پایان نامه علوم سیاسی با موضوع ترکیه، گولن، اسلام، حزب، عدالت

نظامیان را در پیش گرفته است (غفاری؛ اکبری، 1391: 176).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم:

مؤلفه های همگرایی و واگرایی گولن و اردوغان

(شباهت ها و تفاوت ها)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4_ 1_ مقدمه

در فصل حاضر ما به بررسی شباهت ها و تفاوت های بین محمد فتح الله گولن و رجب طیب اردوغان می پردازیم. شائبه همکاری آن دو ما را بر آن داشت تا بررسی بکنیم چه وجه شباهت هایی و یا چه وجه تفاوت هایی باعث همکاری و هماهنگی و یا احتمالاً بالعکس بین گولن و اردوغان شده است.

 

4_ 2_ شباهت های محمد فتح الله گولن و رجب طیب اردوغان

4_ 2_ 1_ نگاه چند وجهی

فتح الله گولن و اردوغان هر دو در این مورد اشتراک نظر دارند که صرف نگاه به غرب برای ترکیه زیانبار است. آن ها تأکید دارند که در عین حفظ ارتباط با غرب، ایجاد رابطه با کشورهای شرقی و خاورمیانه نیز می تواند برای ترکیه سودمند باشد.

گولن ضمن حمایت از تلاش های ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا و آرزوی پیوستن اسلام به نظام های اقتصادی و سیاسی بین المللی(ارس؛ کاها، 1381: 65)، فعالیت های خود را در کشور های شرق ترکیه نیز افزایش می دهد. او با پذیرش تمدن غربی به عنوان بنیادی مستحکم برای حیات مادی، در نظر گرفتن تمدن اسلامی به عنوان بنیادی برای حیات معنوی انسان را ضروری می داند. (همان: 77).

حزب عدالت و توسعه نیز استراتژی نگاه به غرب را که نتیجه کمالیزم بود، به استراتژی تلفیقی نگاه به غرب و شرق مبدل کرد و کشور ترکیه برخلاف سایر کشورهای اسلامی به اسلام گرایی اعتدالی در سیاست خارجی خود روی آورد (افضلی؛ متقی، 1390: 177).

تأکید این حزب بر دموکراسی، اقتصاد آزاد و حرکت بر مبنای نظام حقوقی و ارزشی غرب در واقع نوعی نگاه به غرب محسوب می شود (آزاد، 1389: 1). و تلاش آن ها برای تأثیر گذاری در کشور های منطقه خاورمیانه و ارتباط بیشتر با کشورهای شرقی توصیف گر نگاه به شرق حزب عدالت و توسعه است.

 

4_ 2_ 2_ توجه جدی به کشورهای همسایه

بعد از قدرت گرفتن اسلام گرایان در ترکیه در سال 1997 و بخصوص بعد از به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه، این کشور در همه ابعاد نگاه به غرب را با نگاه به شرق و همسایه ها تلفیق کرد و ضمن حفظ ارتباط با غرب، توجه بیشتری را به شرق و به خصوص کشورهای همسایه معطوف کرد. فتح الله گولن هم که با فرصت مناسبی هم در داخل ترکیه و هم در خارج از ترکیه مواجه شده بود فعالیت های خود را منطقه افزایش داد.

تأسیس بانک آسیا فاینانس برای فعالیت در حوزة جمهوری های تازه استقلال یافته (ارس؛ کاها، 1381: 68) و هم چنین تأسیس مدارس آموزشی، مراکز فرهنگی، دانشگاه ها و خوابگاه ها در کشورهای آذربایجان، عراق، ترکمنستان و دیگر کشورهای منطقه نشان از عزم جدی گولن و جنبش وی برای نفوذ در افکار عمومی کشورهای منطقه و همسایه است.

از زمان به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه در ترکیه در سال 2002 و با توجه به دیدگاه های این حزب مبنی بر “به صفر رساندن مشکلات با همسایگان” و “عمق استراتژیک” ترکیه از سیاست خارجی خود در قبال همسایگان خود در سال های قبل از به قدرت رسیدن حزب یاد شده ناراضی است و مترصد آن است که نقش فعالی را در این مورد ایفا کند. ترکیه با خاورمیانه، قفقاز، اروپا و بالکان همسایه است اما جزء هیچ یک از آن ها نیست. باید با همه آن ها تعامل سازنده داشته باشد. جهت گیری به یک سمت، نوعی عدم توازن در سیاست خارجی ترکیه به وجود می آورد. استدلال حزب حاکم این است که “ترکیه به دلیل موقعیت جغرافیایی و تاریخی خاص خود دارای عمق استراتژیک است”. (شکوهی، 1390: 10_1).

انعقاد دو قرداد جدید انتقال انرژی در فوریه 2007 بین ایران و ترکیه (دیومن، 2010: 5)، امضای یادداشت تفاهم در نوامبر 2009 توسط وزرای خارجه ترکیه و ارمنستان، انجام دیداری رسمی از سوریه در دسامبر 2004، و شرکت در شورای همکاری های استراتژیک در سوریه در دسامبر 2009 توسط نخست وزیر ترکیه ، امضای موافقت نامه منطقه آزاد تجاری در سال 2007 بین سوریه و ترکیه، امضای قرارداد راه اندازی “شورای عالی همکاری های استراتژیک” در دیدار جولای 2008 اردوغان از عراق با نوری المالکی نخست وزیر وقت عراق و سفر دوبارة اردوغان به عراق در اکتبر 2009 و مارس سال 2011 و فراهم نمودن مقدمات امضای 48 توافقنامه، دیدار مارس 2009 عبدالله گل پس از 33 سال به عنوان نخستین رئیس جمهور ترک از عراق، سفر احمد داوود اوغلو به عنوان وزیر امور خارجه ترکیه در اکتبر   2009 همگی نشان از توجه جدی ترکیه به همسایگان خود است (امیدی؛ رضایی، 1390: 251_243).

 

4_ 2_ 3_ تمایلات اسلام گرایانه

فتح الله گولن به عنوان واعظ و خطیبی توانا هدف همة فعالیت های خود را کسب رضایت خدا معرفی می کند. او به آموزش اهمیت فوق العاده ای می دهد زیرا از نظر او آموزش در اسلام از جایگاه والایی برخوردار است و کمک می کند تا دین اسلام و مسلمانان در برابر غرب احساس سربلندی کنند، تجارت را جزو دو دینامیک موجود در جهان به حساب می آورد (زارع، 1381: 149) و آن را جزو ضروریات می داند و در این امر به زندگی تجاری حضرت محمد (ص) قبل از اسلام استناد می کند (خیرخواهان، 1390: 131)، گولن کسب ثروت را برای منافع اسلام و خدمت به مسلمانان می خواهد (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 87). او خدمت به خلق را باعث رضایتمندی خداوند از انسان می داند و در این راه سعی می کند که از همه بیشتر خدمت کند. گولن هم چنین تمدن اسلامی را به عنوان بنیادی برای حیات معنوی انسان ضروری می داند. (ارس؛کاها، 1381: 77). همة این ها نشانگر تمایلات اسلام گرایانه فتح الله گولن البته در سطح فردی است.

از زمانی که حزب عدالت و توسعه رهبری را به دست گرفته، توانسته است تمایلات اسلام گرایانه خود را در فرصت های بدست آمده نشان دهد. تمایلاتی مثل لغو قانون ممنوعیت پوشش حجاب اسلامی در دانشگاه ها (امام جمعه زاده و دیگران، 1389: 151)، اتخاذ موضعی فعالتر در قضیة فلسطین و ایجاد پیوندهایی نزدیکتر با رهبران فلسطینی، “تروریسم دولتی” خواندن سیاست های اسرائیل در غزه و کرانة باختری و غیره (افضلی؛ متقی، 1390: 192). نشان دهنده این است که علیرغم اعلام رهبران حزب عدالت و توسعه مبنی بر غیر اسلامی بودن حزبشان، نگرش این حزب به نوگرایی و نقش عمومی اسلام، نشانه هایی روشن از تعلق خاطر رهبری حزب به اسلام را به همراه دارد (فلاح، 1391: 127).

 

4_ 2_ 4_ اعتدال طلبی و میانه روی

وعده اصلی جنبش “اسلام ترکی” میانه روی است. از زمانی که مردم ترک تبار اسلام را پذیرفتند، در شناخت و عمل به آن تحت تأثیر عقاید صوفیانه بوده اند، جنبش های اسلامی صوفی گرایانه همواره از امور سیاسی دوره خویش فاصله می گرفتند (ارس؛ کاها، 1381: 60). فتح الله گولن نیز تمایل به اعتدال دارد او حتی برخی از احکام اسلام و بعضی از سنت های رایج ترکیه را به خاطر اعتدال کنار می گذارد او در مسائلی مانند مسئلة حجاب معتقد است که حجاب زنان جزو مسایل فرعی اسلام است و زنان می توانند پست های مدیریتی بر عهده گیرند (همان: 65).

حزب عدالت و توسعه ترکیه برای دور کردن ترس بنیادگرایی از ارتش و غرب، شیوه اعتدالی پیشه کرد و به جای تاکید بر باورهای ایدئولوژیک، مبنای کار خود را بر تحولات سیاسی در ابعادی چون عرضه دموکراسی نمایندگی، وجود انتخابات آزاد، احزاب سیاسی و وجود مطبوعات مستقل، جنگ با تروریسم(ک.گ.پ)، اسلام گرایی نوین و ترویج فرهنگ تسامح نسبت لائیتسه ومیراث کمالیسم مآلاً در جهت رشد وتوسعه اقتصادی و مبارزه با فساد گذاشت. این برنامه ها با اقبال عمومی روبه‌رو شد و به دولت جدید فرصت داد، برنامه‌های اصلاحی دهه ۱۹۸۰ که در کشاکش احزاب سیاسی رنگ باخته بود، بار دیگر احیا شوند (واعظی، 1387: 55).

 

4_ 2_ 5_ سیاست باز و منعطف نسبت به اقلیت ها

رفتار ترکیه با اقلیت های قومی و مذهبی چه در زمان قدیم که به عنوان یک امپراتوری بود و چه در زمان حاضر به عنوان یک کشور جمهوریتی، همواره مورد انتقاد طرف های داخلی و خارجی بوده است. اما از زمان به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه و پر رنگ شدن نقش جنبش گولن در فضای عمومی جامعة ترکیه، این رفتارهای انتقاد آمیز جای خود را به تساهل و تسامح رفتاری و گفتاری با اقلیت ها داده است.

از مجموعه دیدگاهها، رفتارها و اظهارات گولن و یارانش چنین برمی آید که گولن با اقدامات خشونت آمیز در مورد اقلیت ها به خصوص اکراد این کشور مخالف است. از دید او تروریست مسلمان نیست و اگر پ.ک.ک را گروه تروریستی بدانیم پس گولن با این گروه و اقداماتش مخالف است. اما با هرگونه فعالیت سیاسی آرام در چارچوب مردمسالاری موافق است. یکی از کانال های متعلق به جماعت گولن در ترکیه به زبان کردی برنامه پخش می کند. بنابراین به نظر می رسد گولن با فعالیت های فرهنگی وسیاسی آزادنه غیر خشونت آمیز کردها و سایر قومیت ها و پیروان ادیان موافق است و در این راستا نیز تلاش نموده و ادامه می دهد (یاووز، 2003: 50).

در رابطه با رویکرد گولن به علوی ها دیدگاهی منفی مشاهده نمی شود. از آنجا که گفته می شود وی دوستدار مولا علی (ع) است و حتی نهج البلاغه را نیز به زبان ترکی ترجمه کرده است به نظر می رسد نگاه مخالفی به علویان ندارد و با توجه به تأکیدش بر دموکراسی اگر خود به تبلیغ علویت و تقویت علویان کمکی نکند دربرابر فعالیت آنها اصولا نباید ممانعتی ایجاد نمایند (همان: 54).

دولت عدالت و توسعه نیز در راستای اصلاحات خود برای ورود به اتحادیه اروپا حقوق حقه کردها را البته در حوزه های فرهنگی و اجتماعی به رسمیت شناخته و با تصویب قوانینی ممنوعیت های استفاده از زبان کردی و پخش برنامه ها تنها به زبان ترکی را پایان بخشیده است.

در کنار این تغییر رویکرد در قبال اقلیت کرد، تغییر سیاست هایی در قبال ارامنه ساکن ترکیه نیز صورت گرفته است. اهمیت این اقدام آنکارا، از آن رو حائز اهمیت است که اتهام ارامنه بویژه دولت ارمنستان به دست داشتن ترک ها در قتل عام ارامنه در سال 1915 و نیز مسئله ناگورنو_قره باغ موجب شده بود مسائل ارامنه با حساسیت خاصی در جامعه ترکیه دنبال شود. اما در چند سال اخیر به موازات تغییر در سیاست های دولت مرکزی در قبال کردها، اقداماتی نیز برای بهبود وضعیت جامعه ارامنه ساکن ترکیه صورت گرفت که بخش بزرگی از آن به بهبود مناسبات ترکیه و ارمنستان بر می گردد. راهپیمایی گسترده در استانبول در محکومیت قتل هرانک دنیک، روزنامه نگار ارمنی_ترک، نوسازی کلیساهای ارامنه در آناتولی ترکیه، امضای طوماری با عنوان “ما به خاطر نسل کشی 1915 پوزش می خواهیم” از سوی روشنفکران ترکیه و نیز تأسیس دانشکده زبان و ادبیات ارمنی در دانشگاه نوشهیر ترکیه و … نمونه هایی از این گونه تلاش ها به

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید