پایان نامه علوم سیاسی با موضوع اسلام، سورة، تمدن، اسلامی، آیات

که استنباط و تجارب مردم آناتولی از اسلام متفاوت از استنباط و تجارب دیگران به ویژه عرب هاست. او از اسلام آناتولیایی، که مبتنی بر تساهل و تسامح و عاری از محدودیت های سخت گیرانه است، می نویسد و همواره بر لزوم آزادی عبادت و اندیشه در ترکیه

____________________

1_ عموماً مسلمانان تفکیک زندگی معنوی از زندگی مادی را پیش گرفته اند بدین صورت که زندگی معنوی از اسلام نشأت می گیرد و زندگی مادی به عناصر و عوامل بین الملل متصل است. این در شرایطی است که برای تمدن سازی، ابعاد معنوی و مادی باید در یک چارچوب واحد رشد و نمو کنند و کلیت حیات مسلمین را در بر گیرند (سریع القلم، 1373: 525).

تأکید می کند، به طوری که می توان گفت وی در صدد اسلامی کردن ایدئولوژی ناسیونالیسم ترکیه و ترکی کردن اسلام است (ارس؛ کاها، 1381: 64). در این میان، آنچه اهمیت فراوانی دارد این است که وی  می کوشد  خود را رهبر معنوی جهان اسلام معرفی کند و، از این رو، خود  را مروج و مبلغ این مکتب می بیند (گوزآیدین، 2009: 1220). گولن هم چنین، به پیروی از عثمانی ها، معتقد است مسلمانان باید از فناوری و نوگرایی (مدرنیته) استفاده کند تا به تمدن تبدیل شود، چنان که عثمانی ها به تحولات موجود در غرب توجه داشتند و از این رو مدارسی به شکل غربی، حتی برای زنان، ایجاد کردند؛ همچنین، در سال 1876 م پارلمان تشکیل دادند و نیز به تدوین قانون اساسی پرداختند (ارس؛ کاها، 1381: 61).

نورسی اتحاد را نخستین شرط رسیدن به تمدن می دانست. او اعتقاد داشت اتحاد بر هر چیز مقدم است و به هر قیمتی باید حفظ شود؛ به همین دلیل بر خلاف پان ترکیست ها، به اتحاد ترک و کرد معتقد بود و تجزیه طلبی را ممنوع اعلام کرد و نیز با هیچ جریان تجزیه طلبی، تحت هیچ شرایطی، همراهی نکرد (ولد، 1389: 87). وی معتقد بود اتحاد با وجود جهل ممکن نیست؛ اتحاد به معنای ارتباط آراء است و این کار تنها از طریق دانش امکان پذیر است (همان: 63). او، همان گونه که اعتقاد داشت برای گسترش عقاید اسلامی یا ایجاد ایمان اسلامی به دولتی اسلامی نیاز نیست، در باب تمدن سازی نیز بر این باور بود که برای ایجاد تمدن اسلامی به کشور اسلامی و، به عبارت دیگر، دولت و حکومت اسلامی نیازی نیست (همان: 16). این عقاید وی  نیز دقیقاً در مقابل عقاید اسلام گرایان سیاسی است، چنان که مقام معظم رهبری از جمله شروط و مقدمات اصلی تمدن سازی را ایجاد  نظامی  اسلامی  و نیز ایجاد دولتی اسلامی می داند (سخنرانی، 03/12/1377، 21/09/1379،

12/09/1380، 21/09/1380).

گولن نیز، در خصوص فرهنگ و رابطه آن با تمدن، معتقد است فرهنگ اساس تمدن اسلام است. او می گوید: فرهنگ متشکل از ایمان معین، جهان بینی، مفهوم زندگی و توانمندی های زبانی و تاریخی است و اگر قرار باشد اختلافات نژادی به اندازه اختلافات جغرافیایی، منطقه ای و طبیعی تأثیر گذار باشد، می توان دائماً از ویژگی ملت سخن گفت (نورالدین، 1382: 192).

چنان که پیش از این گذشت، عثمانی گرایی سرخط جهت گیری های اسلام گرایان میانه رو است، که در بحث امت اسلامی و تمدن سازی اسلامی به روشنی دیده می شود. تمدن مورد نظر اسلام گرایان میانه رو تمدن عثمانی است نه تمدن اسلامی؛ از این رو نوعثمانی نامیدن آن ها سخنی گزاف نیست. از سوی دیگر، ساخت یک تمدن و نیز وجود جامعه ای اسلامی بدون کارگزاری قدرتمند، به نام دولت اسلامی، اساساً غیر ممکن به نظر می رسد زیرا دولت اسلامی برای دستیابی به تمدن اسلامی به مراتب کارآمدتر از دولت سکولار بی طرف است (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 105).

اگر ما اتفاقات زمان پیامبر اسلام (ص) را نوعی تمدن سازی در آن دوران بدانیم کلیة اتفاقاتی که در آن زمان افتاد خلاف گفته ها و نظریات گولن را اثبات می کند، پیامبر اسلام (ص) و اصحابی که در نزد او پرورش یافتند، تفکری نوین و روش هایی جدید در دورة جاهلیت زمان خود ایجاد کردند. اندیشه های اسلامی، مجری و مجریانی جدی می طلبید. تربیت های روزمره و طرح قواعد مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی با امکانات و روش های آن زمان، حکایت از کوشش های وسیع و عمیق برای ایجاد تمدن اسلامی می کند. از شیوة ذکر گفتن و عبادت کردن، تا نوع تربیت فرزند، تا روش های تعدیل درآمد، تا نوع برخورد با دوست و دشمن و تا مکانیسم های حفظ منابع داخلی و خارجی، تاریخ زندگی پیامبر اسلام را رقم می زند. پیامبر اسلام (ص)  نه صرفاً در حکم برخورد خطابه ای بلکه با روش های متعدد در حوزه های تربیت، مشورت، نظارت، ساختن و پرداختن و عملکرد اهتمام می ورزیدند و از این طریق نسلی تربیت شد و تمدنی را برای مدت ها نگاه داشت (سریع القلم، 1373: 522).

 

2_ 3_ 4_ اندیشه های دینی

الف_ دین

گولن تعریفی از دین ارائه می دهد که مشابه رویکرد سکولارها به دین می باشد. یعنی دین را مقوله ای فردی در نظر می گیرد نه امری عمومی. لذا با اسلام گرایی سیاسی و حزب سیاسی شدن مخالفت می کند. از این رو به اسلام گرایی سیاسی اربکان، حکومت هایی نظیر ایران و عربستان انتقاد دارد. در نگاه وی اسلام گرایی سیاسی افراط در امور دینی است (نوروزی فیروز، 1391: 67). در نگاه وی در بحث دین و فرد ایجاد تعادل راه حل مناسب است. افراد بایستی در نوع دین و انجام مناسک و یا عدم آن آزاد باشند (نورالدین، 1382: 194).

وجه دیگر تعریف دین، تعریف و نوع نگاه به سکولاریسم می باشد. سکولاریسم در اندیشه های فتح الله گولن به معنای ضد مذهب بودن نیست بلکه آزادی افراد در پذیرش و عدم پذیرش مذهب است. وی این رویکرد را از ضیاء گوکالپ اقتباس کرد (ارس؛ کاها، 1381: 66).

گولن با اتکاء به این تعریف بر رفتار افراطی کمالیست ها انتقاد وارد می کرد. بنابراین می توان گفت ترجیع بند اندیشه های گولن تعادل و میانه روی است از این روست که جنبش وی را اسلام میانه رو نامیده اند (نوروزی فیروز، 1391: 67).

 

الف_ 1_ نگاهی به اجتماعی بودن دین اسلام از دیدگاه قرآن

متفکران اسلامی, در آثار گوناگون خود, از قلمرو اجتماعی دین, سخن گفته و دخالت دین را در شؤون دنیوی امری روشن و ناشی از طبیعت دین دانسته اند و گفته و نوشته اند: دین اسلام, تنها عهده دار پیوند انسان با خدا و محدود به بیان احکام عبادی و اخلاقی و ثواب و عقاب اُخروی نیست, بلکه برنامه هایی برای اداره جامعه بر محور قسط و عدل و جهت دادن سیاست ها براساس عزت و حکمت دارد.

 

الف_ 2_ جهت گیری قرآن

آیاتی که بر قلمرو اجتماعی اسلام دلالت دارند, بسیارند و شمارش آنها دشوار، از این روی, به چند دسته از آیات که بیش تر بعد سیاسی و حکومتی اسلام را می نمایانند, اشاره می کنیم:

_آیات بیانگر حکومت مطلقه خداوند:

ان الحکم الاّ للّه یقصّ الحقّ وهو خیر الفاصلین (انعام: 57).

ثم رُدّوا الی الله مولاهم الحقّ اَلا له الحکم (انعام: 62).

فالحکم للّه العلی الکبیر (مومن: 12).

_ آیات بیانگر حکومت و داوری پیامبران:

آیات 124سورة بقره و 54 سورة نساء در مورد حضرت ابراهیم(ع), آیات 20 و 26 سورة ص و 247 الی 251 سورة بقره در مورد حضرت داوود (ع)، آیة 35 سورة ص در مورد حضرت سلیمان (ص)، و آیات 55 و 101 سورة یوسف در مورد حضرت یوسف (ع).

_ آیات 6 سورة احزاب و 59 سورة نساء بیانگر ولایت و زعامت سیاسی پیامبر اسلام(ص) و آیة 65 سورة نساء بیانگر تعلق داشتن منصب قضاء به آن بزرگوار است.

_ آیات بیانگر هدف بعثت پیامبران:

آیات 26 سورة نحل، 59، 142 و 157 سورة اعراف، 129 سورة بقره، 164 سورة آل عمران، 106، 124، 151، و 160 سورة شعرا، 25 سورة حدید، و 88 سورة هود همگی هدف از بعثت انبیاء آن هم در باره جامعة بشری را تبیین کرده اند.

_ آیات ستایش گر حکومتهای صالح و عدالت گستر و محرومیّت زدا:

خداوند در قرآن مجید حکومتهای صالح و ستیزنده با ستم و تباهی و ستمکاری را به بهترین وجه می ستاید. و ستایش قرآن, یعنی پذیرش, آن هم در مرتبه و سطح بسیار بالا و والا و این ستایش ها پیام دارند که هان ای مسلمانان به حکومت  شایستگان تن  در دهید و یا خود حکومت صالحان و

شایستگان را بنا نهید.

خداوند درباره مؤمنانی که مورد ستم واقع شده اند می فرماید:

الذین ان مکنا هم فی الارض اقاموا الصلوة وآتوا الزکاة وامروا بالمعروف و نهوا عن المنکر (حج: 41)، آنان کسانی هستند که اگر در زمین به آنان توان و امکان دهیم, نماز به پا می دارند, زکات می دهند, به نیکی ها دستور می دهند و از بدی ها باز می دارند.

در آیات دیگر, از حکومت طالوت (آیات 246 الی 251 سورة بقره), سلیمان (آیة25 سورة ص) و داود (آیة 20 سورة ص) ستایش شده است. در پاره ای از آیات قرآن، حکومت به عنوان یکی از نعمت های الهی (آیة 20 سورة مائده) شمرده شده است.

_ آیاتی که مردمان را به جهاد با کافران و منافقان, مشرکان فرا می خوانند, از جمله:

وجاهدوا باموالکم و انفسکم فی سبیل الله (توبه: 41).

یا ایها النّبی جاهد الکفّار والمنافقین واغلظ علیهم (تحریم: 9).

فقاتلوا ائمة الکفر انهم لا ایمان لهم (توبه: 12).

واعدوا لهم ما استطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدواللّه وعدوّکم (انفال: 60).

بی گمان عمل به دستورهای یاد شده واجب است و اجرا و انجام این تکلیف ها، بدون حکومت ممکن نیست. از این آیات استفاده می شود که آموزه های قرآنی، تنها عبادات و احکام فردی را در بر نمی گیرند, بلکه احکام اجتماعی را نیز در بر می گیرند.

ب_ عمل گرایی

گولن با استناد به حدیث شریف: “بهترین شما کسی است که بیشتر به مردم سود برساند” می گوید: می خواهم کسی باشم که برای منفعت مردم تلاش می کند. در این میان تأکید وی بر تجربة انبیاء و اندیشمندان بزرگ اسلامی است. او می گوید: قرآن، ابراهیم پیامبر را یک امت معرفی می کند؛ زیرا ابراهیم تمام تلاش خود را برای نجات مردم و انسانیت به کار گرفت. او برای این هدف حاضر شد به میان آتش برود (نوروزی فیروز، 1391: 67).

مواضع گولن به  اسلام گرایان کمک کرده است که آزادانه  دست به  انتخاب های  جدید در حوزة عمل بزنند بدون اینکه با محدودیت های اخلاقی و شرعی مواجه شوند (نصر، 1386: 66).

او با استفاده از مفهوم خدمت به خلق عبادت است، در صدد ترویج اسلام اجتماعی می باشد. در نگاه وی پایانی برای خدماتی که به منظور ساختن یک جامعة آرام و صلح آمیز انجام میگیرد متصور نیست. در نگاه گولن خدمت کردن به جامعه ای که شخص در آن زندگی می کند مهم ترین راه جلب رضایت خداوند و دستیابی به بهشت ابدی است (ارس؛ کاها، 1381: 77). به همین دلیل عرصة اقتصاد و فرهنگ از جمله عرصه هایی است که گولن و جنبش وی به شدت در آن فعال می باشند (نوروزی فیروز، 1391: 68).

ج_ توجه به اندیشه های لیبرالیستی با رویکرد اسلامی

اسلام گرایان میانه رو، به ویژه فتح الله گولن، بر این امر تأکید دارند که می توان به اندیشه های

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید