پایان نامه با موضوع اسلام، گولن، مدارس، ترکیه، تمدن

14)؛ کسی که کاری انجام ندهد و بدون کار در کنار جامعه دست دراز کند، این شخص از رحمت الهی به دور است، بالاخره آدمی باید در متن زندگی کاری انجام دهد، کار فرهنگی، یا اخلاقی، یا عملی ومانند آن.

در روایت دیگری هم از پیامبر (ص) آمده است: “نعم العون علی التقوی الله الغنی” (همان: 14). برای پارسایی و باتقوی شدن، غنا و بی نیازی بهترین کمک به شمار آمده و آن هم با تلاش آدمی بدست می آید.

و روایات بسیاری تلاش پیامبر و اهل بیت (ع) را برای ما بیان می فرماید که آنان کارهای تولیدی سخت و سنگینی داشتند که خلق خدا را از این طریق تأمین می کردند (همان: 15).

لازم به توضیح است که گولنی ها برای توجیه فعالیت های اقتصادی خود به زندگی تجاری پیامبر اسلام (ص) قبل از نبوت ایشان اشاره می کنند که البته کار درستی است، اما به محض رسیدن به  حوزة سیاست،  هیچ اشاره ای  به زندگی سیاسی  پیامبر اسلام (ص) در  زمانی که در مدینه بودند نمی کنند و از پیوستن به سیاست _بنا به اظهارات خود آن ها_ پرهیز می کنند.

 

2_ 3_ 3_ اندیشه های فرهنگی

الف_ آموزش

گولن از همان آغاز به اهمیت تعلیم و تربیت اسلامی به خوبی پی برد و لذا از دهه 70 میلادی به بعد، رسماً وارد فعالیت برای تأسیس مدرسه شد و با افتتاح مدرسه ای در شهر ازمیر، کار خود را آغاز کرد (رشد معلم، 1390: 18).

وی در گفتگو با  روزنامه  انگلیسی،  مهم ترین اهداف خود در این فعالیت ها را چنین اعلام کرده است: تأسیس مکان هایی برای تعلیم و تربیت نوجوانان قبل از اینکه کشورهای رقیب به این کار اقدام کنند؛ پرورش نسل برتر برای آینده ترکیه؛ پرورش مبلّغ اسلامی برای تبلیغ از ترکیه، ایجاد همبستگی بین ملت ها (همان: 19).

یکی از مهم ترین مؤلفه های اندیشه فتح الله گولن، پیوند میان اسلام و آموزش است. وی می کوشد از اسلام گرایی سیاسی فاصله بگیرد، اگر چه همین فعالیت های او به طور غیر مستقیم موجب رشد اسلام سیاسی در ترکیه امروز شده و چهره های برجسته ای از دولت مردان مسلمان ترکیه را پرورش داده است. از نظر گولن، مهم ترین نقش را در شکل گیری نسل جدید مسلمان و متعهد، معلمان به عهده دارند. این معلمان هستند که در عمل علم را با خرد ترکیب می کنند و آن را با ارزش های اسلامی می آمیزند. از نظر او علم ماتریالیست (مادی گرا) که از ارزش ها تهی شده، در قبال جنگ ها و بدبختی های دوران معاصر مسئول است، چرا که موضوع جدا بودن “ارزش” از “واقعیت”، این پیامد منطقی رادارد که علم وفعالیت های علمی نسبت به دستاوردهایش هیچ مسئولیتی

ندارد (همان: 19).

فعالیت های آموزشی محمدفتح الله گولن درقالب تأسیس خوابگاه های دانشجویی، اردوگاه_

_های تابستانی، دبیرستان و مراکز آموزشی و فرهنگ و مراکز انتشاراتی و … می باشد (نوروزی فیروز، 1391: 75). تعداد مدارس وی در ترکیه از صدها و در خارج از ترکیه از 250 مؤسسه آموزشی نیز تجاوز می کند. وی این مدارس را در بیش از 52 کشور از آسیای مرکزی گرفته تا بالکان، خاورمیانه، آفریقا، جنوب شرق آسیا، روسیه، کانادا، استرالیا و نیوزلند وو چین و تانزانیا و … تأسیس کرده است (نورالدین، 1382: 196).

گسترش و تأسیس این نوع مدارس به ویژه پس از فروپاشی شوروی رو به فزونی رفت. برای مثال وی در جمهوری آذربایجان دانشگاهی تأسیس کرد که هر سال حدود 7000 متقاضی دارد، ولی تنها 10 درصد آن ها را می پذیرد. در سیبری روسیه، در 10 جمهوری از 13 جمهوری خود مختار آن، مدارس گولن تأسیس شده است. به همین ترتیب، در ترکمنستان 20 مؤسسه، در ازبکستان 18 مجتمع آموزشی، در بوسنی 3 کالج، در افغانستان 4 کالج، در قزاقستان یک دانشگاه و نیز در قرقیزستان، مغولستان، پاکستان، بلغارستان، داغستان، لندن و … مؤسسات گولن فعالیت دارند (رشد معلم، 1390: 19).

در مجموع مدارس و مؤسسات آموزشی گولن از موفقیت بسیاری برخوردارند و با اقبال بسیاری مواجه شده اند. گولن با دوستان و هم فکرانش برای تأسیس مدارس دست به تأسیس شرکت های متعددی زده اند و توانسته اند در کل جهان بیش از 200 مرکز آموزشی علمی و تبلیغی تأسیس کنند که 170 مرکز آن در آسیای مرکزی _حوزه نفوذ فرهنگی ترکیه_ واقع است (رشد معلم، 1390: 19) که 34 هزار دانشجو و دانش آموز را در خود جای داده است، که نشان دهنده اهمیت این منطقه برای جنبش و همچنین جایگاه این جنبش در این منطقه می باشد (مبلغان، 1379: 59). می توان چنین نتیجه گرفت که اصلی ترین حوزه فعالیت مکتب گولن جمهوری های تازه استقلال یافته است و سعی دارد ترکیه را در این منطقه الگو معرفی نماید، لذا حتی در مناطق غیر اسلامی این حوزه نیز مدرسه تأسیس کرده است (نوروزی فیروز، 1391: 75). شایان ذکر است که فتح الله گولن ضد کمالیسم یا مخالف سیاست های پان ترکیسم نیست و از این رو همواره مورد تأیید و حمایت های دولت های ترک، اعم از لاییک و اسلام گرا بوده است (رشد معلم، 1390: 19).

از آنجایی که گولن بر این باور است که ارزش های اخلاقی نه از طریق تبلیغ و ترغیب و درس مستقیم، بلکه با ارائه الگوهای عملی در زندگی روزمره انتقال می یابد؛ لذا در مدارس وی از برنامه های درسی دولتی پیروی می شود و صرفاً با رفتار معلمان است که دانش آموزان به جنبش می پیوندند. در این مدارس بر رفتار نیک و احترام به بزرگترها و دیگر فضائل اخلاقی تأکید می شود (ارس؛ کاها، 1381: 68). بودجه این مدارس توسط اعضاء جماعت تأمین می شود مربیان و آموزگاران این مدارس از فارغ التحصیلان بهترین دانشگاه های ترکیه می باشند و آموزش در این مدارس از کیفیت بالایی برخوردار است. این مدارس دانش آموزان غیرمسلمان را نیز می پذیرد و به دلیل کیفیت آموزش بالا و استفاده از زبان انگلیسی به عنوان زبان اصلی آموزش، فرزندان نخبگان و مقامات دولتی کشورهای گوناگون را جذب خود کرده است (نوروزی فیروز، 1391: 75).

 

الف_ 1_ اهمیت آموزش در اسلام

هیچ کس دربارة اهمیت روز افزون علم، علم آموزی و آموزش در دنیای امروزی دچار شک

و تردید نیست، اهمیتی که از زمان ظهور و بروز دین مبین اسلام، هم دین اسلام و هم خود پیامبر اکرم اسلام (ص) تأکید بسیاری بر آن داشتند، اهمیتی که در زمان خود یک مقولة عجیب و غریبی بود، این مسئله از آن رو عجیب و غریب بود که در دنیای آن روز افتخاری بالاتر از اسب، شمشیر و قبیله برای جامعة جاهلی عرب وجود نداشت در یک چنین دنیایی و در یک چنین محیطی پیامبر گرامی اسلام (ص) یادگیری علم و دانش را توصیه واجب نمود و برای یادگیری آن هر گونه محدودیت سنی (اطلبو العلم من المهد الی اللحد)، جنسیت (طلب العلم فریضه علی کل مسلم و مسلمه)، مکانی (اطلبو العلم ولو بالصین) و عقیده (خذوا الحکمه ولو من المشرکین) را کنار زده و یکایک مسلمانان را امر به یادگیری و یاد دادن کردند، چیزی که محمد فتح الله گولن هم در پرداختن به آن _صرف نظر از اینکه این عمل در راستای اجرای دستورات پیامبر اکرم (ص) بوده یا تحت تأثیر پیشرفت های علمی جهان غرب_ اهتمام جدی دارد.

 

ب_ اندیشة تمدنی

از جمله مهمترین و جذاب ترین مباحث در اندیشة رهبران جریان اسلام گرایی لیبرالی مبحث اندیشة تمدنی است؛ این جریان در تلاش است ترکیه را به سوی ایجاد تمدنی جدید، همانند تمدن عظیم عثمانی، سوق دهد؛ از این رو، با استفاده از رویکرد تمدنی، ابتدا تمدن جهان غرب را تحلیل و سلامت بسیاری از بخش های آن را تأیید کرده و سپس، با اقتباس از آن، به تلفیق تمدن غرب با اندیشه های اسلامی پرداخته است.

سعید نورسی طلیعه دار احیا و ایجاد تمدن اسلامی است. وی بر این باور بود که مدرنیتة غربی دو بخش داردکه یکی، بخش زشت و پلید و دیگری بخش مزایا، که عبارت از صنعت و فناوری و موجب پیشرفت و تمدن است. وی از جمله علل عقب ماندگی ترکیه را تقلید طوطی وار یا کودکانه از زشتی ها و پلیدی های تمدن غرب می دانست و معتقد بود وجوه مثبت اروپا به دلیل انتخاب جاهلانه و بد اقتباس نشده است؛ همچنین، با حفظ شریعت می توان از پلیدی های تمدن غرب در امان ماند (ولد، 1389: 82_81)؛ از این رو، وی برای دست یافتن به نتیجة مطلوب پیشنهاد کرد علوم اسلامی و علوم مدرن با یکدیگر تلفیق شوند. در نگاه نورسی، علوم مذهبی چراغ راه آگاهی و علوم مدرن چراغ راه استدلال اند و حقیقت از طریق این دو آشکار می شود. در حقیقت، وی آموزش و علوم را دو رکن اصلی دستیابی به تمدن و پیشرفت می داند1 (همان: 72).

فتح اللله گولن نیز _که می کوشد، پس از طرح مباحث نظری درباره تمدن، الگویی برای تمدن سازی معرفی کند_ ترکیه ی عثمانی رابهترین الگو برای جهان اسلام می داند؛ یعنی، الگویی که

____________________

1_ بدون علم نمی توان به مبانی فکری و ارزشی اسلامی فعلیت بخشید و تلفیق مطلوب وحی و علم نیز به این دلیل آورده شده است دین، جهان بینی عرضه می کند و علم ابزار، علم فی نفسه امری منفی نیست و در شرایطی که دین به نوع بهره برداری از علم جهت دهد، مطلوب خواهد بود و مضاری که غرب در نوع استفاده از علم دچار آن شده است را مانع خواهد بود. هیچ فعالیت کیفی در هیچ حوزه ای را نمی توان به ثمر رسانید مگر اینکه به علم روز مجهز شده باشد. این نکته خود از قواعد تمدن سازی در عصر فعلی است. تمدن شرق کمونیست به علم و روش و اسلوب وابسته بود اما در عنصر تئوری و مبانی فکری و ارزشی ضعف داشت که همان نیز سبب شکست آن گردید. تفکر دینی و عمل دینی که در وحی پایه دارد نیاز به مدل های انسانی دارد تا با تاروپود و کاروساز انسان ها انطباق پیدا کند و به نیازهای متعدد او و به اقشار مختلف انسانی، پاسخ های ضروری را عرضه نماید. نتیجتاً دسترسی به علم امروزی که تا اندازة قابل توجهی در مباحث توسعه یافتگی تبلور یافته است، اجباری است (سریع القلم، 1373: 521).

متشکل از دو عنصر اسلام و ترکیه (اسلام ترکی) است. در حقیقت، اسلام حقیقی در نگاه گولن برداشت ها و استنباط های وی (جنبش نور) از دین اسلام است، که بهترین نمونه آن را می توان در دورة  عثمانی مشاهده کرد.  وی  با این  تعابیر در صدد است اسلام آناتولیایی را برتر از اسلام اعراب قرار دهد (گوزآیدین، 2009: 1219).

دو ویژگی مهم حکومت عثمانی، که فتح الله گولن قصد دارد آن را به الگویی برای جهان اسلام بدل کند، عبارتند از یکی جدا نگه داشتن مذهب از امور دنیوی، به طوری که در دوران عثمانی اصول  شریعت  در  حوزة  خصوصی کاربرد داشت و زندگی عمومی جامعه بر مبنای عرف که دولت متصدی و مسئول تدوین آن بود، تنظیم می شد1 و دیگری تساهل و تسامح مذهبی، چنان که تساهل در میان پیروان ادیان مختلف رواج داشت (خیرخواهان، 1390: 123). به بیان دیگر، گولن در صدد ترکی کردن اسلام است؛ یعنی، اداره جهان بر اساس تجربه ترکیه عثمانی، که برابر است با تساهل و تسامح مذهبی و سیاست عرفی. این ایده سبب شده است جریان وی را جریان نوعثمانی ها لقب دهند. بر این اساس، گولن معتقد است

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید