مقاله رشته علوم سیاسی در مورد گولن، اسلام، اردوغان، ترکیه، سیاسی

سوی نشریه “فارین پالسی” ایالات متحده انجام گرفت به عنوان اولین شخصیت تأثیر گذار بر روند تفکر بشر دوران کنونی شناخته شد (ملک اف، 1389: 80_79)

رجب طیب اردوغان محبوب ترین و پر جذبه ترین سیاست مدار در ترکیة معاصر است (یاووز، 1389: 206) او چون پلی بین اسلام گرایان _ اعم از جوان و سالخورده، دارا و ندار، نوگرا و سنّت گرا _ شهردار، فعال سیاسی و قهرمانی در بند بوده و اینک نیز نخست وزیر ترکیه است. وی هم زمان نماد و مظهری از گذشتة دیرین عثمانی و جمهوری نوین ترکیه به حساب می آید (همان: 210_209)

 

4_ 3_ تفاوت های محمد فتح الله گولن و رجب طیب اردوغان

4_ 3_ 1_ تفاوت در نوع رهبری

اولین و بارزترین تفاوتی که بین فتح الله گولن و رجب طیب اردوغان وجود دارد تفاوت در نوع رهبری است. مردم ترکیه گولن را به عنوان یک رهبر مذهبی، خطیب و واعظ می شناسند در حالی که اردوغان در نظر آن ها رهبر یک حزب سیاسی است.

 

4_ 3_ 2_ محدودیت اردوغان و آزادی عمل گولن از نظر محدوده عمل

تفاوت بارز دیگری که گولن و اردوغان دارند محدودة عمل آن ها از نظر جغرافیایی است در

حالی که گولن فعالیت های خود را از شرق قارة آسیا تا غرب قارة آمریکا گسترانیده و با کمترین محدودیت هایی اهداف و برنامه های مورد نظر خود را پیش می برد، اردوغان گرفتار ساختارهای رسمی سیاسی شده است و برای انجام فعالیت هایی نظیر فعالیت گولن با محدودیت های فراوانی روبروست.

 

4_ 3_ 3_ مخالفت با کمالیست ها و نظامیان

از دیگر تفاوت های بین فتح الله گولن و رجب طیب اردوغان این است که اردوغان قبل از به قدرت رسیدن به صورت علنی و آشکارا و بعد از به قدرت رسیدن به صورت دموکراتیک با کمالیست ها و نظامیان اظهار مخالفت کرده است اما مخالفت گولن با کمالیست ها و نظامیان تنها زمانی است که آن ها بخواهند حکومتی ایدئولوژیک تشکل بدهند و تفکر خاصی را به صورت نظام مند تبلیغ کنند او حتی در کودتای سفیدی که ارتش در مقابل نجم الدین اربکان انجام داد، به نحوی حمایت خود را از کودتا و استعفای اربکان و تعطیلی حزب رفاه نشان داده بود (ارس؛ کاها، 1381: 73).

محمد فتح الله گولن  بسیار مراقب است که خصومت و دشمنی ارتش را برنیانگیزد. در حقیقت او سخت در تلاش  است تا رهبران ارتش را متقاعد سازد  که فعالیت های  وی تهدیدی برای وضعیت موجود نیست ونباید آنان راآن گونه که درمورد اسلام گرایان گفته می شود، مرتجع تلقی کرد (همان: 70).

با وجودی که محمد فتح الله گولن شخصاً احترام خویش را به نهاد ارتش اعلام کرده است، این نهاد عموماً با وی مخالفت کرده است (ارس؛ کاها، 1381: 71).

از دید رهبران حزب عدالت و توسعه، اتحادیه اروپا جایی است که در آن نهاد نظامی تحت مدیریت نهاد مدنی قرار می گیرد و در صورت پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا، می توان برای همیشه ترکیه را مانند اروپای جدید از کودتا دور نگه داشت (امیدی؛ رضایی: 1390: 239).

رهبر حزب عدالت و توسعه، رجب طیب اردوغان، آنقدر زیرک بود که بفهمد اصلاحات مورد نظر اتحادیه اروپا، موسوم به معیارهای کپنهاگ، تحکیم دموکراسی همراه با کاهش قدرت ارتش و سست شدن پایه های قدرت احزاب به شدت سکولار بوده است. مهم ترین هدف حزب عدالت وتوسعه، تقدم جامعه مدنی بر دولت پادگانی است (امیدی؛ رضایی: 1390: 238).

کمالیست ها عقیده دارند بعضی از اسلام گراها مانند اردوغان با اظهاراتشان اهدافی ضد سکولاریستی دارند، اردوغان قطعه شعری خوانده بود که می گفت: “مناره ها سرنیزه های ما هستند و گنبدها کلاهخود و مساجد پادگان های ما”. گولن اظهاراتی از نوع سخنان اردوغان را رد کرده و می گفت: “چنین سخنانی برای مؤمنانی که در ترکیه برای خدا احترام قائل هستند، بی اعتبار است” (ارس؛ کاها، 1381: 73).

 

4_ 3_ 4_ عدم سیاست ورزی گولن و سیاسی عمل کردن اردوغان

یکی از اساسی ترین تفاوت هایی که بین فتح الله گولن و رجب طیب اردوغان وجود دارد ورود به حوزه سیاست است در حالی که گولن بنا به نوع برداشتش از اسلام مخالف ورود دین به حوزه سیاست است شخصاً نیز علاقه ای به حضور در عرصه سیاسی کشورش ندارد، در حقیقت جنبش گولن حساسیت دارد که وارد جنجال ها نشود و از پرداختن به هر موضوع جنجال برانگیز یا حتی وارد شدن به حوزه بحث های عمومی خودداری کند (ارس؛ کاها، 1381: 76). به عبارتی گولن به سادگی می گوید که اخلاق و آموزش برای اسلام امروز، اساسی تر و حیاتی تر از مسایل سیاسی است (آگای، 1386: 32).

رجب طیب اردوغان نیز مخالف ورود دین در حوزه سیاست است ولی شخصاً از ورود به عرصه سیاسی کشور ابایی ندارد و نظرش این است که یک فرد مسلمان در عین حالی که در فعالیت های سیاسی شرکت می کند می تواند مسلمان باشد. گرفتن تاریخی مشخص برای شروع مذاکرات الحاق به اتحادیه اروپا ، موضع گیری دولت اردوغان در جنگ آمریکا علیه عراق، جهت گیری سیاست خارجی ترکیه در مسائل خاورمیانه به خصوص در مورد جنگ 33 روزه حزب الله لبنان و اسرائیل و هم چنین تقبیح اقدامات خشن اسرائیل در سرزمین های اشغالی جزو فعالیت های سیاسی ای است که از نظر اردوغان ربطی به مسلمان بودن و یا نبودن ندارد (مسعود نیا؛ نجفی، 1390: 142_141).

 

4_ 3_ 5_ سیاست های استقلال گرایانه اردوغان و مشارکتی گولن

پیروان و یاران محمد فتح الله گولن برای ترویج عقاید وی سازمان ها و مؤسسه های گوناگونی تأسیس کرده اند که اغلب به طور خود جوش بوده و در نوع خود نمونه می باشند؛ به عنوان مثال “بنیاد معلمان ترک”1، ماهنامه ای به نام سیزینتی2 (بدون سانسور)، و دو نشریه علمی با عناوین ینی امیت3 (امید نوین) و فونتین4 (سرچشمه) منتشر می کنند. آن ها هم چنین سمپوزیوم های ملی و بین المللی، میزگرد و کنفرانس برگزار می کنند (ارس؛ کاها، 1381: 67). تأسیس بانک آسیافاینانس که مبتنی بر بهره نیست وهدف آن جمع آوری پول برای سرمایه گذاری در جمهوری های ترک زبان است (همان: 68). همة اینها نشان دهندة این است که گولن با یک مجموعة منظمی هم در سطح ملی و هم در سطح بین المللی همکاری دارد و همه باهم در قالب یک برنامه منظم فعالیت می کنند.

اما اردوغان، در مواقعی که از موقعیت و قدرت خود مطمئن است گرایش بیشتری به استقلال عمل هم در سطح داخلی و هم در سطح بین المللی دارد. در سطح داخلی اتفاقاتی مانند نوع برخورد او با معترضان پارک گزی که باعث اعتراض اکثریت قریب به اتفاق نخبگان ترکیه شد، و یا اصلاح قانون اساسی بدون در نظر گرفتن دیدگاه سایر احزاب، اقدام برای لغو قانون ممنوعیت حجاب در دانشگاه ها؛ و در سطح بین المللی رد لایحه عبور سربازان  آمریکایی از خاک ترکیه و امتناع این کشور از در اختیار قرار دادن  پایگاه های نظامی برای  حمله به عراق، تهدید به  اخراج سفیر آمریکا در جریانات پارک گزی،  برخورد گزینشی با قیام های  مردم منطقه  زمانی رخ داد که  اسلام گرایان  قدرت را در

____________________

1_ Turkish Teachers Foundatiom

2_ Sizinti

3_ yeni Umit

4_  Fountaion

اختیار داشتند. در آینده نیز اسلام گرایان ترکیه ضمن حفظ روابط شان با غرب، در صدد برخواهند آمد که استقلال عمل بیشتری از خود نشان دهند. پیروزی مجدد اسلام گرایان به معنای فاصله گرفتن ترکیه از اروپا نخواهد بود، بلکه ترکیه می خواهد با گسترش روابط با سایر قدرت های بزرگ (به خصوص چین و روسیه) بر وزن خود در معادلات بین المللی بیفزاید (مسعود نیا؛ نجفی، 1390: 144).

 

4_ 3_ 6_ تمایلات پان ترکیستی و ملی گرایانه

گولن بر مبنای گرایش های ترکی خود توجه به جمهوری های ترک زبان شوروی سابق را تشویق می کند و در این کشورها نیز پیروان وفادار زیادی دارد (ارس؛ کاها، 1381: 67)، در نتیجه برای پیش برد اهداف خود اقدام به تأسیس مدارس آموزشی در این کشورها کرده است، مدارس تأسیس شده در جمهوری های ترک زبان بیشتر از فلسفه مبتنی بر ناسیونالیسم ترکی حمایت می کنند تا از فلسفه مبتنی بر اسلام، برخی تحلیلگران تلاش های این جماعت را در این منطقه، اسلام آمیخته با ناسیونالیسم ترکی می دانند (همان: 69_68).

اما اردوغان احساس خاصی از ناسیونالیسم یا ترک بودن ندارد. غالب بر او اسلام است و به جهان از منظر دینی می نگرد. به عنوان مثال، او در سخنانی که در سیرت ایراد کرد، و به خاطر آن نیز شدیداً مورد انتقاد قرار گرفت، با حمله به شکاف های موجود میان شهروندان ترک، منبعث از قومیت و منطقه گرایی، بر پیوندهایی که عامل همبستگی جمعی در این کشورند تأکید گذارد. وی در این سخنرانی گفته بود: “وقتی در دانشگاه درس می خواندم غالباً به من می گفتند، “تو اهل ریزه و یک لاز هستی؛” اردوغان زمانی با اشاره به این گفته ها، درباره هویت خود از پدرش پرسیده بود. پدرش پاسخ داده بود که او نیز از پدرش، در جواب همین پرسش، شنیده است: ” هنگام موت، خداوند تنها از ما می پرسد: “خدای تو کیست؟ رسول تو کیست؟ دین تو چیست؟” او از ما نمی پرسد: “از چه قومی هستی؟” بنابراین وقتی کسی از قومیت تو پرس و جو می کند، توتنها باید پاسخ دهی: “خدا را شکر که من یک مسلمانم! همین!”  (یاووز، 1389: 211).

 

4_ 3_ 7_ استفاده ابزاری از دین اسلام

گولن اسلام را طوری تفسیر می کند که انتظار او از اسلام را برآورده کند، انتظاری که گولن آن را در ترکیه مدل عثمانی سراغ می گیرد در حقیقت، اسلام در نگاه گولن، برداشت ها و استنباط های وی (جنبش نور) از دین اسلام است که بهترین نمونه آن را می توان در دوره عثمانی مشاهده کرد، دوره ای که دارای مولفه های جدا نگه داشتن مذهب از امور دنیوی و تساهل و تسامح مذهبی است (خیرخواهان، 1390: 123).

مدارس تأسیس شده در جمهوری های ترک زبان بیشتر از فلسفه مبتنی بر ناسیونالیسم ترکی حمایت می کنند تا از فلسفه مبتنی بر اسلام. برخی تحلیلگران تلاش های این جماعت را در این منطقه، اسلام آمیخته با ناسیونالیسم ترکی می دانند. به عبارتی گولن در صدد ترکی کردن دین اسلام است (ارس؛ کاها، 1381: 69_64).

در نگاه او حفظ نظم در جامعه اهمیت زیادی دارد؛ از این رو، به دلیل آن که اسلام گرایی سیاسی اربکان را موجب ایجاد تنش میان اسلام گراها و سکولارها می دانست، با آن مخالف بود و نیز از تعطیلی دولت اربکان حمایت کرد (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 108).

گولن می گوید من در پی اسلامی با صبغه ترکی هستم و می خواهم ایدئولوژی ناسیونالیسم ترک را اسلامی کنم (ملک اف، 1389: 85).

اما اردوغان آن طور که گولن در صدد ترکی کردن اسلام است، در پی آن نیست که اسلام را با ناسیونالیسم ترکی بیامیزد، از نظر او اسلام دین “رحمان و رحیم” است که همه انسان ها را دارای حقوق طبیعی و برخوردار از کرامت انسانی می داند (مسعود نیا؛ نجفی، 1390:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید