پایان نامه رشته علوم سیاسی درباره دولت، اسلام، سیاسی، گولن، دینی

اسلام ترکی اشاره کرد.

دینی و سیاسی و  چگونگی برخورد  با آن ها به هنگام عهد شکنی و خیانت به مسلمین، سر و سامان دادن به منابع مالی حکومت نوپای اسلامی از قبیل غنایم جنگی، خمس، جزیه، خراج و زکات، رسیدگی به وضع بازار آن زمان و جلوگیری از احتکار توسط تجار مدینه و تشکیل و اداره نخستین بیت المال اسلام به صورت غیر رسمی، انجام می دادند همه حکایت از آن دارند که حاکمیت سیاسی و دینی و نیز جنبه های مختلف حکومت باهم یکی بودند. یعنی همانطور که پیامبر اکرم (ص) مردم را به دین الهی دعوت می کردند، در رابطه با سایر مواردی که مربوط به زندگی مردم مدینه می شد تصمیم گیر بودند.

بخش اعظم احکام اسلامی در باب زندگی شخصی افراد و انسان ها است.این مورد را از الگوی حکومتی دورة عثمانی اقتباس کرده است که در آن دوره احکام اسلامی مختص عرصة خصوصی بود. و تنها بخش کوچکی از آن به حکومت داری و کشورداری بازگشت می کند (خیرخواهان، 1390: 123).

در واقع در نگاه گولن کشورداری بیشتر مقوله ای عرفی است تا دینی. و جامعه بایستی بر اساس عقل مدیریت شود. به دیگر بیان وی به نوعی جدایی دین از سیاست معتقد است و بر این باور است که دین و شریعت برای حوزة سیاسی برنامه نداشته و آن را بر عرف واگذار کرده اند. لذا ذاتاً با دولت های دینی و اندیشه های دولت گرایی همچون اندیشة ولایت فقه مخالف است (مبلغان، 1379: 60).

فتح الله گولن نیز به پیروی از شیخ سعید نورسی (بدیع الزمان) از مباحث و موضوعات سیاسی، همچون رابطه دین و سیاست، دوری می کند و، از آن جا که نسبت به نورسی عمل گرایی بیشتری دارد، در صدد است جایگزین های دیگری را نظیر مباحث اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی پیدا کند (گوزآیدن1، 2009: 1279).

وی این روش را از الگوی حکومتی دورة عثمانی اقتباس کرده است، چنان که در آن دوره احکام اسلامی مختص عرصة خصوصی بود (خیرخواهان، 1390: 123).

گولن بر این باور است که مردم به دنبال راه حلی خارج از حوزة سیاست اند، و با گرایش شدید به تربیت، روزنامه نگاری و بازارهای مالی بر مطلب فوق صحه می گذارد. از این روست که گولن خود را خارج از دنیای سیاست می داند و صرفاً از طریق مؤسسات آموزشی، مالی و تبلیغاتی خود به ترویج اسلام می پردازد. او با اسلام سیاسی مخالف است و از این رو در تلاش است تا یک جماعت مسلمان مخالف اسلام سیاسی را ایجاد نماید (ارس؛ کاها، 1381: 66). او بر این باور است که آگاهی دینی از رهگذر مشارکت در نهادها و مؤسسات و فعالیت های اجتماعی شکل می گیرد و دوام می یابد، نه از طریق اشاعة آن از بالا به پایین و دولت دینی (یاووز، 2003: 180).

گفتنی است جدایی اسلام گرایان میانه رو از سیاست و فرایند فردی کردن اسلام، همراه با عرفی کردن مسائل سیاسی، در چند دهة اخیر تشدید شده است. این اجتهاد اسلام گرایان میانه رو، که حمایت غرب را نیز با خود دارد، مبتنی بر تفقه، به معنای خاص آن، نیست و بیشتر جنبة کلامی و حتی ریشه در رویکردهای صوفیانه دارد؛ از این رو، بیشتر استدلال های آن ها خارج از محدودة قرآن

____________________

1_ Gozaydin

و سنت و همین امر سبب ضعف آن ها در استدلال است؛ خداوند در قرآن کریم به مسلمانان فرمان_ _هایی داده است که صرفاً با وجود دولت دینی تحقق می یابد، چنان که در سیرة پیامبر اکرم (ص) تشکیل دولت، چه در مدینه و چه در مکّه، و ایجاد سازوکار و ساختاری سیاسی برای هدایت جامعه همواره مدنظر بود، نه اینکه فعالیت های آن حضرت به لایه های اجتماعی و فردی محدود شده باشد.

 

ب_ نوع حکومت

از نظر گولن بهترین شکل حکومت، شکل دمکراتیک آن است. و با تأکید بر عمل از طریق دمکراسی (پایبندی به مبانی لیبرالیسم) مخالف اعمال خشونت برای رسیدن به قدرت می باشد. لذا وی منتقد جدی رژیم هایی است که از طریق انقلاب (نظیر ایران) و یا سایر شکل های خشونت در رأس هرم قدرت سیاسی قرار گرفته اند. او در روزنامه زمان، که از مهم ترین روزنامه های ترکیه و جنبش اسلام ترکی است، همواره در نقد ایران و رفتار دولتمردان آن مطالبی درج می کند، که این مخالفت ها صرفاً در ساحت نظر نیست (خیرخواهان، 1390: 122). همچنین با کودتاهای نظامیان لائیک نیز مخالف بود و آن را عملی مخالف دمکراسی می دانست (نورالدین، 1382: 194).

به باور اسلام گرایان لیبرال، بهترین شکل حکومت شکل دمکراتیک آن است، به طوریکه آنان، با تأکید بر دمکراسی و پایبندی به مبانی لیبرالیسم، با اعمال خشونت برای رسیدن به قدرت و حکومت مخالف اند. دمکراسی خواهی اسلام گرایان لیبرال ریشه در عقیده آن ها به اختیار و آزادی انسان در تعیین سرنوشت خود دارد؛ از این رو، سعیدنورسی (بدیع الزمان) با کیش شخصیّت، به طور جدی، مخالفت می کرد و همواره از جریان هایی که به شاخص کردن یک فرد می انجامید سخت گریزان بود و نیز هیچ گاه خود را در صف مقدم و پیشاپیش دیگران جای نداد (یاووز، 1375: 44).

همچنین در خصوص، مدل اداره کشور  گولن طرفدار فدرالیسم1 بود، هر چند در عمل آن را در دوره عثمانی اجرا شدنی نمی دانست و بر این باور بود که اجرای آن به دلیل تفاوت سطح گسترش گروه های مذهبی و قومی ممکن نیست. از دیدگاه او، فدرالیسم زمانی اجرا شدنی است که قومیت ها، با رسیدن به سطحی از همدلی، به منزله جامعه محرک، به صورتی یکپارچه، به سوی تمدن حرکت کنند (ولد2، 1389: 86).

در باب جمهوریت نیز اسلام گرایان ترکیه بر این باورند که جمهوریت غربی انطباق زیادی با مشورت، به منزله مفهومی اسلامی، دارد و از این رو قابل پذیرش و حمایت است (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 100). به همین دلیل، سعید نورسی از رژیم جمهوری حمایت می کرد (ارس؛ کاها، 1381: 64_63) و گولن نیز، به پیروی از او، مدافع جمهوریت است (خیرخواهان، 1390: 122).

هنگام بررسی مسائلی نظیر دمکراسی و اصولاً رویکردهای لیبرالیستی در اندیشه اسلام گرایان میانه رو،  باید توجه  داشت که اساساً نمی توان  میان اندیشه های آن ها و اندیشة لیبرال دمکراسی در بسیاری جهات خط ممیزی ترسیم کرد. به عبارت دیگر، اسلام گرایان  براندیشه های لیبرالیستی به ظاهر رنگ اسلامی  پاشیده اند و تمام اندیشه های آن را مطابق با اسلام  می پندارند. آنان در بحث از

____________________

1_Federalism

2_ Valad

دمکراسی و مسائلی نظیر منشأ مشروعیت حاکم و نقش و جایگاه  رأی و نظر مردم در مشروعیت بخشی و تشکیل حکومت به آموزه ای از اسلام استناد نمی کنند، که این قبیل مسائل بر ابهامات این رویکرد می افزاید (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 100).

 

ج_ دولت

دولت در اندیشة فتح الله گولن از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در نگاه وی دولت عالی_

_ترین نهادی است که همواره بایستی آن را تقویت نمود (یاووز، 2003: 181).

در نگاه وی مهم ترین کارکرد دولت ثبات آفرینی و امنیت است و در حقیقت تنها ضامن صلح و ثبات و امنیت دولت است (نورالدین، 1382: 191). لذا بایستی از طریق بسط و گسترش دادن مشروعیت دولت و تقویت توانایی اش برای بسیج توده ها، آن را تقویت و جامعه را حفظ نمود (ارس؛ کاها، 1381: 64_63).

فتح الله گولن و محمد کرکنجی، ملقب به داداش روجو، از جمله طرفداران نظریة تقدم دولت بر اسلام اند، که ممکن است ریشه در تهدیدات نظامی و جنگهایی داشته باشد که در تجربة تاریخی ترک ها وجود دارد. برای مثال، گولن _که اهل ارزروم، در شرق ترکیه، است و همواره تهدید کشورهای همسایه را شاهد بوده_ به این باور رسیده است که بدون دولت اسلام بی معناست (یاووز، 1375: 44). از سویی دیگر، منظور از دولت در تعریف گولن دولت سکولار است؛ یعنی، دولتی که، با بی طرفی نسبت به همة باورها و فلسفه ها، بتواند امنیتی را که ضامن آزادی همة گروه ها و زیر مجموعه های جامعه است تضمین کند. این تعریف از دولت سکولار در نشست آبانت در سال 1988 م، که اولین گردهمایی متفکران و نخبگان جنبش گولن و اسلام میانه رو ترکی بود و از آن پس هر سال برگزار می گردد، ارائه شد. در بیانیة نهایی این نشست آمده است: “رد دین سالاری و دکترین های سیاسی ای که هدایت و ارشاد جامعه را با اتکاء و استناد به حقی الهی به گروه خاصی از مردم عطا کند (نظیر ایران و عربستان) و سازگاری حکومت الهی و مردمی؛ اگر چه حاکمیت از آن خداست، خداوند انسان را بر سرنوشت خویش حاکم ساخته است (خیرخواهان، 1390: 133).

فتح الله  گولن با اعتقاد به ایدة  حاکمیت انسان بر سرنوشت خود است که دمکراسی را تمام وکمال پذیرفته است و، از این رو، با روی کار آمدن دولت های ایدئولوژیک مخالفت می کند، خواه دولتی دینی با هدف ترویج اندیشه های دینی باشد و خواه دولتی لائیک، که مانع ترویج اندیشه های دینی شود زیرا دولت کارکرد خاص خود را دارد و آن ایجاد امنیت است. سعید نورسی نیز، در باب رابطة مردم با دولت سکولار، بر این باور است که مردم مسلمان تهدیدی برای دولت سکولار به شمار نمی روند؛ از این رو، دولت نباید درصدد از بین بردن دین و ایمان مردم باشد (مارخام1، 2009: 5).

این نگاه به دولت مشابه تعریفی است که در اندیشة سیاسی مدرن غرب از دولت می شود. با این نگاه به دولت می توان  رفتارهای دولت سابق ترکیه و  شخص عبدالله گل  و رجب طیب اردوغان را  بهتر تحلیل کرد زیرا  گولن را پدر  معنوی دولت سابق ترکیه می دانند، همچنین رفتارهای دولت ترکیه در قبال ایران، امریکا و اسرائیل در چهارچوب همین قرائت از دولت فهم پذیر

____________________

1_ Ian. S. Markham

است (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 97).

 

ج_ 1_ دولت از نگاه اسلام

دولت در جامعه اسلامی، همانند دیگر جوامع بشری، نه تنها بیانگر وجود مجموعه ای از نهادهاست، بلکه حاکی از وجود نگرش ها و شیوه های خاصی از اعمال و رفتار است که منحصراً مدنیت  اسلامی خوانده شده  و در واقع جزئی از تمدن  اسلامی  محسوب می شود؛ به عبارت دیگر،

دولت  در فرهنگ  اسلامی، نه امری تصادفی و اتفاقی است و نه سازمانی انفعالی و بی طرف (فیرحی، 1380: 139)، و از آن رو که دولت ها  بر بنیاد  فرهنگ ها  بنا مى شوند، جوامع اسلامی نیز دولت یا دولت هایی متناسب با نیازها و الزامات فرهنگ خود ساخته اند و خواهند ساخت (همان: 142).

در مورد دولت اسلامی یا دولت در اسلام نظریات متفاوتی بیان شده است، یک طیفی، منکر وجود نظریه ای سیاسی و تصوری از دولت در دین اسلام هستند، این افراد منکر این هستند که در اسلام و نصوص دینی اسلامی اشاره ای به دولت شده باشد و، اما طیف اندیشه ای که بر وجود نظریه ای سیاسی در اسلام تأکید دارد و اسلام را دینی توأم با دولت می داند، ریشه دولت اسلامی را در وحی اسلامی می داند که به لحاظ تاریخی در مدینه الرسول (ص) و به دست پیامبر اسلام تأسیس شد و ساختار و شکل ایده آل و اولیه خود را نشان داد. متفکران این طیف نظری، در تأیید دیدگاه خود به دلایل کلامی، فقهی و  تجربی استناد مى کنند که وجود دولت

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید