مقاله درباره جنگ، ،، اراده، فرهنگی، منافع

در دهه اخیر از سوی سایر اندیشمندان تکامل یافته است.گروهی دیگر از محققان با مطالعه سیر پیشرفت و تکوین تاریخی انواع جنگ­ها، آن­ها را به لحاظ شدت شکل و ابزار رسیدن به هدف و اعمال قدرت، دسته بندی کرده و با عناوین گوناگون نام­گذاری کرده­اند.این محققان و نویسندگان معتقدند شناخت «جنگ نرم» و عرصه­ها و مصادیق آن، نیازمند بررسی سیر تکوین تاریخی جنگ­ها و یا به عبارت دیگر، بررسی سیر پیشرفت تاریخی نظام­های سلطه است. این گروه از محققان، برای اعمال اراده و تأمین منافع و اهداف حیاتی نظام­های سلطه بر جهان، سه مقطع تاریخی «استعمارکهن (دوره تهدیدات سخت[21])»، «استعمار نو (دوره تهدیدات نیمه سخت[22])» و «استعمار فرانو (دوره تهدیدات نرم[23]) » را بر شماری نموده­اند  که این گروه معتقدند، ماهیت و راهبرد سلطه در تاریخ متفاوت بوده است. در هر دوره «اهداف و منافع»، «ویژگی­ها»، «اعمال سلطه سیاسی» و «تأمین منافع مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی» متفاوت بوده و متناسب با آن «مصادیق»، «ابزارها» و «شیوه­های» متفاوتی برای اعمال اراده و تأمین منافع به کار رفته است. برای مثال منصوری، سه دوره استعمار کهن، فرانوو فرانوین را بر شماری نموده و ابزارها و روش­های مختلف اعمال جنگ را از سوی نظام­های سلطه در دوره­های مختلف تاریخی نام برده است (منصوری،1385: 65). دوره استعمار فرانوین را به عنوان دوره جنگ نرم و یا دوره جنگ­های سیاسی ، فرهنگی معرفی می­کند. برخی جنگ را به لحاظ ماهیت و سیر تاریخی به سه دسته سخت، نیمه سخت و نرم تقسیم نموده­اند. آن­ها معتقدند جنگ سخت عبارت از اعمال قدرت نظامی برای تحمیل اراده و تأمین منافع است. در این نوع جنگ هدف اشغال سرزمین است. جنگ سخت متکی به روش­های فیزیکی، عینی «سخت­افزارانه» و همراه با اعمال و رفتار خشونت آمیز، براندازی آشکار، حذف دفعی، اشغال و الحاق سرزمین­هاست. ظهور این جنگ­ها مربوط به دوره استعمار کهن بوده که نظام سلطه با استفاده از  لشکر­کشی، کشتار، تصرف سرزمین­ها و الحاق آن (ایجاد مستملکات و مستعمرات) اراده خود را تحمیل و منافع خویش را تأمین نموده است. جنگ نیمه سخت عبارت از اعمال قدرت نظام سیاسی ، امنیتی با در دست گرفتن بخش حکومت و سیاست در یک کشور، برای تحمیل اراده و تأمین منافع است. در این نوع جنگ، هدف، اشغال حکومت و حوزه سیاست است. جنگ نیمه سخت متکی به کابرد نظام اطلاعاتی ، امنیتی و نفوذ در دولت­هاست که روش­های آن ترکیبی (سخت­افزارانه ، نرم­افزارانه) است. ظهور این جنگ­ها مربوط به دروه استعمار نو بوده که نظام سلطه با استفاده از کاربرد قدرت امنیتی و بدون استفاده از لشکرکشی و اشغال فیزیکی سرزمین، در عمل نظام حکومتی و سیاست یک کشور را در اختیار خود قرار داده و از این راه به تحمیل اراده پرداخته و منافع خود را تأمین نموده است. در نهایت جنگ نرم عبارت از اعمال اراده و تأمین منافع نظام سلطه، بدون منازعه و از راه اشغال اندیشه و الگوی رفتاری همه جانبه یک کشوردر حوزه­های گوناگون اجتماعی است. جنگ­های نرم متکی به روش­های نرم افزارانه، نامحسوس و تدریجی است. این نوع جنگ بدون واکنش فیزیکی بوده و نوعی اشغال همه جانبه، نامرئی و پایدارتلقی می­شود که در آن عرصه گوناگون اجتماعی (فرهنگی، اقتصادی و سیاسی) از راه تحمیل فرهنگ، اندیشه و الگوهای رفتاری نظام سلطه، به اشغال کامل درمی­آید. درواقع هدف جنگ نرم، مردم است. در جنگ سخت، هدف سرزمین و در جنگ نیمه سخت هدف، حکومت است. ظهور جنگ نرم مربوط به دوره استعمار فرانوین یا جهانی سازی فرهنگ می باشد (ناطقی، 1390: 23).

 

جدول شماره  1،2: انواع جنگ

 

نوع قلمرو و هدف تهدید ابزار
سخت تصرف سرزمین زور و اجبار (نیروی مسلح)
نیمه سخت تصرف حکومت ترکیبی از قدرت سخت و نرم
نرم تصرف مردم (ذهن و قلب) قدرت نرم

 

 

2-2)تاریخچه جنگ نرم:

شاید بتوان اولین پایه گذار جنگ نرم را شیطان نامید . که پس از نافرمانی و رانده شدن از مقام خویش ، می گوید:«پروردگارا به سبب آنکه مرا گمراه ساختی من( هم گناهانشان را)در زمین برایشان می آرایم وهمه راگمراه خواهم ساخت مگر بندگان خالص تو».(قرآن کریم، سوره حجر : آیه 39-40).

نگاهی به گذشته جنگ نرم نشان می دهد که در طول تاریخ بشر، از همان ابتدا که جنگ سخت آغاز شد ، عملیات روانی یا جنگ نرم نیز صورت می گرفته تا از شورش هایی که در مناطق تسخیر شده بوجود می آمده جلوگیری شود.با این حال نخستین تعاریف ارائه شده از جنگ نرم ، متعلق به «سان تزو[24]» سیاستمدار چینی است که در کتاب «هنر جنگ» می گوید:«می شود جنگید،اما مهم ترین کار این است که شما در یک نبرد بدون جنگ ،پیروزی را بدست آورید» چیزی که مدنظر اوست ، همان عملیات روانی و جنگ نرم است به نظر مي رسد جنگ نرم و مفاهيم همسان از قبيل عمليات رواني، جنگ رواني، قدرت نرم وجنگ سفيد قدمتي به اندازه حيات بشري دارد. نوع نگاه، زوايه ديد، ارتباطات چهره به چهره و غير كلامي ساده ترين والبته قديمي ترين روش هاي عمليات رواني و جنگ نرم است.

برخي، قديمي ترين روايت پيرامون جنگ نرم را به نبرد كيدئون با ماد نسبت مي دهند كه در اين جنگ، سپاهيان كيدئون با افزايش چندين برابري مشعل هاي لشكريان، باعث فريب و ترس مادها شدند و در نتيجه بدون هيچ درگيري به پيروزي دست يافتند.

با اين وجود «جنگ نرم» با مختصات تئوريك و پراتيك جديد خود بعد از شروع جنگ سرد[25] و در اوج آن يعني در دهه 1970 با مشاركت اساتيد برجسته علوم سياسي و علوم ارتباطات از جمله «جوزف ناي، هارولد لاسول، جان كالينز»[26]، اعضاي برجسته آژانس اطلاعات مركزي آمريكا[27] و فرماندهان ارشد پنتاگون با تاسيس مركزي تحت عنوان «كميته خطر جاري[28]» طراحي ، تدوين وعملياتي شد كه مهمترين هدف آن بمباران تبليغاتي عليه بلوك شرق و به ويژه شوروي بود كه ظاهراً بعد از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي اين كميته به «كميته صلح جاري[29]» تغيير كرده و همچنان فعال است و كانون تهاجمات رواني آن جهان اسلام و به ويژه جمهوري اسلامي ايران و هواداران منطقه اي آن از جمله حزب اله، حماس و كشورهاي دوست ايران مي باشد. كشور ما به دليل برخورداري از فرهنگ و تمدن كهن ايراني اسلامي، اصالت نژادي، وسعت سرزمين، كميت و كيفيت جمعيت، امكانات نظامي، اقتدار سياسي، نفوذ منطقه اي وبين المللي، منابع طبيعي، سرمايه اجتماعي، درايت وتوانمندي رهبران فرهنگي وسياسي، يكپارچگي انسجام ملي و مهمتر از همه تمسك به فرهنگ و مكتب اهل بيت عليهم السلام و التزام به نظريه ولايت فقيه الگويي مترقي و متعالي براي كشورهاي اسلامي وعامل مهمي در بيداري و خيزش ملت هاي اسلامي منطقه است. بنابراين غرب و در راس آن ايالات متحده كانون حملات نرم و براندازانه خود را متوجه ايران اسلامي كرده اند و در كنار تحميل 8 سال جنگ تحميلي، كودتاهاي گوناگون، حمايت از گروه هاي ضد انقلابي و ايجاد اغتشاش در كشور، از انواع متدهاي جنگ نرم در حوزه هاي گوناگوني از جمله سينما، تئاتر،رمان وادبيات داستاني،شعر، رسانه هاي ديجيتالي،شبکه های تلوزیونی ماهواره ای گروه هاي مجازي وحقيقي،معنويت هاي ساختگي وعرفان هاي دروغين بهره برده اند كه در مجال خود به تفصيل به اين عرصه ها خواهيم پرداخت (قربانی، 1388: 1).گروهی نیز جنگ نرم را پدیده­ای بسیار پر قدمت می­دانند. اینان بر این باورند که بروز و ظهور پدیده جنگ نرم، همزاد شکل گیری زندگی اجتماعی و حکومت­هاست. ملتون و همکارانش[30] در این گروه جای می­گیرند. به گمان ملتون و همکارانش، سران حکومت­ها از دیرباز در پی آن بوده­اند تا با بهره­گیری از سازو کارهای غیر نظامی «غیر سخت»، قدرت رقبا و دشمنان خویش را محدود سازند و اراده خویش را بر آنان تحمیل نمایند. این مؤلفان در تایید ادعای خویش از شواهد متنوعی از جمله، کتاب «هنر جنگ» سان تزو، راهبرد پرداز چینی یاد می­کنند(Melton and et.al ,2005).عده­ای نیز «جرج کنان»[31]را زمینه ساز شکل­گیری مفهوم جنگ نرم می­دانند. وی از راهبر پردازان برجسته آمریکایی در دوران جنگ سرد است که نظریه سد نفوذ را در برابر اتحاد جماهیر شوروی سابق مطرح و پیگیری نمود، نظریه­ای که در روند فروپاشی شوروی نقش تعیین کننده­ای داشت. این نظریه دارای دو بخش مقابله سخت و نرم «نظامی و روانی» است. هدف راهبردی و اندیشه اصلی در بخش مقابله نرم این نظریه، این است که در چارچوب «فرایند تخریب الگو» با استفاده از قدرت تبلیغات و رسانه، تفکر و سبک زندگی کمونیسم در جهان را با شکست مواجه سازد. این نظریه حدود چهل سال در آمریکا و جامعه غرب پایدار بود و عملکرد روسای جمهور این دوران در آمریکا متأثر از این راهبرد بود. این راهبرد موجب سرمایه گذاری گسترده در حوزه­های علمی رسانه­ای شد و رشته­های مطالعاتی فراوانی را در حوزه روان شناسی سیاسی، تبلیغاتی سیاسی، ارتباطات و روابط بین­الملل و جامعه شناسی سیاسی در غرب به وجود آورد که با استفاده از قدرت رسانه­ای به تصویر سازی ذهنی مورد نظر در مورد رقیب می پردازد (نائینی، زمستان 1387: 67).

 

 

2-3)اهمیت جنگ نرم:

پیچیده ترین و مهم ترین مولفه امنیت ملی در هر کشور ، امنیت فرهنگی است برای یک کشور که هویت فرهنگی آن ، مولفه اصلی تلقی می شود این امر اهمیت بیشتری خواهد داشت و هر چه این حکومت ، مبانی فکری و اعتقادی و الگوهای رفتاری دیگران را به چالش بیشتری کشانده باشد ، با تهدیدات فرهنگی که از آن به تهاجم فرهنگی و یا تهدید  نرم که اعم از تهدید فرهنگی است ، یاد می شود به دنبال ایجاد انواع بحران های فرهنگی ، سیاسی در جامعه برای دست یابی به اهداف و اغراض سیاسی است ،هدف اصلی از این نوع تهدید حذف باور مندی جامعه ،سلب اراده وروحیه مقاومت و در مجموع استحاله فرهنگی، سیاسی است در این نوع تهدید تلاش می شود ملتی دارای آرمان به ملت بی آرمان تبدیل شود و آن هم به دست خود،الگو های رفتاری خود را در حوزه های اقتصادی سیاسی فرهنگی به چالش اندازد بی تردید اگر فکر اراده و قدرت روحیه حریف تسخیر شود کاربرد قدرت سخت و لشکر کشی ضرورتی نخواهد داشت (عسگری،1390: 72).

آیت الله خامنه ای رهبرانقلاب اسلامی از ابتدای دهه 1370 ، در اهمیت تهاجم فرهنگی و جنگ نرم دشمن علیه جمهوری اسلامی ایران تبیین های فراوانی داشته اند.ایشان آرایش تهاجم فرهنگ دشمن را علیه انقلاب بسیار خطر ناک معرفی کرده و در اهمیت جنگ نرم خطر آن را «برابر با جنگ نظامی » معرفی می کنند.«دفتر نشر مقام معظم رهبری 1389» همچنین ایشان معتقد اند « امروز فوری ترین هدف دشمنان تسخیر پایگاه های فرهنگی  در کشور است » «پیام آیت الله خامنه ای به کنگره جامعه اسلامی دانشجویان در مشهد شهریور 1380»در مراسم سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی (ره) مهم ترین چالش نظامی جمهوری اسلامی ایران را چالش جهت گیری ها معرفی کردند و اذعان داشتند این تغییر غیر محسوس و

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید