Menu

0 Comment

سوال اصلی

عوامل تاثیرگذار بر مناسبات ایران و چین در حوزه انرژی در هزاره جدید کدامند و چگونه بر روابط دو کشور تاثیر گذاشته اند؟

 

فرضیه های پژوهش

  • مناسبات انرژی چین و ایران در هزاره جدید تحث تأثیر سه عامل اساسی یعنی نیاز فزاینده چین به واردات نفت وگاز ، رقابت جهانی امریکا و چین در حوزه انرژی و تحریم های غرب علیه ایران در بخش انرژی قرار داشته است.
  • نیاز فزاینده چین به واردات نفت وگاز به همراه رقابت جهانی امریکا و چین در حوزه انرژی،بر گسترش همکاری های ایران وچین دربخش انرژی اثر مثبت گذاشته و تحریم های غرب علیه ایران در بخش انرژی اثر مختلطی بر همکاریهای تهران وپکن بر جا گذاشته به گونه ای که تحریم محدود غرب به نفع طرف چینی عمل کرده است.

 

متغیرهای پژوهش

متغیرهای مستقل

  • نیاز فزاینده چین به واردات نفت وگاز
  • رقابت جهانی امریکا و چین در حوزه انرژی

3-تحریم های غرب علیه ایران در حوزه انرژی.

 

متغیر وابسته:

مناسبات ایران و چین در حوزه انرژی.

تعریف مفاهیم 

تحريم:

در چشم انداز كلي، تحريم، شامل هرعمل منفي يا پاسخ به عمل يا كنش در چارچوب اهداف تحريم است. ” هنري بنين”‌و “‌رابرت گيلپين” تحريم را دستكاري روابط اقتصادي به منظور دستيابي يه اهداف سياسي توصيف مي‌كنند كه بمنظور ناگزيركردن جامعه به تغيير سياست يا حكومت خود، آن را تهديد به تنبيه اقتصادي مي‌كند. ” مايكل مالوي ” اعتقاد دارد كه تحريم سلسله اقدامات بدون استفاده از قواي تهديد عليه كشور هدف يا افراد مورد نظر است. همچنين از نظر ” بر اي كارتر” تحريم عبارتست از اقدامات اجباري عليه يك يا چند كشور براي ايجاد تغيير در سياستها يا دست كم يا نمايش ايده هاي يكي كشور در قبال سياستهاي ديگر كشور ها است. همچنين تحريم را نيز مي توان عمل تنبيهي بوسيله كشوري عليه كشور ديگر براي تلافي رفتار قبلي غيرقابل پذيرش تعريف كرد.

مارگارت داكسي از نويسندگان مطرح در زمينه تحريم اقتصادي، تحريم هاي بين المللي را اينگونه تعريف مي كند: تنبيهاتي كه در قالب تبعات اعلام شده ناكامي هدف در تبيعيت از استانداردها يا الزامات بين المللي، تهديد به اجرا و يا واقعأ اعمال شده اند. كارتر تعريف ديگري از تحريم هاي بين المللي دارد و آن اينكه: اقدامات اقتصادي زورمدارانه كه عليه يك يا چند كشور اعمال مي‌شوند و هدف آن تلاش براي اجبار به تغيير سياست يا حداقل اثبات نظر كشور تحريم كننده درباره سياست هاي كشور ديگر است.

“رابرت پي اوكوئين  در كتاب خود ” راهنماي تحريم هاي اقتصادي”‌اين مسئله را مطرح مي‌كند كه آيا تحريم ها و اقعأ‌راهي مناسب براي تأمين اهداف سياست خارجي هستند؟” و براي اطمينان از پيشبرد منافع از طريق اين تحريم ها چه راهبردهايي بايد براي كنترل آنها به كار برده شوند. وي مي‌افزايد تحريم ها، تسليحاتي مهم در زرادخانه سياست هستند. البته اين تسليحات نيز مانند تمامي ديگر تسليحات راهبردي بايد با حداكثر احتياط بكار گرفته شوند تا مبادا شركتهاي خودي و كارگران، تأمين كنندگان و سهامداران آنها هدف آتش خودي قرار گيرند.

همانگونه كه در سطور فوق اشاره گرديد تعاريف متعددي از انديشمندان حوزه علوم سياسي و روابط بين الملل از تحريم ها بوي‍ژه تحريم هاي اقتصادي ارائه گرديد اما نكته مشترك در همه تعاريف فوق، اين مطلب مي‌باشد كه همه انديشمندان به تغيير رفتار كشور تحريم شونده اشاره كرده اند. به عبارت ديگر هدف تحريم از ديد همه آنها، تغيير رفتار كشور تحريم شونده است.

عبارت «تحريم‏هاى اقتصادى» به معناى اقدام‏هاى غيرنظامى است كه برانتقال كالا، خدمات و يا سرمايه به يك كشور خاص، تأثیر نامطلوبى مى‏گذارد و هدف ازبرقرارى آن، تنبيه يا مجازات و يا وادار ساختن آن كشور به تطبيق خود با هدف‏هاى سياسى‏دولت تحريم كننده و يا بيان ناخرسندى تحريم كننده از اقدام‏ها و رفتارهاى آن كشور است.

امنیت انرژی

کمیسیون اروپا امنیت انرژی را «توانایی مطمئن شدن از نیازهای آینده انرژی هم در بخش استفاده از منایع داخلی در چارچوب ضوابط اقتصادی و یا ذخایر استرانژیک و هم در بخش خارجی بصورت دسترسی به مبادی عرضه باثبات می داند». بنظر باری بارتون و همکاران او امنیت انرژی شرایطی است که اکثریت یک ملت یا تمام آنها می توانند دسترسی مناسب به منابع انرژی با قیمتهای معقول در حال حاضر و آینده فارغ از احتمال قطع و ریسک بالا داشته باشند(بارتن[1]،2004:62)

 

دیپلماسی انرژی

دیپلماسی انرژی به کارگیری ابزار رابطه ومذاکره برای پیشبرد اهداف و سیاست های بین المللی بخش  انرژی و انعقاد قرار داهای بین المللی مربوط به آن است (حسن تاش،1389: 353) . دیپلماسی انرژی انجام ماموریت های دیپلماتیک در حمایت از تجارت کشور و بخش مالی در تشویق موقعیت اقتصادی و اهداف کلان توسعه کشور در بخش انرژی و شامل تشویق سرمایه گذاری داخلی و خارجی در حوزه انرژی است.(ملکی، 1390: 52).

 

روش گردآوری مطالب

روش گردآوری داده ها در این تحقیق اسنادی و کتابخانه ای است.

 

سازمان دهی تحقیق

این پایان نامه از یک مقدمه کلی و سه فصل و یک نتیجه گیری کلی تشکیل شده است. مقدمه مختص به کلیات پژوهش است که شامل بیان مسئله، سوال، فرضیه، متغیرها و … می شود. فصل دوم به مبانی نظری اختصاص دارد که مسائل مربوط به امنیت انرژی و بازار انرژی و تحولات تاریخی و بازیگران موثر در این عرصه را در بر می گیرد.

فصل دوم نیز تحولات امنیت انرژی و میزان ذخایر نفت و گاز در جهان با ارائه نمودار های مختلف و در کنار آن وضعیت انرژی دو کشور ایران و چین به طور اختصاصی مورد بررسی قرار می گیرد.

فصل سوم به آزمون فرضیه تحقیق اختصاص دارد که طی آن متغیرهای فرضیه در سه بخش مجزا بررسی و تحلیل می شوند. در آخر نیز نتیجه گیری نهایی کار آمده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول:

مبانی نظری پژوهش


 

مقدمه:

این فصل به مبانی نظری تحقیق پرداخته است و هدف آن این است که پشتوانه نظری مناسب را برای تحلیل فرضیه در فصل های بعدی فراهم نماید. در همین راستا فصل به دو بخش تقسیم شده است. بخش اول به موضوع اقتصاد و امنیت انرژی ،مفاهیم و رویکردهای مرتبط با آن می پردازد و بخش دوم نیز با عنایت به محوریت مباحث نفت در پایان نامه و در بحث از انرژی به بازار نفت و مبانی اقتصاد سیاسی نفت جهان پرداخته است.

 

بخش اول: مبانی اقتصاد وامنیت انرژی

پيوند اقتصاد و انرژي

اقتصاد جهانی با تمام پیچیدگی های خود اعم از جهانی شدن، وابستگی متقابل، تاکید بر رقابت بی وقفه، استفاده از مزیت های نسبی و غیره، همچنان به انرژی نفت و گاز و تامین امنیت آن وابسته است. در جهان امروز توسعه که خود وابسته به انرژی است می تواند در تحکیم قدرت موثر باشد. بر این اساس انرژی کالایی استراتژیک است که تامین امنیت آن نقشی اساسی در امنیت بین الملل و اقتصاد جهانی دارد. (واعظی، 1388: 67-166) با گذشت زمان،انرژي،خود را نه تنها به عنوان يك جزء در توسعه جوامع بلكه به عنوان ركن اصلي حصول و دست يابي به توسعه و شكوفايي يك كشور مطرح ساخته است.( ملکی، 1387، 18) در تائيد اين ادعا مي توان عنوان كرد كه در قرن بيستم براي مثال، توليد ناخالص جهان 20 برابر افزايش يافته، جمعيت سه برابر شده و مصرف انرژي نيز 40 برابر گرديده است، رشد اقتصادي و رشد جمعيت باعث افزايش تقاضاي انرژي شده و زمينه را براي اكتشافات جديد فراهم كرده و انگيزه اي براي میلياردها دلار سرمايه گذاري در صنعت انرژي و تنوع سازي منابع انرژي ايجاد كرده است. از اين رو،انرژي و تامین آن از  ارکان هر جامعه صنعتی محسوب می شود به نحوی که انرژی کافی،کارامد و در دسترس، توسعه صنعتی متصور نیست به بیانی دیگر انرژی، بخصوص نفت و گاز بیش از گذشته، به پایه قدرت و ثروت جهانی تبدیل شده است و نقش اساسی در تعیین جایگاه کشورها در سلسله مراتب بین الملل پیدا کرده است، بگونه ای که موضوع امنیت جهانی انرژی بعنوان یکی از دغده های جدی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه تبدیل شده است و این موضوع در اجلاس سران اروپا و نشست وزرا و سران هشت کشور صنعتی در دستور کار قرار گرفته و نگرانی هایی نسبت به آن مطرح شده است. در چنین روندی کشورهای برخوردار از ذخایر عمده انرژی، اهمیتی استراتژیک در اقتصاد بین الملل می یابند و فرایند تصمیم سازی در آنها از تاثیرات گسترده ی برخوردرار می گردد. در این فضای جهانی، ایران از دو نظر در کانون توجه و مرکز تعاملات بین المللی قرار دارد: اول، موقعیت ژئوپلیتیک کشور و دوم، نقش عمده ایران در امنیت جهانی انرژی. در واقع می توان در این چارچوب ادعا کرد که انرژی نقش مهمی در پیوند ایران با جهان خارج دارد و از این حیث دیپلماسی ایران در زمینه انرژی و توسعه ملی کشور ارتباط متقابل و پیوند عمیق با یکدیگر خواهند داشت. (واعظی، همان، 164)

تعریف امنیت انرژی

کمیسیون اروپا امنیت انرژی را «توانایی مطمئن شدن از نیازهای آینده انرژی هم در بخش استفاده از منایع داخلی در چارچوب ضوابط اقتصادی و یا ذخایر استرانژیک و هم در بخش خارجی بصورت دسترسی به مبادی عرضه باثبات می داند». بنظر باری بارتون و همکاران او امنیت انرژی شرایطی است که اکثریت یک ملت یا تمام آنها می توانند دسترسی مناسب به منابع انرژی با قیمتهای معقول در حال حاضر و آینده فارغ از احتمال قطع و ریسک بالا داشته باشند. (بارتن[2]،2004:62)

اما مراد از کاربرد این واژه توسط سیاستمداران ناظر بر این موضوع است که اولا دسترسی آسان و بدون احتمال خطر به منابع نفت و گاز جهانی وجود داشته باشد. ثانیا این منابع بصورت منطقی دارای تنوع و گوناگونی از لحاظ منطقه جغرافیایی منابع و همچنین مسیرهای انتقال داشته باشند و ثالثا جریان نفت و گاز عموما از نقاطی تامین گردند که احتمال ثبات و عدم تغییر در حکومتهای آنان دراز مدت و طولانی باشد. (ملکی، پیشین، 207)

– امنيت عرضه مي تواند بوسيله متنوع شدن عرضه تقويت شود.با در نظر گرفتن اين فاكتور، توسعه مناطق توليد كننده به ثبات بيشتري در بازارهاي بين المللي انرژي منجر مي شود. بنابراين افزايش عرضه انرژي از روسيه، منطقه درياي خزر، آفريقا و ديگر مناطق توليد كننده، آسيب پذيري مرتبط با وابستگي بالا به هر يك از مناطق واحد را كاهش خواهد داد.

– ظرفيت ذخيره به لحاظ سنتي،نقش قابل توجهي را در قطع عرضه انرژي بازي مي كند. تعداد كمي از كشورهاي OPEC، مخصوصا عربستان سعودي، با تامل،ظرفيت ذخيره را براي تضمين ثبات در بازارهاي جهاني حفظ كرده اند. رشد اقتصاد جهان، مخصوصا در آسيا پاسفيك، بازار انرژي را با شوك تقاضاي قابل توجه و غير قابل پيش بيني شده اي روبه رو ساخته است كه ظرفيت ذخيره را كاهش داده و صنعت بين المللي نفت را وارد دوره

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید