حاکمیت از درون را عینیت و سرعت بخشند . فرایند مذکور در سال 1374 با تشکیل محفلی موسوم به حلقه ی کیان به نقطه ی تکوین خود رسید . تجدد طلبی و رفورم دینی ، افقی بود که در دیدگاه های جریان التقاطی کیان نمایان شد . این موضوع در واقع ترویج تئوری اسلام منهای سیاست و روحانیت و همچنین باز تولید تفکرات روشنفکری وابسته به غرب و طیف های شکست خورده ، در اوایل انقلاب بود . ( عبدالهی ، 1390 : 64 )

    4 – 3 اتخاذ استراتژی انقلاب رنگی در ایران

    در اواخر حکومت بوش پدر ، استراتژی مهار ایران به تصویب رسید و با روی کار آمدن کلینتون به اجرا در آمد . اساس این استراتژی مبتنی بر چهار رویکرد است که عبارتند از : 1 – تضعیف بنیه ی مالی و توان ملی ایران . 2 – فلج ساختن اقتصاد کشور . 3 – اعمال تحریم های همه جانبه . 4 – ضربه زدن به منابع درآمدی ایران یعنی فروش نفت و گاز .

    این سیاست اهدافی چون : 1 – کشیدن نوعی دیوار آهنین به دور ایران . 2 – منزوی ساختن ایران در
    صحنه ی روابط بین الملل . 3 – اعمال فشارهای خارجی برای فلج کردن اقتصاد ایران . 4 – گسترش نارضایتی های عمومی و به دنبال آن کاهش پایگاه های مردمی نظام و اثبات ناکارآمدی تئوری حکومت اسلامی را دنبال می کرد .

    ناکامی های پی در پی آمریکا و غرب برای سرنگونی انقلاب زمینه ساز اجرای طرح فروپاشی آن به سبک انقلاب رنگی را رقم زد .

    لازم به ذکر است که طراحی انقلاب رنگی مبتنی بر سه عامل اساسی است که عبارتند از : 1 – اعمال فشارهای خارجی . 2 – کشیدن دیوار آهنین به دور کشور هدف . 3 – سازماندهی نیروهای داخلی و هماهنگ ساختن آن ها با طراحی های خارجی است .

    لازمه ی رسیدن به این اهداف سازماندهی نیروهای داخلی از طریق ایجاد پایگاه های مستحکم مانند مطبوعات و تشکل های سیاسی هم سو و متحد ساختن مخالفان قانون اساسی حول شعار حذف اسلامیت از جمهوریت بود .

    بررسی ماهیت رفتار غرب در انتخابات دهم ریاست جمهوری مستلزم واکاوی در مواضعی است که در رسانه های غربی صورت گرفته است .

    قرآن و صندوق اخذ رأی عنوان مقاله ای است که در نشریه ی نیویورک تایمز و به قلم رائول مارک گرخت منتشر شد . در این مقاله با اشاره به شکسته شدن الگوی حکومتی غرب توسط ایران آمده است : سی سال قبل یک اتفاقی در ایران افتاده و آن موضوع حضور وحی و خدا در عرصه ی سیاسی و اجتماعی است . این اتفاق حکومت خدا با حکومت انسان را گره زده است . این امر تبدیل به معضلی برای آمریکا و غرب شده و الگویی را که غرب از گذشته ها روی آن کار کرده است را شکسته است . وی در ادامه ی مقاله ی خود با اشاره به تحولات داخل ایران می نویسد : پایان تلاش های ایران را ، که می خواهد خدا را وارد عرصه ی حاکمیت کند شاهد هستیم .

    این بیانات نشان می دهد که از دیدگاه غرب ایران متهم است به ارائه ی الگویی پیشتاز به نظام جهانی از طریق استمرار بخشی به نقش و حضور خدا در عرصه ی سیاست گذاری .

    هنری کسینجر نیز در تحلیلی که از ریشه های مسائل ایران ارائه می دهد ، آورده است : بحران ایران زمانی پایان می یابد که یک اتفاقی در این کشور بیفتد . به اعتقاد وی ایران زمانی از منظر غرب مورد پذیرش قرار می گیرد که رویکرد مدرنیسم و انطباق با نظم جدید بین المللی و زندگی مسالمت آمیز را اتخاذ کند و تا زمانی که این را نپذیرد این بحران ادامه خواهد داشت .

    بسیاری از موسسات مطالعاتی آمریکایی نیز ، رویکرد آمریکا را به ایجاد انقلاب رنگی در ایران متوجه ساخته اند . موسسه ی امریکن اینترپرایز تاکید می کند که در صورت تحقق شرایطی ، این انقلاب در ایران به ثمر خواهد نشست . این شرایط عبارتند از :

    1. داشتن پایگاه مردمی مخالف نظام و طرفدار آمریکا .
    2. تشدید آسیب های داخلی ایران برای فراهم سازی زمینه های عملیات خارجی .
    3. خدشه دار شدن وحدت ملی میان رهبری و نخبگان .

    بر همین اساس برخی محورهای اصلی طرح فروپاشی ایران به شرح ذیل مورد توجه قرار گرفت :

    1. محاصره ی سیاسی ـ امنیتی .
    2. سرمایه گذاری برای ایجاد مجموعه ای از نشریات وابسته .
    3. اعمال فشارهای اقتصادی ، تضعیف توان ملی و منابع مالی .
    4. سازماندهی تهاجم فرهنگی برای ایجاد بحران هویت .
    5. تبلیغ سکولاریزم و مرتبط ساختن روشنفکران به شبکه ی جهانی روشنفکری سازمان سیا .
    6. هدایت کشور به سمت توسعه ی نامتوازن .
    7. تبانی احزاب سیاسی با آمریکا و غرب حول محور سکولاریسم .
    8. تضعیف چهره ی رهبری و نهادهای امنیتی و قضایی و ایجاد چتر حمایتی برای ضد انقلاب .
    9. تشدید اختلاف های داخلی و تبدیل آن به تخاصمات فرسایشی .
    10. توهم خواندن توطئه و ایجاد خوش بینی افراطی نسبت به دشمنان .
    11. بروز نفاق در تفکر و رفتار مسئولان حکومتی .
    12. نفی کامل دستاوردهای گذشته و سیاه جلوه دادن وضعیت موجود .
    13. طراحی نفوذ در سیستم حکومتی .
    14. سازماندهی نوعی جنبش اجتماعی علیه اسلام ، روحانیت و نظام . ( عبدالهی ، 1390 : 70 – 100 )

     

    4 – 4  عوامل زمینه ساز بحران

    آن چه که در فردای پس از انتخابات حادث گردید فرصتی بود که از سال ها و دهه ها قبل با برنامه ریزی مدون و منسجم غرب به سرکردگی آمریکا و همراهی عناصر فریب خورده ی داخلی فراهم آمد . حـاکم شـدن فـضای غیـر عقـلانی و تهییـج احـساسات ، نادیـده گرفتن تذکرات حضرت آیت ا…
    خامنه ای ( مدظله ) ، عدم رعایت اخلاق و قواعد انتخاباتی ، و نادیده گرفتن مصالح انقلاب ، سبب شد تا دشمنان به پیاده سازی سناریوی از پیش طراحی شده خود بپردازند . بدیهی است که اجرای
    موفقیت آمیز چنین نقشه ای نیازمند هماهنگی بین عناصر خارجی و داخلی است که به آن ها اشاره خواهد
    گردیـد .

    4 – 4- 1  نقش عوامل خارجی

    به طور کلی رفتار غرب در قبال ایران متاثر از دو عامل اساسی است . عامل اول به دشمنی سی ساله ی غرب با ایران باز می گردد که مقابله با انقلاب اسلامی به عنوان یک الگوی رو در روی لیبرال دموکراسی است و عامل دوم به تحولات جدید نظام بین الملل بر می گردد .

    یکی از روش های اتخاذ شده برای مقابله با انقلاب اسلامی ، طرح فروپاشی جمهوری اسلامی به سبک انقلاب رنگی است که در این راستا می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

    4 – 4 – 1 – 1  موسسات و بنیادهای غربی حامی براندازی در ایران

    بیش از 60 بنیاد وموسسه در رابطه با انقلاب رنگی در آمریکا و اروپا علیه کشورهای هدف از جمله ایران دارای فعالیت بوده که در ذیل به برخی از آن ها اشاره می گردد .

    بنیاد سوروس یا جامعه ی باز :

    جورج سوروسِ یهودی ، موسس این بنیاد بوده که در 12 آگوست 1930 م در مجارستان متولد گردید . در سال 1956 م به آمریکا مهاجرت کرد . وی یکی از شاگردان کارل ریموند پوپر ، نظریه پرداز لیبررال دموکراسی اتریش است که نام موسسه اش را با تاثیر از کتاب جامعه ی باز و دشمنانش ، اثر پوپر انتخاب نموده . فعالیت سوروس با هدف ایجاد زیربنای اجتماعی و سیاسی جامعه ی باز صورت گرفته و اغلب نیز معتقدند هدف از طرح های خیریه ی سوروس نه حمایت از علم و آموزش ، بلکه ایجاد تغییر های تمدنی در کشورهای هدف می باشد .

    بنیاد سوروس در ایران نیز دارای فعالیت بوده و دفتری به شکل غیر رسمی در ایران داشت که نماینده ی آن بنیاد در ایران یعنی یحیی کیان تاجبخش در ایران شناسایی و دستگیر گردید .

    مبتنی بر اسناد کشف شده راهبرد این بنیاد در خصوص ایران این گونه ذکر گردیده : اهداف خاص این بنیاد در ایران وصل کردن اندیشمندان ، تحصیل کردگان ، حاکمان محلی و NGO  های ایران به آمریکا و جوامع تحقیقاتی و حقوق بشر بین المللی و توانمند سازی موسسات محلی ایران است .
    ( عبدالهی ، 1390 : 270 )

    موسسه ی آلبرت انیشتین :

    این موسسه توسط جین شارپ ،

    تحقیق علوم سیاسی با موضوع،، انقلاب، .، . ، اسلامی

    ر ايران

    پیشرفت در عرصه های گوناگون علم وفن آوری ، تثبیت دیپلماسی منطقه ای ، عدم تمکین ایران در برابر فشارهای بیرونی ، عدم تسلیم در برابر سیاست های منطقه ای کاخ سفید ، به رسمیت نشناختن رژیم صهیونیستی ، و … قدرت های استکباری و به ویژه آمریکا را به سرمایه گذاری جدی برای ایجاد تغییر از درون نظام سوق داد .

    فراخوان مراکز تصمیم سازی برای تهیه ی راهبرد عملیاتی برای ایران ، تصویب بودجه ی ویژه برای حمایت از آشوب ها ، تلاش برای تصویب قطع نامه های جدید علیه ایران ، و … برخی از اقداماتی است که غرب به سرکردگی آمریکا برای تحت فشار قرار دادن جمهوری اسلامی ایران به اجرا در آورده است . در داخل به ویژه بعد از ارتحال حضرت امام خمینی ( ره ) با تشکیل انجمن ها و حلقه هایی نظیر کیان و … و فعالیت گروه ها ی تروریستی مانند منافقین و فعالین مسلح در شمال غرب و جنوب شرق کشور ، و تلاش های احزابی مانند مجاهدین انقلاب اسلامی ، مشارکت ، اعتماد ملی و … که به تدریج با اصول
    اولیه ی انقلاب زاویه پیدا نمودند ، بارقه های امید به سرنگونی نظام را در اردوگاه مخالفین روشن نمود . طرح فروپاشی دولت های غیر هم سو با غرب و آمریکا به روش اجرای انقلاب مخملی با توجه به خصوصیات و ویژگی های هر کشوری قابل بازسازی بوده و به دلیل اینکه در چندین کشور با موفقیت به اجرا در آمد از یک سو ، و از طرف دیگر با توجه به زمینه های مساعد اجرای آن در ایران که نمونه هایی از آن مورد اشاره قرار گرفت دور از ذهن نبود .

    با توجه به این که آمریکا هرگونه استراتژی براندازی را که امید اندکی به موفقیت آن می رفت برای سرنگونی انقلاب اسلامی به کار بسته و در تمامی موارد با شکست مواجه گردید ، لذا در راستای اقدام براندازانه خود ، طرح فروپاشی اسلامی ایران به سبک جمهوری های شوروی سابق را در دستور کار خود قرار داد .

    با شروع شدن دهمین انتخابات رياست جمهوري ، تاكتيك غرب در برابر ايران اسلامي تغيير كرد و عوامل غربي و رسانه هاي آن ها ، كه همواره انتخابات های جمهوری اسلامی ایران را تحريم مي كردند و از مردم مي خواستند در انتخابات شركت نكنند تا مشروعيت نظام زير سوال رود ، اما اين بار نه تنها از تحريم خبري نبود ، بلكه مردم را ترغيب به شركت در انتخابات مي كردند ، با اين تـفاوت كه از مردم مي خواستند به نامزد مخالف با غرب راي ندهند . رنگ سبز به نماد انقلاب مخملي در ايران تبديل گرديد ، تزريق كمك هاي مالي فراوان به ستاد نامزد مورد حمايت غرب صورت گرفت و مخالفین به سياه نمايي از وضع موجود پرداخته و با متهم كردن رئيس جمهور وقت به دروغ گويي بر امكان تقلب گسترده در انتخابات و لزوم نظارت بین المللی روی آوردنـد و قبل از اعلام نتـایج آقای موسـوی را برنده ی انتخابات نامیدند و از وزارت کشور برای برگزاری جشن پیروزی درخواست مجوز نمودند .

    به دنبال اعلام نتایج انتخابات ، مهندس موسوی با اعلام تقلب گسترده خواستار ابطال انتخابات گردید و از هواداران درخواست حضور در خیابان های شهر را داد .

    به دنبال حضور هواداران و بردباری نظام دشمنان به اشتباه افتاده و اصلی ترین مرحله ی انقلاب رنگی را زودتر از موعد آغاز کردند و آن براندازی نظام بود .

    لازم به ذکر است که یکی از مهمترین دلایل شکست انقلاب رنگی و نقشه های شوم دشمنان قسم
    خورده ی انقلاب اسـلامی در ایـران ، نظام مبتنـی بر ولایت فقیه و رهبـری حضـرت آیت ا…
    خامنه ای ( مد ظله ) در رأس این نظام است که در فصول آتی به نقش موثر ایشان در عدم کامیابی دشمنان به اهداف خود و شکست این حربه پرداخته خواهد شد .

    3 – 10  جمع بندی

    واژه ی انقلاب مخملی نخستین بار توسط واسلاو هاول ، رهبر مخالفان چکسلواکی وارد ادبیات سیاسی شد . مخالفان دولت چکسلواکی با استفاده از انقلاب مخملی طی یک دوره ی شش هفته ای در دسامبر 1989 م موفق به تغییر حکوت شدند . در حوزه ی نظری جین شارپ بود که نظریه ی انقلاب های مخملی را در سال 1960 م با نوشتن کتابی تحت عنوان سلاح گاندی به مثابة قدرت اخلاقی مطرح کرد . جین شارپ در این کتاب ، پایـه های نظریه ی انقلاب مخملی را با الهام از استراتژی مقاومت منفی گاندی بنیان گذاشت . شارپ با تحلیل شیوه های انقلابی گاندی در برابر استعمار انگلیس و با استفاده از قدرت اخلاقی او در مبارزه ی انقلابی ، معتقد است که می توان با استفاده از شیوه ی مقاومت منفی و غیر خشونت آمیز گاندی که در مبارزات انقلابی هندی ها علیه استعمار انگلیس مورد استفاده قرار گرفت ، تغییرات بنیادین در حوزه ی اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی با هدف احیای آزادیِ انسان های در بندِ حکومت های اقتدارگرای خودکامه به وجود آورد .

    انقلاب رنگي پديده اي نوين و مربوط به دوران پس از جنگ سرد است كه در زير مجموعه ي مدل هاي شناخته شده و كلاسيك جامعه شناسي سياسي در مورد تغييرات اجتماعي جاي نمي گيرد . منظور از انقلاب رنـگي ، انقـلابي بدون خـونريزي و كشتار اسـت . در اين انقـلاب ها هيئت هاي حاكمه به چالش كشيده شده و مجبور به ترك اریکه ی قدرت می گردند . انقلاب رنگي يا مخملي يكي از شيوه هاي براندازي نرم و جابجایی قـدرت هـمراه با مبارزه ی منـفی است كه نافرماني مدني پايه ي آن می باشد . نافرمانی مدنی در مقابل اطاعت یا فرمانبری که به عقیده ی ماکس وبر یکی از مفاهیم کلیدی مناسبات قدرت است ، به معنی سرپیچی کردن از دستورات و اطاعت نکردن از فرامین است . آن چه که از تعریف انقلاب کلاسیک بر می آید این است که پدیده ی انقلاب عمدتاً تغییرات اساسی و ریشه ای در تمام ارکان جامعه است ، به طوری که هیچ تشابهی بین رژیم قبلی و حکومت جدید وجود نداشته باشد . این در حالی است که در انقلاب های رنگی گروه های انقلابی خواهان تغییرات سریع و جابجایی نخبگان طبقه ی حاکم
    بوده اند . نوع مبارزه ی آن ها نیز غیر خشونت آمیز و با بهره گیری از روش های اعتراضی متعادل و تدریجی در بستر جامعه ی مدنی با همراهی مردم و حمایت نیروهای خارجی به صورت مرحله به مرحله بوده است . با ماطلعه ی این مدل از جاجایی قدرت که در جوامع مختلف صورت گرفته ویژگی های ذیل به عنوان خصایص انقلاب رنگی قابل استحصاء است :

    1. در تمامی این انقلاب ها فقط جایجایی نخبگان در سطح بالای حکومت صورت گرفته .
    2. تمامی این انقلاب ها با اعتراض به نتایج انتخابات آغاز گردیده است .
    3. این انقلاب ها بدون استفاده از ابزارهای خشونت آمیز طی تظاهرات خیابانی به پیروزی دست یافته اند .
    4. در تمامی این انقلاب ها مخالفان با تزریق کمک های مالی فرراوان توسط غرب و آمریکا مورد حمایت و پشتیبانی قرار گرفته اند .
    5. در این انقلاب ها نتایج نظرسنجی قبل از انتخابات که توسط موسسات غربی صورت گرفته حکایت از پیروزی مخالفان می کرده است .
    6. استفاده از یک نماد یا سنبل در تظاهرات خیابانی توسط مخالفان .
    7. سیاه نمایی وضع موجود توسط مخالفان .
    8. در اختیار قرار دادن رسانه های حرفه ای و قوی توسط غرب به مخالفان .
    9. پرهیز از خشونت و سرعت بالای تحولات .
    10. رهبران مخالفان دارای سمت های مهمی چون صدارت و وزارت قبل از شروع تحولات در نظام حاکم بوده اند .
    11. تمام این تحرکات با شعارهایی مبتنی بر دموکراسی خواهی و لیبرالیسم انجام گرفته
      است .
    12. نقش دانشجویان و سازمان های غیر دولتی در بروز انقلاب رنگی برجسته بوده است .
    13. دلیل اصلی وقوع انقلاب ، وجود خصوصیاتی همچون : اقتدارگرایی ، فقدان چرخش نخبگان ، ناکارآمدی در حل مشکلات عمومی و نداشتن مقبولیت مردمی در حکومت وقت بوده است .
    14. تحرکات انقلابی به شکل مستقیم و غیر مستقیم مورد حمایت ایالات متحده ی آمریکا و اروپای غربی قرار گرفته است .
    15. تکیه بر شکاف های اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی در کشورهای هدف انقلاب رنگی و دامن زدن به مسائل قومی ، نژادی و مذهبی که در کشورهای هدف بنا به بافت جمعیتی آن وجود داشته است .

    شرایط و زمینه هایی از قبیل : چالشگری ایران علیه ی منافع آمریکا و اسرائیل ، ضعف حوزه ی عمومی و نهادهای مدنی ، تراکم شکاف های اجتماعی ، رفتارهای سلیقه ای در بین جریان های سیاسی دورن نظام ، جمعیت جوان و نیروی بیکار ، و …  می تواند به ظهور انقلاب رنگی در کشور ایران کمک کرده و در رودند اجرای آن موثر واقع گردد .

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    فصل چهارم

    انقلاب رنگی در ایران

     

     

     

     

    4 – 1   انقلاب رنگي در ايران

    نظام جهانیِ سلطه ، با انقلاب اسلامی و تفکر اسلامی و نظام ولایت فقیه برآمده از این انقلاب دشمنی ذاتی دارد . زیرا دریافته است که تداوم حضور و بسط نفوذ و گسترش دامنه ی ظهور اندیشه ی این نظام ، موجبات نابودی نظام استکباری را به دنبال خواهد داشت .

    پیشرفت در عرصه های گوناگون علم وفن آوری ، تثبیت دیپلماسی منطقه ای ، عدم تمکین ایران در برابر فشارهای بیرونی ، عدم تسلیم در برابر سیاست های منطقه ای کاخ سفید ، به رسمیت نشناختن رژیم صهیونیستی ، و … ، قدرت های استکباری و به ویژه آمریکا را به سرمایه گذاری جدی برای ایجاد تغییر از درون نظام در جمهوری اسلامی ایران سوق داد .

    باید توجه داشت که آن چه در روزها و هفته های پس از انتخابات خرداد 1388 در ایران رخ داد با هدف کوتاه مدتِ براندازی نظام مستقر در آن صورت گرفت و در صورتی که نیل به این هدف در کوتاه مدت میسر نمی گشت ؛ هدف آنان تضعیف جایگاه ولایت فقیه و رهبری انقلاب به منظور بستر سازی جهت استحاله ی نظام اسلامی در میان مدت بود . چرا که دشمنان به خوبی دریافته اند که این ، ولایت فقیه است که جان وجوهر و روح انقلاب و نظام اسلامی و منشأ و منبع قدرت آن ، و موتور محرکه ی پیشرفت در عرصه های گوناگون علمی ، اجتماعی ، سیاسی و … می باشد . نظام سلطه به سردمداری آمریکا دریافته است که تا نظام ولایت فقیه در ایران حاکم است حرکت دینی و عدالت طلبانه و انقلابی ملت ایران در مسیر بالنده و رشد یابنده ی خود ، تداوم و بسط می یابد و امکان بروز انحراف و یا توقف در آن وجود ندارد .

    فراخوان مراکز تصمیم سازی برای تهیه ی راهبرد عملیاتی برای ایران ، تصویب بودجه ی ویژه برای حمایت از آشوب ها ، تلاش برای تصویب قطع نامه های جدید علیه ایران و … ، برخی از اقداماتی است که غرب به سرکردگی آمریکا برای تحت فشار قرار دادن جمهوری اسلامی ایران به اجرا در آورده است . در داخل ایران و به ویژه بعد از ارتحال حضرت امام خمینی ( ره ) ، با تشکیل انجمن ها و حلقه های ایدئولوژی ساز نظیر کیان و … ، فعالیت گروه ها ی تروریستی مانند منافقین و فعالین مسلح در شمال غرب و جنوب شرق کشور ، تلاش های احزابی مانند مجاهدین انقلاب اسلامی ، مشارکت ، اعتماد ملی و … که به تدریج با اصول اولیه ی انقلاب زاویه پیدا نمودند ، بارقه های امید به سرنگونی نظام را در اردوگاه مخالفین روشن نمود . طرح فروپاشی دولت های غیر هم سـو با

    تحقیق علوم سیاسی با موضوع،، .، قرقیزستان، آقایف، انقلاب

    .

    انقلاب لاله ای قرقیزستان که به نسبت سایر انقلاب های رنگی با خشونت و پراکندگی بیشتری به وقوع پیوست ، در مراحل اولیه از سوی رسانه ها با عناوینی نظیر صورتی ، لیمویی ، ابریشمی ، نرگس و سنبل معرفی می شد ؛ زیرا مخالفان در نواحی مختلف ، رنگ های متفاوتی را برای تظاهرات انتخاب کردند که عمده ی آن ها صورتی و زرد بود . به سبب همزمانی سقوط عسگر آقایف با فصل بهار و رویش بیش از شصت نوع گل لاله در این کشور در سال 2005 م ، نام انقلاب لاله بر آن نهاده شد .

    آقایف از زمان استقلال قرقیزستان در سال 1991 م تا پیروزی انقلاب لاله ای در سال 2005 م قدرت را در دست داشت و بحث های زیادی در باره ی سوء استفاده ی فرزندان و خانواده ی وی از منابع و ثروت قرقیزستان وجود داشت . مخالفـان نـیز ، وی را به انحـصار موقعیـت های سیاسـی و اقتصـادی متـهم
    می کردند . اتهامات مربوط به سوء استفاده های مالی خانواده ی آقایف آن چنان مورد پذیرش عامه بود که وقتی روزنامه ای به انتشار فهرستی از دارایی های آقایف اقدام کرد به سرعت تبدیل به انگیزه ای تازه برای اوج گیری مخالفت ها گردید . ( احمدی لفورکی ، 1383 : 202 )

    آقایف پس از حادثه ی 11 سپتامبر آمریکا در نظر داشت از فرصت پیش آمده استفاده کرده و بر اهمیت قرقیزستان بیافزاید . او حتی وعده ی تبدیل شدن این کشور به سوئیس منطقه را می داد و از راه تظاهر به دموکراسی در پی جلب حمایت های خارجی بود . ( حاجیانی و حیدری ، 1387 : 85 )

    اما با این حال فساد در قرقیزستان قابل چشم پوشی نبود . فساد های سیاسی و اقتصادی ناشی از شکست اصـلاحات اقتصادی آقایف و تلاش برای انتقال قدرت به اعضای خانواده اش مشکلات را بیشتر کرده
    بود . ( ابولاکازین و دانیلویچ ،1384 : 193 )

    آقایف در این رابطه حتی به دست کاری های مکرر در قانون اساسی پرداخت که هم موجب فشارهای داخلی و هم انتقادهای بین المللی شد . وی در سال 2000 م برای سومین بار رئیس جمهور شد و تلاش کرد تا با اصلاح قانون اساسی نظام ریاست جمهوری را به نظام پارلمانی تبدیل کند تا از راه حزب برمت که وابسته به دخترش بود در مسند قدرت قرار گیرد . ( ملکوتیان ، 1386 : 252 )

    در اکتبر سال 2004 م که در قرقیزستان انتخابات شوراهای محلی و استانی برگزار شد حزب برمت وابسته به دختر عسگر آقایف ، 60 درصد آرا را به دست آورد . در این شرایط و با توجه به عملکرد گذشته ی آقایف ، جنوبی های قرقیزستان احساس نمودند که با تشکیل پارلمان آینده به دور از دایره ی قدرت خواهند ماند .

    تحولات موسوم به انقلاب لاله ای در قرقیزستان نیز همانند گرجستان و اوکراین با آغاز فعالیت های انتخابات پارلمانی این کشور در سال 2005 م آغاز شد . روند اعتراض ها در شرایطی شدت گرفت که تعداد زیادی از کاندیداهای مستقل و مخالف ، رد صلاحیت شدند . معترضان ضمن اعتراض به روند ناسالم انتخابات و تقلب و دست کاری آرا توسط دولت ، معتقد بودند که طرفداران آقایف علاوه بر این که قصد دارند اکثریت پارلمان را به دست گیرند ، در حال تلاش برای اختصاص دو کرسی به دختر و پسر آقایف هستند تا بدین ترتیب راه را برای اصلاح قانون اساسی و امکان ابقای آقایف و خانواده اش در مقام ریاست جمهوری را فراهم کنند . در این زمان دو مخالف آقایف یعنی کولوف وزیر امنیت پیشین از اهالی شمال و باقی اف نماینده ی پارلمان از جنوب که هر دو برکنار شده بودند با یکدیگر متحد شده و خانم اتونبایا که یک دیپلمات با تجربه ی دوران شوروی سابق بود و دو بار نیز به عنوان وزیر امور خارجه ی قرقیزستان برگزیده شده بود ، به همراه هوادارانش موسوم به جنـبش آتایورت به آن ها پیوستند .
    ( شجاعی ، 1384 : 38 )

    از این رو ، انتخابات پارلمان که مقدمه ای برای انتخابات ریاست جمهوری در اکـتبر 2005 م به شمـار
    می رفت با اعتراض برخی مخالفان در برخی شـهرهای مهـم جنوبـی قرقیزسـتان نظیر شهر اوش و جلال آباد که همواره نسبت به اعمال تبعیض علیه مناطق جنوبی معترض بودند ، آغاز شد و به تدریج به پایتخت قرقیزستان سرایت کرد . همچنین افرادی نظیر مدتکن شیرم قلوف رئیس سابق مجلس نیز دست به اعتراض زد . با وجود چنین مسائلی انتخابات مجلس در 27 فوریه 2005 م برگزار شد . مخالفان با وجود رد صلاحیت های گسترده ، امید زیادی برای کسب حداقل یک سوم کرسی ها داشتند ، اما نتایج اعلامی چیز دیگری را می گفت که همین امر موجب تشدید مخالفت ها شد . تظاهرات معترضان با برگزاری دور دوم انتخابات در 13 مارس شکل تازه و خشونت آمیزی به خود گرفت و طی آن چند ساختمان دولتی و پاسگاه پلیس به تصرف تظاهر کنندگان درآمد . علی رغم آن که آقایف به کناره گیری از انتخابات ریاست جمهوری در ماه اکتبر متعهد شـده بود اما مخالفان انتخابات را نوعی بازی سیاسی می دانستند که مقامات برای تایید وضعیت حاکم به کشور به راه انداخته بودند . همچنین مخالفان معتقد بودند آقایف از انتخابات برای طولانی کردن دوره ی ریاست جمهوری خود یا باز کردن راه برای یکی از خویشاوندان نزدیکش برای احراز این پست استفاده خواهد کرد . ( ژولدیز ، 1384 : 39 )

    به دنبال استمرار تظاهرات ، مخالفان با رد درخواست آقایف برای مذاکره ، به بی نظمی و شورش های گسترده دست زدند که در نهایت به غارت های بسیار در پایتخت و از کنترل خارج شدن اوضاع منجر گردید . در ساعات آغازین روز 24 مارس 2005 م تظاهرات از میدان اصلی بیشکک شروع شد و در حالی که به تعداد تظاهرات کنندگان افزوده می شد ، مخالفان با شعارهایی که در آن رئیس جمهور را به تقلب در انتخابات و سوء اداره ی کشور متهم می کردند ، خواستار کناره گیری آقایف شده و راهپیمایی خود را به سوی مراکز دولتی ادامه دادند . با شدت یافتن اوضاع ، معترضان به ساختمان های دولتی حمله کرده و تابلوهای آن ها را پایین کشیدند ، به نحوی که تظاهرات در بیشکک رویه ای خشونت آمیز پیدا کرد و در نهایت با حمله به ساختمان ریاست جمهوری به اوج خود رسید . بالاخره با تصرف ساختمان ریاست جمهوری و در اختیار گرفتن تمامی ادارات و نهادهای دولتی توسط مخالفان ، تسخیر ساختمان رادیو و تلوزیون و دستگیری وزیران دفاع و امنیـت ملی ، شرایط بحرانی شد و دولت قرقیزستان در آستانه ی فروپاشی قرار گرفت . در این شرایط آقایف از قرقیزستان خارج و به موسکو پناهنده شد .

    در نتیجه ی موج اعتراضات که به مدت یک ماه و در پی انتخابات پارلمانی در قرقیزستان آغاز شده بود ، انقلاب لاله ای در مدت کوتاهی به موفقیت رسید و با پیروزی انقلاب رنگی ، یکی دیگر از رهبران بازمانده از نسل نخبگان نظام کمونیستی شوروی از مسند قدرت کنار رفت . پس از پیروزی انقلاب رنگی قربان بیگ باقی اف نخست وزیر پیشین و رئیس گروه های ائتلاف مخالف دولت ، پیروزی رسمی مخالفان بر دولت و برکناری آقایف را اعلام کرد . در 28 مارس نمایندگان مجلس قرقیزستان قربان بیگ باقی اف را به عنوان رئیس جمهور موقت قرقیزستان انتخاب کردند و انقلاب لاله وارد مرحله ی تازه ای شد . در 26 ژوئیه 2005 م ، انتخابات ریاست جمهوری قرقیزستان برگزار شد و طی آن قربان بیگ باقی اف در حالی که همانند رهبران مخالف دولت در گرجستان و اوکراین به سر دادن شعارهایی مبنی بر مبارزه با فساد ، بهبود شرایط اقتصادی و تحکیم موازین دموکراسی می پرداخت موفق به کسب بیش از 80 درصد آرا
    شد . همچنین در انتخابات پارلمانی قرقیزستان حزب وابسته به باقی اف با 65/46 در صد آرا به برتری نسبت به دیگر احزاب دست یافته و حزب سوسیالیست با کسب 7/9 درصد آرا و حزب سوسیال دموکرات با کسب 7/4 درصد آرا در مکان های دوم و سوم قرار گرفتند . ( پورسعید ، 1387 : 125 )

    با متواری شدن آقایف جابجایی قدرت در این کشور با حمایت و سازماندهی آمریکا صورت
    پذیرفت . آقایف در زمان فرار از کشور استفان ام یانگ سفیر آمریکا در قرقیزستان را عامل اصلی این انقلاب معرفی کرد . وی اظهار داشت یک هفته قبل از وقوع این حوادث در شبکه ی جهانی اینترنت
    نقشه ی این انقلاب منتشر شده بود . وی مدعی شد که این نقشه را استفان ام یانگ طراحـی کـرده است و این انقلاب دقیقاً همانند نقشه ی طراحی شده است . در وقوع انقلاب لاله ای در قرقیزستان نقش بنیاد سوروس و اعطای کمک مالی کاخ سفید به مخالفان دولتِ این کشور عامل تعیین کننده ای بود .

    3 – 4 – 3 – 1 نقش عوامل خارجی در انقلاب لاله ای قرقیزستان

    در انقلاب لاله ای قرقیزستان نقش عوامل خارجی از جمله سازمان های خصوصی ، مراکز سیاسی و نهادهای مالی آمریکایی و سپس اروپایی آشکار بود . سازمان های آمریکایی در ایجاد تعدادی کافی نت در قرقیزستان و دادن آن ها به جنبش مقاومت جوانان کِلکِل که به سرعت خبرها را به نقاط مختلف قرقیزستان پراکنده می کرد نقش داشتند . حتی کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه ی دولت بوش ، کمک آمریکا به گروه های سیاسی برای توسعه ی جامعه ی مدنی را مورد اشاره قرار داده است . همچنین مشخص شده که خانم اتونبایا که یکی از رهبران مخالف بود با با بنیاد سوروس در ارتباط بوده و کمک های مالی دریافت می کرده است . گزارش محرمانه ی سفیر آمریکا در قرقیزستان ( استفان ام یانگ ) حاکی از آن است که وی با همکاری سازمان های انستیتو دموکراتیک ملی ، انستیتو بین المللی جمهوری خواه ، خانه ی
    آزادی ، شبکه ی مصاحبه و بنیاد اوراسیا در هدایت نتایج رأی گیـری عـمومی نقش داشته اند . همچنین دولت آمریکا و یک سازمان ظاهراً خصوصی آمریکایی یک کمک 317 هزار دلاری با عنوان کمک رسانی به آسیب دیدگان حوادث 24 مارس را برای حمایت مالی از مخالفان ارسال کردند . آمریکا همچنین به دلیل اهمیت قرقیزستان یعنی نزدیـکی به روسیـه و چیـن ، به ویـژه در زمانـی که نمی توانست حضور خود در ازبکستان را به دلیل حـساس شـدن روسیـه و چـین و اعـضای پیمان شانگ های تداوم بخشد ، دست به کمک های زیاد اقتصادی و نظامی به حکومت جدید قرقیزستان زده است .
    ( ملکوتیان ، 1386 : 253 )

    3 – 4- 3 – 2 فرایند انقلاب مخملی در قرقیزستان

    1. حمايت و تزریق کمک های مالي شديد آمریکا و غرب به مخالفان دولت قرقیزستان .
    2. حمايت وسيع رسانه اي در داخل و خارج از كشور از مخالفان دولت .
    3. تخريب نامزد وابسته به روسیه توسط مخافان مورد حمایت غرب ، به وسيله ي شايعات وسيع از جمله متهم نمودن دولت به دروغ گويي ، فساد مالی ، اداری ، سیاسی و سياه نمايي از وضع
      موجود .
    4. اعلام تقلب گسترده و درخواست ابطال انتخابات .
    5. دعوت از مخالفان به نافرمانی مدنی و مبارزه ی منفی .
    6. برهم زدن نظم و امنیت عمومی و اشغال اماکن دولتی .

    3 – 5  ویژگی های انقلاب رنگی

    با مطالعه ی کشور هایی که انقلاب رنگی در آن ها صورت پذیرفت ویژگی های ذیل در همه ی آن ها مشترک می باشد :

    1. در تمامی این انقلاب ها فقط جایجایی نخبگان در سطح بالای حکومت صورت گرفته و به جای افراد وابسته به روسیه ، افراد مورد حمایت غرب و به ویژه آمریکا در راس هرم

    پایان نامه درباره ،، .، اوکراین، انتخابات، یوشچنکو

    اوکراین لئونید کرافچوک به مدت چهار سال این سمت را عهده دار بود و پس از آن لئونید کوچما از سال 1994 م برای دو دوره ی پنج ساله ، زمام امور را در درست داشت . از این رو هنگامی که اوکراینی ها در نوامبر 2004 م برای انتخاب رئیس جمهور جدید به پای صندوق های رأی
    رفتند ، فساد مالی دولت و اختلاف مستمر آن با پارلمان ، زمینه های نارضایتی عمومی را فراهم کرده بود و به همین سبب ، انتخابات ریاست جمهوری به صحنه ی تعارضات و کشمکش های سیاسی مبدل شد که در نهایت با وقوع انقلاب نارنجی در این کشور پایان گرفت .

    علی رغم شرکت بیست نامزد از گروه ها و احزاب مختلف در رقابت های انتخاباتی ، اما رقابت اصلی بیـن ویکتور یانوکویچ نـخست وزیر وقـت و ویکتور یوشچـنکو بود . یانوکویچ با برخورداری از حمایت های روئسای جمهور اوکراین و روسیه خواستار ادامه ی سیاست نزدیکی با روسیه بود و در برنامه ی
    خود ، پذیرش زبان روسی به عنوان دومین زبان رسمی و همچنین تلاش برای ایجاد اتحادیه ای متشکل از اوکراین ، روسیه ، قرقیزستان و قزاقستان را وعده داده بود . در طرف مقابل نیز یوشچنکو از روابط
    نزدیک تر با غرب ، برنامه ی آزاد سازی اقتصادی و مبارزه با فساد اعضای هیئت حاکمه حمایت
    می کرد . ( ساجدوا ، 1384 : 227 )

    انقلاب نارنجی اوکراین در شرایطی شکل گرفت که در این کشور یک فضای کاملاً دو قطبی وجود داشت و نیروهای سیاسی حول دو محور روسیه و غرب صف آرایی کرده بودند . اعتراضات در اوکراین در پی برگزاری انتخابات ریاست جمهوری این کشور که در آن دو نامزد طرفدار غرب و روسیه با هم به رقابت می پرداختند ، آغاز شد . در پی مبارزات سخت انتخاباتی و حملات شدید نامزدهای اصلی به یکدیگر ، رأی دهندگان برای گزینش رئیس جمهور جدید اوکراین در 31 اکتبر 2004 م به پای صندوق های رأی رفتند و اولین مرحله ی انتخابات با حضور 24 نامزد ومشارکت 75 درصدی واجدان شرایط برگزار شد . طبق نتایج اعلامی ، یوشچنکو با کسب 88/39 درصد آرا و یانکویچ با کسب 22/39 درصد آرا به دور دوم راه یافتند . ناظران بین المللی که بر انتخابات نظارت داشتند گزارشی از بروز تخلفات در جریان برگزاری انتخابات دادند که به تنش های داخلی میان نیروهای سیاسی بیش از پیش دامن زد . ویکتور یوشچنکو نیز خواستار تظاهرات و نافرمانی مسالمت آمیز شد . بدین ترتیب حدود بیست هزار نفر از مردم اوکراین در حالی که پرچم های نارنجی رنگ در دست داشتند در خیابان های کیف به تظاهرات پرداختند . در چنین شرایطی دور دوم انتخابات در روز 21 نوامبر 2004 م برگزار شد و در نهایت یانکویچ با کسب 46/49 درصد آرا فرد پیروز و یوشچنکو با کسب 61/46 درصد آرا بازنده اعلام شد . نتیجه ی انتخابات مورد پذیرش مخالفان قرار نگرفت و آن ها با متهم کردن دولت به تقلب در جریان انتخابات خواستار لغو نتیجه ، و برگزاری مجدد انتخابات شدند . علی رغم هشدار نهادهای امنیتی اوکراین ، گروهی از افراد که آنان را جنبش پارا سازماندهی و بسیج کرده بود به تظاهرات خود ادامه دادند و یوشچنکو در یکی از
    سخنرانی هایش در میان مردم معترض از اعضای نیروهای امنیتی خواست به تظاهر کنندگان بپیوندند . وی از مردم نیز خواست با نافرمانی مدنی از جمله اعتصاب عمومی کلیه ی ساختمان های دولتی را محاصره و فردوگاه ها ، خطوط راه آهن و جاده ها را مسدود کنند و تصمیم کمیسیون انتخابات را به چالش بکشند . در این زمان ، یوین مارچوک وزیر دفاع اوکراین ، با تاکید بر این که نباید در اوکراین خون جاری شود ، از طرفین خواست با مذاکره ی عادلانه مشکل را حل کنند و در عین حال گفت که متقاعد شده است که یوشچنکو باید رئیس جمهور اوکراین شود و از نظامیان خواست از دستورات دولت و رئیس جمهور کوچمار سرپیچی کنند . به تدریج خیابان های اطراف دفتر ریاست جمهوری به همراه میدان استقلال کیف آکنده از معترضانی شد که از همه گونه امکانات مانند پوشاک گرم ، توالت های صحرایی ، غذا و نوشیدنی و حتی یک گارد حـفاظتی برخوردار بودند . آن ها به توصیه ی فردی به نام ماریک که جنبش پارا را با همیاری غرب ایجاد کرد ، با حمل پرچم و پوشیدن لباس های نارنجی ، نام یوشچنکو را فریاد
    می کشیدند . ( روزنامه همشهری ، 1383 )

    یوشچنکو سعی کرد در مقابل نمایندگان مخالف در پارلمان به عنوان رئیس جمهور سوگند یاد کند . علاوه بر این وی شکایتی به دادگاه عالی اوکراین تسلیم کرد و در آن علیه دولت به دلیل دستکاری و تقلب در انتخابات اقامه ی دعوا کرد . پارلمان اوکراین در وضعیت اضطراری با حضور 420 تن از نمایندگان برای رسیدگی به بحران سیاسی تشکیل جلسه داد و ضمن تائید بروز تقلب در انتخابات ، نتیجه ی آن را با خواسته ی مردم مغایر دانست . علاوه بر این نمایندگان به دولت یانکویچ رأی عدم اعتماد دادند و در شرایطی که اوکراین برای دهمین روز متوالی شاهد تلاطم سیاسی بود ، وی از پذیرش تصمیم پارلمان برای برکناری دولت سر باز زد و اعلام کرد که رأی عدم اعتماد به دولت غیر قانونی بوده و تحت فشار به دست آمده است . همچنین یانکویچ که رسماً برنده ی دور دوم رأی گیرری معرفی شده بود ، تقاضایی را تسلیم دیوان عالی کرد که مطابق با آن باید انتخابات به دلیل تقلب در غرب کشور که طرفدار یوشچنکو بودند ملغی می شد . در شرایطی که یانکویچ خواستار رسیدگی به اتهام تقلب در دیوان عالی کشور و حل نهایی از طریق قضایی بود ، ویکتور یوشچنکو و هواداران وی در صدد برگزاری مجدد انتخابات تحت نظارت مستقیم سازمان امنیت و همکاری اروپا بر آمده بودند . ( کولایی ، 1384 : 52 )

    به دنبال فشارهای فزاینده ی داخلی و خارجی ، دیوان عالی اوکراین نتایج انتخابات را به دلیل تخلفاتی که در آن رخ داده بود باطل و دستور تکرار آن را در روز 26 دسامبر 2004 م صادر کرد . همچنین پارلمان اوکراین نیز در 8 دسامبر 2004 م اصلاحات گسترده ای را در قانون انتخابات و برخی تغییرات را در اختیارات رئیس جمهور این کشور به تصویب رساند . مصوبه ی پارلمان شامل تغییراتی می شد که مخالفان برای جلوگیری از امکان تقلب در انتخابات درخواست کرده بودند . این تغییرات راه را برای برگزاری مجدد دور دوم انتخابات هموار نمود و اقدامات معترضان را قانونی کرد . در شرایطی که یانکویچ تصویب لایحه ی اصلاحات را به یک کودتای غیر نظامی تشبیه کرد ، یوشچنکو آن را یک پیروزی بزرگ دانست . دور دوم انتخابات در روز 26 دسامبر 2004 م با حضور بیش از دوازده هزار ناظر خارجی برگزار شد و در نهایت کمیسیون مرکزی انتخابات اوکراین اعلام کرد که یوشچنکو 62/52 درصد آرا و یانکویچ 6/43 درصد آرا را به خود اختصاص داده اند . یانکویچ با اعلام پذیرش این نتایج ، ضمن ارائه ی شکایتی به دیوان عالی از سمت نخست وزیری نیز استعفا داد . پس از سوگند یاد کردن یوشچنکو به عنان رئیس جمهور ، پارلمان اوکراین یولیا تیموشنکو را به سمت نخست وزیری این کشور انتخاب کرد . تیموشنکو در جریان پیروزی انقلاب نارنجی نقش مهمی داشت و چهره ی شماره ی دوی این انقلاب محسوب می شد . رسیدن وی به مقام نخست وزیری پیروزی دیگری برای انقلابیون به حساب می آمد . ( ملکوتیان ، 1386 : 145 )

    3 – 4 – 2 – 1 نقش عوامل خارجی در انقلاب نارجی اوکراین

    در وقوع انقلاب نارنجی اوکراین نقش مستقیم نهادها ، شخصیت ها و رسانه های غربی به ویژه آمریکایی در تحریک ، تبلیغ و کمک مالی دیده می شود . روس ها نیز در مخالفت با آن و کمک به یانوکویچ حضور فعال داشته اند . حضور آمریکا در اوکراین با توجه به موقعیت ژئوپولتیک آن در منطقه و همچنین کنترل روسیه که برای غرب یک تهدید به شمار می آمد از یک سو ، و دستیابی به به بازارها و منابع نفت و گاز منطقه از سوی دیگر حائز اهمیت به شمار می رود . همچنین اوکراین مرکز عبور لوله های نفت و گاز روسیه و دریای خزر به اروپا بوده که این موضوع برای شرکـت های نفـتی آمریکایی و اروپایی ،
    مسئله ی مهمی به شمار می رود . با توجه به موضوعات بالا آمریکایی ها برای دستیابی به اهداف خود در اوکراین تلاش های زیادی نمودند . به طوری که روزنامه ی نیویورک تایمز بعد از انقلاب نارنجی در اوکراین فاش نمود که اجرای این انقلاب از مدت ها پیش در آمریکا طراحی شده بود و دولت بوش
    دست کم 65 میلیون دلار برای این انقلاب ساماندهی شده هزینه کرده است . گزارش های بسیار دیگری نیز در دست است که حکایت از کمک های گسترده ی مالی سازمان های ظاهراً خصوصی آمریکایی به پروژه ی براندازی در اوکراین دارد ؛ از جله هزینه کردن 340 هزار دلار توسط موسسه های وابسته به بنیاد ملی برای دموکراسی . نیکلاس برنز معاون سیاسی وزارت خارجه ی آمریکا نیز به کمک مالی این کشور به گروه های مخالف در گرجستان و اوکراین اشاره نموده . ( نامور ، 1385 )

    به جز کمک های مالی ، باید از نقش مستقیم سفرای غربی به ویژه سفیر آمریکا در شهر کیف در
    ناآرامی ها و حمایت ها گسترده ی تبلیغاتی غرب از مخالفان یاد کرد . رسانه های غربی به تمجید از شخصیت و دیدگاه های لیبرالی یوشچنکو می پرداختند و هرگونه تظاهرات در طرفداری از او و سخنرانی های وی را به طور زنده پخش می کردند . همچنین شخصیت های سیاسی غربی به طور مکرر با او ملاقات و از وی طرفداری می کردند . شبکه های تلوزیونی غربی از جله بی بی سی و سی ان ان و به ویژه یورونیوز نقش بارزی در ارائه ی تصویر چهره ی مطلوب از یوشچـنکو و چـهره ی نامـطلوب از یـانوکـویچ
    داشـتند . ( ملکوتیان ، 1386 : 250 – 251 )

    3 – 4 – 2 – 2 فرایند انقلاب مخملی در اوکراین

    1. حمايت و تزریق کمک های مالي شديد آمریکا و غرب به مخالفان دولت اوکراین .
    2. حمايت وسيع رسانه اي در داخل و خارج از كشور از نامزد مورد حمايت غرب .
    3. تخريب نامزد رقيب توسط حزب مورد حمایت غرب ، به وسيله ي شايعات وسيع از جمله متهم نمودن دولت به دروغ گويي ، ترور مخالفان ، فساد مالی ، اداری ، سیاسی و سياه نمايي از وضع موجود .
    4. اعلام پيروزي نامزد مورد حمايت غرب قبل از پایان رأي گيري و زمينه سازي براي القاي تقلب گسترده .
    5. جابجایی افکار عمومی از طریق پخش شایعه ی مسموم کردن یوشچنکو توســط دولت
      یانوکویچ .
    6. مخالفت با اعلام نتیجه ی انتخابات و فراخوان مخالفان به نافرمانی مدنی و مبارزه ی منفی .
    7. انعکاس گسترده ی تحولات اوکراین توسط سی ان ان ، بی بی سی ، یورونیوز و هدایت افکار عمومی در این کشور .
    8. برهم زدن نظم و امنیت عمومی و اشغال اماکن دولتی .
    9. حضور دوازده هزار ناظر خارجی برای نظارت بر صحت انتخابات .

     

    3 – 4 – 3  انقلاب لاله ای قرقیزستان

    قرقیزستان اگر چه دارای منابع نفت و گاز نیست اما به دلیل هم مرز بودن با چین ، افغانستان و روسیه دارای جایگاه و اهمیت استراتژیک است .

    حادثه ی یازده سپتامبر ، قرقیزستان را بیش از پیش در کانون توجهات آمریکا قرار داد . از این رو کاخ سفید در صدد جابجایی قدرت در این کشور و تثبیت موقعیت خود در قرقیزستان برآمد