Menu

پایان نامه رشته علوم سیاسی در مورد اسلام، گولن، ترکیه، دولت، اردوغان

0 Comment

شمار می رود(کالجی، 1388: 77).

حضور اردوغان در مراسم عاشورا، حضور رئیس سازمان دیانت ترکیه به همراه مفتی استانبول در یکی از جمع خانه های علوی و وعده ی به رسمیت شناختن این مکان ها به عنوان عبادتگاه های مجزا و خاص علویان، گنجانده شدن بخش های کوتاهی در خصوص معرفی علویگری در کتب تعلیمات دینی و چاپ برخی از کتب علوی نیز از جانب سازمان دیانت ترکیه و تشکیل 16 کارگاه با مشارکت دادن بنیادها و موسسات مختلف با هدف بررسی جزئیات خواسته های علویان و انتقال اطلاعات دقیق و هدفمند به دولت اشاره کرد (هاشمی، 1391: 120_121).

 

4_ 2_ 6_ تکیه به فعالیت های اقتصادی به عنوان زیر بنای کلیه امور

فتح الله گولن و رجب طیب اردوغان هر دو برنامه ریزی برای اقتصاد و فعالیت های اقتصادی را شالودة تمامی فعالیت های خود ساخته اند و به نوعی اعتقاد دارند که موفقیت آن ها در زمینه اقتصاد باعث عملکرد بهتر آن ها در دیگر حوزه ها خواهد شد.

جنبش گولن با تمرکز به کار و تلاش های منضبط که از ارزش های ملی و مذهبی انگیزه گرفته است (ارس؛ کاها، 1381: 77)، توانسته است در عرصة فعالیت های اقتصادی جزو پیشروترین نهادهای غیردولتی ترکیه باشد. در اهمیت اقتصاد از نظر گولن همین بس که او در سخنرانی خود در نیویورک گفته بود: “در دنیا دو دینامیک وجود دارد که بر دنیای قرن بیست و یکم مسلط خواهد شد و انسان جدید را تربیت خواهد کرد: آموزش و تجارت” (زارع، 1381: 149).

از جمله مهم ترین نهادهای جنبش گولن انجمن بازرگانان مستقل، مشهور به ببرهای آناتولی

(یاووز؛ اسپوزیتو1، 2003: 1) و بانک آسیا فاینانس است، که با اتکا به اندیشه های گولن تأسیس شده است بانکی که مبتنی بر بهره نیست و هدف آن جمع آوری پول برای سرمایه گذاری در جمهوری های ترک زبان است (ارس؛ کاها، 1381: 68).

به طور کلی در زمینه اقتصادی، حزب حاکم عدالت و توسعه با پیش گرفتن سیاست های آزاد سازی، خصوصی سازی و همراهی با اقتصاد بازار جهانی به این دستاوردها نائل شد (مسعودنیا؛ نجفی، 1390: 141). این حزب بازار را به عنوان حلال همه مشکلات اجتماعی و اقتصادی تلقی می کند و اعتقاد دارد که بازار کارآمدی و بهره وری را افزایش می دهد. خصوصی سازی را مورد حمایت قرار می دهد و از نقش دولت در اقتصاد حمایت می کند (فلاح، 1391: 129)

در عمل نیز دغدغه تجارت و توسعه باعث گرایش دولت اردوغان به بازسازی مناسبات با همسایگان و کشورهای منطقه شده است، بر این اساس ترکیه در دوره دولت اردوغان به میانجی گری برای  حل و  فصل مسالمت  آمیز اختلافات میان کشورهای منطقه تمایل زیادی نشان داده است (قنبرلو، 1391: 89). و نیز اصلاحات سیاست خارجی ترکیه از قبیل تنش زدایی با همسایگانی چون ارمنستان و یونان و فعال شدن در حل و فصل اختلافات میان دولت های منطقه تحت تأثیر و هدایت پروژه ها و برنامه های مرتبط با توسعه اقتصادی تجارت محورانه این کشور قرار داشته است (همان: 94). برداشت رهبران ترکیه این است که هرگونه بحران سیاسی و یا اقتصادی می تواند امنیت و اقتصاد ترکیه را تحت تأثیر قرار دهد، اقتصاد برای دولت اردوغان تا آن جا اهمیت دارد که این دولت

____________________

1_ John Esposito

چشم انداز قرار گرفتن در رده ده قدرت برتر اقتصادی جهان در سال 2023 م را برای ترکیه ترسیم کرده است (همان: 89).

با بررسی دیپلماسی ترکیه طی سده اخیر به خصوص در دوران حزب عدالت و توسعه به این جمع بندی می رسیم که مواضع و چرخش های سیاست خارجی این کشور به شدت تحت تأثیر ملاحظات توسعه اقتصادی آن قرار داشته است (همان: 94_89).

 

4_ 2_ 7_ اعتقاد به مفاهیم امروزی

گولن برای بیان اندیشه های اسلامی خود در خیلی از موارد از مفاهیم امروزی کمک می گیرد. مفاهیمی مانند حقوق زنان، حقوق بشر، تساهل و تسامح، دموکراسی، جمهوریت غربی و غیره از جمله مفاهیمی هستند که گولن سعی دارد از آن ها برای ارتباط با دنیای مدرن بهره ببرد (شیرودی؛ نوروزی فیروز؛ 1392: 105).

یک مثال در این باره که چگونه روشنفکران اسلام گرا از زبانی جدید در سطح جامعه ترکیه استفاده می کنند، در مورد مسأله حجاب است که از دید سکولارها، سمبل جهاد علیه رژیم کمالیستی محسوب می شود. در حالی که محققان اسلامی در دهه 80، در مناظرات خود با سکولارها استدلال می کردند که پوشش حجاب اسلامی الزام و تعهدی اسلامی است، در دهه 1990، به ویژه پس از کودتای 28 فوریه، اسلام گرایان مانند گذشته با استفاده از اصول اسلامی در مورد حجاب زنان در مدارس امام خطیب و دانشگاه ها دفاع نمی کردند. در عوض، آن ها مطالبات خود را با استفاده از ایده “حقوق بشر جهانی” بیان می کنند. بنابراین اکنون حق آموزش، اصل عدم تبعیض، میثاق اروپایی حقوق بشر و سایر قراردادهای بین المللی حقوق بشر، به جای اسلام، به عنوان تنها مرجع در دفاع از پوشش حجاب زنان در ترکیه بکار می روند (امام جمعه زاده و دیگران، 1389: 149). در حقیقت دولت عدالت و توسعه از زبان دموکراسی و حقوق بشر به عنوان سپر گفتمانی در برابر مخالفین خود استفاده می کند (فلاح، 1391: 127) و این خود باعث شده که آن ها به اثر بخشی این گونه مفاهیم در جامعه امروزی اعتقاد پیدا بکنند.

 

4_ 2_ 8_ دولت گرایی

سنت دیرین ترکیه بر دولت گرایی استوار است چیزی که گولن و اردوغان نیز از آن مستثنی نیستند. گولن از جمله طرفداران نظریه تقدم دولت بر اسلام است و معتقد است که بدون دولت اسلام بی معناست (یاووز، 1375: 44). اسلام گرایان لیبرال و در رأس آن ها فتح الله گولن با هر گونه اقدام نظامی و انقلابی علیه دولت مرکزی مخالفت می کنند (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 107).

دولت در نظر گولن و اردوغان یعنی عالی ترین نهادی که باید تقویت شود، یعنی عنصری که ثبات و امنیت جامعه به آن بستگی دارد و بایستی ضمن بسط و گسترش دادن مشروعیت دولت و تقویت توانایی اش برای بسیج توده ها، آن را تقویت و جامعه را حفظ نمود (یاووز: 2003: 181).

 

4_ 2_ 9_ تفسیری روان و مدرن از اسلام

دین مبین اسلام همیشه در زمان ها و مکان های گوناگون مستعد تفسیر پذیری بیشتری است، جغرافیای کشورهای مسلمان پر است از تفسیر های گوناگون از اسلام و البته گاهی ضد و نقیض.

شک نیست که فتح الله گولن و پیروان مسلمانش به دنبال عرضه تفسیری بسیار سنتی از اسلام هستند، اما نکته مهم این است که وقتی با دیگران سر و کار دارند، در مقام انتقال مفاهیم دینی، دست کم به برخی از مفاد نظام ارزشی آن ها هم التفات شود، لذا قرائتی به غایت باز از اسلام عرضه می کنند تا جایی که دامنه نفوذ کلام آن ها، حتی حلقه های غیر اسلامی را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. به نظر می رسد راز توفیق اندیشه های گولن این است که قراردادگرایی را با محافظه کاری تلفیق می کند  و به روش ها  و شیوه هایی دست می یابد که به مدد آن ها می تواند به طیف جدیدی از گروه های هدف دست یابد (آگای1، 1386: 33).

برداشت گولن از اسلام پاسخی است که او به نیازهای زمانه می دهد. وی دانشمندی است که، از یک طرف گوش به قرآن و سنت دارد و، از سوی دیگر، چشم به مسائل روزانه حیات گشوده است، او در تفسیر نویی که از اسلام دارد با تأکید بر پیوند میان اسلام و خرد ورزی، علم و مدرنیته و نبود تضاد ذاتی بین شرق و غرب توانسته است پیروان فراوانی یابد (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 92).

____________________

1_ Aghai

گولن در برنامه های تلویزیونی، مصاحبه ها و خطابه ها درباره اسلام و علم دموکراسی، مدرنیته، تساهل و تسامح مذهبی و ایدئولوژیک و اهمیت آموزش سخن می گوید (اطهری، 1385: 74). نکته جالب و البته تعجب برانگیز این است که گولن وقتی می خواهد به مخاطبان خود بگوید که نظر اسلام در مورد مسایل مختلف چیست، استدلال هایش  کاملاً عادی، معمولی و حتی مردم پسند است، اما در عین حال راه های کاملاً جدیدی پیشنهاد می دهد تا این اصول اعتقادی را تکمیل کند (آگای، 1386: 32). جنبش گولن را می توان جنبشی مذهبی همراه با طرفداری از مدرنیسم، ناسیونالیسم ترکی، تساهل و تسامح و دموکراسی، بدون قربانی کردن احکام مذهبی، نامید (ارس؛ کاها، 1381: 59).

حزب  عدالت و توسعه  اصولاً  حزبی وابسته به جریان روشن فکری دینی در ترکیه است که قرائت های آن از مبانی اسلامی با قرائت سنت گرایان متفاوت است. ویژگی این جریان معرفی اسلام “رحمان و رحیم” است که همه انسان ها را دارای حقوق طبیعی و برخوردار از کرامت انسانی می داند. در این قرائت از اسلام، خشونت، ترورهای کور، مطلق اندیشی و مطلق بینی جایگاهی ندارد. روشن فکری دینی در ترکیه توانسته است با مهارت و واقع بینی میان اسلام و مدرنیته پیوند زند و مبانی و اصول مدرنیته را بومی یا ترکی کند. آرام آرام بخش های قابل توجهی از مردم ترکیه قانع شده اند که می توان هم مسلمان بود، هم یک ملی گرای واقعی ترک و هم می توان به مبانی مدرنیته در قلمرو سیاست و اقتصاد متعهد بود (مسعود نیا؛ نجفی، 1390: 143).

 

4_ 2_ 10_ عمل گرایی

پس از آن که در سال 1997 نجم الدین اربکان مجبور به استعفا شد و فعالیت هایش محدود شد، تمام توجه ها به فتح الله گولن معطوف شد؛ زیرا وی عالمی دینی، روشنفکر، سرمایه دار، میانه رو، انعطاف پذیر و ملی گرا (البته نه به معنی آتاتورکی آن) و مطیع حکومت بود (نورالدین، 1382: 194). سد سیاست و قدرت در مقابل اسلام گراها که در اشکال مختلفی هم چون کودتا، تعطیلی مدارس مذهبی و … خود را بروز داد و موجب شد اسلام گرایان به منظور ایجاد یک تحول بنیادین در جامعه، در جستجوی تغییر از سطوح اجتماعی و فکری و اقتصادی برآیند و در حوزه سیاست به گونه ای عرفی عمل نمایند. اربکان برای ترویج اسلام، استفاده از سازوکارهای معمول و موجود هم چون حزب، پارلمان، شهرداری و دولت با ابزار دموکراسی را در پیش گرفت؛ اما گولن خارج از کانال های معمول سیاست به فعالیت می پردازد (همان: 197).   مشخصه بارز گولن عمل گرایی اوست؛ او در صدد است، با اتکا بر پیروان جنبش نور، جامعه و نهادهای اجتماعی را تغییر دهد (یاووز؛ اسپوسیتو، 2003: 3)؛ از این رو، با ارائه نسخه ای کاملاً عمل گرایانه از اسلام و با استناد به این حدیث پیامبر اکرم (ص) که می فرماید: “بهترین شما کسی است که بیشترین سود را به مردم برساند”، می گوید: “می خواهم کسی باشم که برای منفعت مردم تلاش می کند” به دیگر بیان، وی در صدد خلق جهانی مدرن و نو از قرآن و سنت است (نورالدین، 1382: 189).برونداد این نوع تفکر ظهور مدارس، بنگاه های اقتصادی و هم چنین مراکز و نهادهای فرهنگی ای بود (همان: 134). به دیگر بیان در ایجاد اسلام گرایی میانه روی ترکیه، رابطه نظریه و عمل، و تاثیر محیط عملیاتی بر نظریه ها کاملاً مشهود است. حتی افرادی هم چون رجب طیب اردوغان و عبدالله گل که روزی از اعضاء برجسته احزاب اسلام گرای سیاسی به رهبری نجم الدین اربکان

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید