Menu

پایان نامه رشته علوم سیاسی درباره کویت، .، خلیج، انگلستان، نفت

0 Comment

آورد.

اهمیتی که در ابتدای سده بیستم کویت را مورد توجه کشورهای انگلستان ،عثمانی،آلمان ،روسیه و حتی فرانسه ،قرار داد ؛این سرزمین کوچک را در عرصه حوادث و رویدادهای جهانی وارد کرد .از سوی دیگر منازعات و توسعه طلبی های شیوخ و فرمانروایان عرب ،کویت را صحنه درگیری ها و خونریزی های زیادی ساخت .این مسایل سبب شد تا مسایل کویت به صفحات روزنامه های فارسی زبان نیز سرایت کند . روزنامه حبل المتین درباره اهمیت و استراتژی کویت در خلیج فارس در طی اوایل قرن بیستم می نویسد : کویت از یک طرف دروازه و راه مدینه طیبه که دارالهجره رسول و مزار کثیرالانوار آن بزرگوار و خلفاء راشدین می باشد،هملا دروازه مکه معظمه است و هم قریب مشاهد مطهره و مقابر منوره ائمه دین(است) .» (انوری، خلیج فارس در نیمه نخست قرن بیستم،1390 :137)

در اواخر 1903م، فرمانده افسر نیروی دریائی بریتانیا در خلیج فارس،توصیه کرد که اندازه گیری و لایروبی بندر کویت از سر گرفته شود . حکومت هند با پیشنهاد او موافقت کرد و در پی آن در تابستان 1904م،به موجب قراردادی جدید میان افسران بریتانیائی و حاکم کویت،کشتی ای به بندر کویت آمد و در نوامبر همان سال کشتی «اینوستیگیتور» عمل لایروبی بندر را پس از آنکه از کار خود در بوشهر فراغت یافت، آغاز کرد . (لوریمر، 1388 : 278 )

انگلستان همیشه حامی این شیخ نشین کوچک به ویژه در مقابل قدرت های منطقه ای مانند ابن سعود، بود . متقابلا شیوخ آل صباح نیز همواره نسبت به انگلستان حسن نیت نشان می دادند .(انوری، خلیج فارس در نیمه نخست قرن بیستم،1390 :53)

با مراجعه به اسناد مکاتبات بری میان وزیر مختاران و نمایندگان سیاسی بریتانیای هند و لندن ، میتوان به بطن سیاست های انگلستان در منطقه خلیج فارس پی برد . در سندی محرمانه که توسط « لرد مونتیگل» از اعضای وزارت خارجه انگلیس خطاب به یکی از ماموران آن کشور در خلیج فارس آمده، معلوم میشود که :

« …به تصور بنده شما از موضع ما به خوبی آگاه هستید که بحرین و کویت و شیخ نشین های متصالحه گرچه در عمل تحت الحمایه ی بریتانیا هستند اما رسما چنین نیست…»  (انوری، خلیج فارس در نیمه نخست قرن بیستم،1390 :60)

سرهنگ «پلی»نماینده انگلیسی مقیم خلیج فارس که اداره مرکزی او در بوشهر بود،گزارشی به بمبئی و لندن ارسال نمود که در آن ثابت می کرد که پیشرفت های عثمانی در خلیج فارس ،نتیجه سازش روس ها و عثمانی ها بوده و از این رهگذربریتانیای کبیر مواجه با خطرات مهلکی میباشد . در سال 1879م،«لرد لیتون» نایب السلطنه ی وقت انگلیس در هندوستان،به منظور حفظ منافع استعماری بریتانیا در خلیج فارس ،پیشنهاد کرد که تمام شیخ نشین های خلیج فارس که در سمت جنوب کویت واقع بودند را به امپراتوری بریتانیا وابسته سازند و به پرداخت خراج وادار نمایند .(دلدم، اسکندر،خلیج فارس،مؤسسه انتشارات نوین،1363 ، ص181)

با گسترش تمایل استراتژیک روسها و آلمانیان به کویت ، اهمیت استراتژیک این شیخ نشین در نظر ابر قدرتهای آن روزگاران فزونی گرفت . انگلستان قراردادی را در ماه ژانویه 1899م با شیخ مبارک الصباح امضا کرد که به موجب آن کویت رسما تحت الحمایه بریتانیا شد . انگلیسها تعهد کردند که از کویت در برابر خطرهای خارجی دفاع کنند و آل صباح تعهد کرد که با هیچ دولت خارجی به جز بریتانیا پیمانی نبندد .(مجتهدزاده ،1324 :586)

در اوایل 1899م،شیخ مبارک حاکم کویت متنی را امضا کرد که به موجب آن کویت هم مانند عمان متصالح حق نداشت با هیچ دولت بیگانه ای جز بریتانیا رابطه برقرار کند وهمچنین بدون اجازه بریتانیا حق نداشت در مورد مسائل اقلیمی تصمیمی بگیرد و در مقابل دولت بریتانیا به شیخ کویت تعهد داد کویت را در مسائل خارجی اش یاری دهد .

درآن قرارداد شیخ تعهد کرد که پیش از انعقاد قرارداد با دولت های بیگانه غیراز انگلستان ،موافقت آن دولت را جلب کند . اهمیت کویت برای انگلستان در اوایل قرن وقتی که آخرین نقطه جنوبی خط آهن پیشنهادی برلین-بغداد میباستی درآن شیخ نشین قرارگیرد، آشکار شد. (شوادران ،1354 :361) وقایع نگار حبل المتین می نویسد :ابن صباح ،شیخ کویت،به پشت گرمی حمایت دولت انگلستان ،اطاعت فرامین دولت متبوعه خود-عثمانی-را نمی نماید .گویا پست خانه دولت انگلیس با اجازه ابن صباح در شهر کویت قائم شده و همه هفته جهاز پست انگلیس در کویت تردد می نماید .(حبل المتین،18 جمادی الاول 1319ق/2 سپتامبر 1901 م،س8/ش 45،ص 10) نفوذ سیاسی انگلستان در عرصه اجتماعی نیز،کویت را دربر گرفته بود .به گونه ای که در سال 1904م یک داروخانه و مطب خارجی در کویت افتتاح شد که تابع نمایندگی سیاسی بریتانیا در آنجا بود . (لوریمر، 1388 : 284 ) تلاش های بریتانیا در کویت ثمربخش بود و شیخ مبارک بندر کاظمیه را در بین بصره و کویت که در موقعیت بسیار مناسبی قرار دارد و از لحاظ طبیعی نیز بسیار مناسب برای احداث بندرگاه است ،در اختیار دولت انگلیس قرار دارد .(روزنامه حبل المتین ،کلکته،ص9،ش15،16 شوال 1319/27 ژانویه 1902م،ص 21 .)

طبق خواسته انگلیسی ها، یکی از پایگاه های انتقال اسلحه، منطقه کویت قرار داده شدکه البته شیخ کویت بر حسب نصیحت انگلستان ،صدور اسلحه را در سال 1900م،منع کرده بود ولی ممنوعیت آن چندان جدی نبود و این ممنوعیت تنها یک نوشته نامعتبر بر روی کاغذ بود . کویت بازار اصلی بود که جنگ جویان عرب و عثمانی، از آنجا اسلحه و مهمات مورد نیاز خود را تهیه می کردند . (لوریمر، 1388 : 283 )

یاپ که افکار و نوشته هایش در مسیر مشخصی حرکت میکند، معتقد است که منافع ظاهری انگلستان در کویت ناچیز بود و کویت هم تحت الجمایه و زیر سلطه عثمانی بود و به پیشنهادات حکمرانان آن وقعی گذاشته نمیشد .افزون بر این ،لشکرکشی عثمانی به حسا در سال 1871م،کویت را هرچه بیشتر به زیر سیطره عثمانی درآورد و از آن زمان به بعد خاندان حکومتی آل صباح ،ظاهرا به عنوان مقامات رسمی عثمانی ،به حساب می آمدند .به دنبال مرگ عبدالله بن صباح (92-1866)و در زمان حکمرانی جانشین و برادرش محمد، کویت به عثمانی بسیار نزدیک شد .اما در سال 1896،محمد توسط نابرادری اش موسوم به مبارک به قتل رسید و به دنبال آن مبارک به منظور در امان ماندن از انتقام عثمانی از وی،از انگلستان درخواست حمایت کرد .لذا بعد از بحث و تبادل نظر ،موافقتنامه ای به امضا رسید که مفاد و مندرجات آن بر حق نظارت انگلستان بر امور خارجه کویت ،صراحت داشت و کویت عملا به طور غیر رسمی به تحت الجمایگی انگلستان درآمد . (یاپ و بوش، 1388 :5-44) بنابراین با انعقاد این قرارداد کویت از حوزه نفوذ عثمانی خارج و به قلمرو مستعمراتی انگلستان درآمد .

قانون اساسی کویت در سال 1970م، به تصویب رسید و مجلس ملی آن در سال 1972م، تاسیس شد .(یاپ و بوش، 1388 : 61)

فصل دوم : اوضاع اجتماعی و اقتصادی کویت

موضوع عمده ای که به توسعه وترقی سریع کویت کمک کرد حمله ی بود که ایرانیها در سنه 1776م به بصره کردند ودر نتیجه قسمت اعظم اهالی آنجا به کویت هجرت نمودند .( ویلسن ،1348: 287) سرداری ایرانیان با برادر کریم خان زندصادق خان  بود که این حمله باعث مهاجرت نماینده سیاسی بریتانیا و شرکتهایی تجاری از بصره به کویت شد ودر طول مدتی که بصره به تصرف ایرانیها باقی بود خط سیر تجارت هندوستان با بغداد وحلب و ازمیر و استانبول از بصره به کویت منتقل گردید.  بعد از حمله ی اعراب عتوبی در سال 1783م به بحرین تجارت کویت بیشتر رونق یافت واز مسقط و بحرین مال التجاره به آنجا حمل می شد . پس از آنکه عثمانی ها بصره را از ایران مسترد داشتند عمال تجارت خانه انگلیس در آنجا بواسطه اختلافاتی که با مامورین عثمانی پیدا کردند مجبور شدند در سال 1793م موقتا به کویت بروند (امیر ابراهیمی ،1366: 420).

نتایج مهمی که با اشغال بندر بصره توسط نیروهای کریم خان زند در بر داشت ،مهاجرت عده ای از بازرگانان به کویت و بیرون رفتن شماری دیگر از کویت به قصد تجارت بود. این گردش و جابه جایی سبب رشد تجارت و رونق آن به صورت عمومی در بندر کویت گردید . (لوریمر ،ترجمه نبوی، 1379 :56)

در خصوص ساختار اقتصاد کویت، بایستی آن را به دو دوره قبل و بعد از اکتشاف نفت تقسیم کرد ..تا قبل از اکتشاف نفت در کویت،بازرگانی و تجارت خارجی در اقتصاد این کشور حائز اهمیت فراوان بوده است .تجارت به صورت سنتی از گذشته های دور در خلیج فارس برقرار بوده است .و مهمترین کارکرد اقتصادی در منطقه محسوب میشده است .  پس از کشف نفت، اقتصاد کویت تک محصولی و درآمد آن متکی بر صادرات نفت است .از مهمترین کالاهای صادراتی آن می توان به نفت و محصولات مرتبط با آن و مروارید اشاره کرد . کالاهای وارداتی آن نیز بیشتر در زمینه ی کالاهای مصرفی همچون مواد غذایی و فولادهستند.

موقعیت مناسب خلیج کویت برای لنگر اندازی کشتی ها ،کویت را در معرض تجارت خلیج فارس و سواحل غربی شبه قاره هند قرار داد و زمینه ساز ایجاد بندر تجاری کویت و همچنین مطرح شدن این بندر به عنوان یک موجودیت سیاسی و تحت الحمایه قرار گرفتن آن از سوی انگلیس گردید .(اسلامی ،1369 :106)

کویت قبل از پیدایش نفت ، با ناوگان و کشتی های غوّاصی در سواحل خلیج فارس به صید مروارید می پرداختند .کشتی های بازرگانی این ایالت نیز ،خرما را از بصره تحویل می گرفتند و به هندوستان یا شرق آفریقا می بردند .(کریستال ،1378 : 67)

اقلام صادراتی بندر بوشهر به بندر کویت، عبارت بودند از : پنبه،ریشه روناس،ابریشم خام،بادام،کشمش،تنباکو،گلاب،پشم،گندم،تریاک،نخود،قالی،شراب. و همچنین واردات بندر بوشهر از طرف شیخ نشین ها عبارت بودند از: شال کشمیری،روغن نارگیل ،چرم،ادویه،فلفل،چای،کافور، قهوه،آهن،فولاد، شیشه آلات ،روی،جیوه .(زنگنه،1380 ،2-151)

قرن بیستم قرن تحولات در منطقه خلیج فارس بود . کشف نفت در سال 1287 ش/1908م،1326ق/، باعث توجه ویژه قدرت ها ی بزرگ به این منطقه شد.و این شروعی بر مهاجر پذیری در این منطقه بود .اهمیت نفت در فاصله جنگ هی جهانی اول تا جنگ جهانی دوم آشکار شد و عملیات اکتشاف در آن انجام گردید .در دهه 1940م،صدور نفت کویت به شکل تجاری آغاز شد .این سرزمین در دهه پنجاه تبدیل به یکی از کشورهای بنیادی استخراج کننده نفت در خاورمیانه گردید و منطقه برقان به صورت بزرگ ترین حوزه نفتی آن درآمد.(نامی،1386 :46) در سال 1934م، شرکت نفت بریتانیا-شرکت نفت ایران و انگلیس-و شرکت نفت خلیج آمریکا ،شرکتی به نام شرکت نفت کویت تاسیس کردند و به اتفاق هم، تقاضای امتیاز از شیخ کویت نمودند . به نظر میرسد شرایط امتیاز مساعد باشد زیرا شیخ کویت بر سرزمینی بیابانی و بی آب و علف که درآمدش فقط از راه غواصی و صید مروارید و مختصر درآمدی که از راه ساخت کشتی ها ی بادبانی حاصل میشد،بر کویت حکومت می کرد و مردم کویت در نهایت عسرت زندگی میکردند.نه زراعت و نه صنعت قابل

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید