تحقیق علوم سیاسی با موضوعنفت، ،، مخازن، ذخاير، مکعب

اختلالات در حدود mbd5.6 گردید. در ادامه با اختلالات عرضه نفت خام ناشی از طوفانهای کاترینا و ریتا به میزان mbd 1.5 مواجه می شویم. این اختلالات را می توان در  تصویر زیر(شکل2) مشاهده نمود.

شکل 2:اختلالات جهانی عرضه نفت

در طول 30 سال گذشته ویژگی های هر یک از چهار عنصر سنتی امنیت انرژی- منابع عرضه، مراکز تقاضا، جغرافیای سیاسی و ساختار بازار- تغییر کرده و عناصر جدیدی پدید آمده است. تمرکز فعلی بر امنیت انرژی با اختلال در ونزوئلا در سال 2002 و سپس جنگ عراق در سال 2003 آغاز شد. این تمرکز بطور گسترده ای بوسیله شوک تقاضا که بواسطه رشد اقتصادی مضاعف در آسیا و همچنین کارکرد موثر اقتصاد جهانی ایجاد شده بود؛ بوجود آمد. بحران عراق که موجبات عدم تحقق پیش بینی های بعمل آمده در عرضه نفت شده بود با اختلالات عرضه که شامل بلایای طبیعی ناشی شده از طوفان کاترینا و ریتا در خلیج مکزیک بود همراه شد. هم اکنون با گذشت بیش از 30 سال تمام 4 مولفه بحت های امنیت انرژی تکامل یافته اند. امروزه تولید نفت و گاز طبیعی در مکانهایی رخ می دهد که که در طول 30 سال گذشته پیش بینی شده است. گسترش اتحاده اروپا، انفجار اقتصادی در منطقه آسیا پاسیفیک به معنای تغییر عمده در در عرضه و تقاضا و حوزه های سیاسی بوده است. اعمال تروریستی گروههای کوچک بواسطه اخلالی که در اقتصاد ایجاد می کنند بیشتر نگران کننده می باشد در حالیکه در گذشته این مولفه مورد توجه نبوده است. لذا اکنون هر دولتی بایستی اقدامات تروریستی را که می تواند بخشی از زنجیره یا سیستم عرضه را مختل کند بعنوان یک عامل اساسی درتامین امنیت انرژی مورد توجه قرار دهد. (همان، 201)

وضعیت بخش انرژی در ایران

بر اساس آمار ژورنال نفت و گاز در ژانویه 2011 ذخایر تثبیت شده نفت ایران در حدود 1.046 تریلیون فیت مکعب تخمین زده شده است. در سال 2012، ذخاير نفتي ايران بر اساس برآورد آژانس بين‌المللي انرژي 151 ميليارد بشکه بود که 8/1 درصد نسبت به 137 ميليارد بشکه سال 2011 افزايش داشت. اين رقم اندکي کمتر از رقم برآورد شده توسط اوپک يعني برآورد ذخيره 154 ميليارد بشکه‌اي نفت براي ايران در سال 2012 است. در زمان تهيه اين گزارش، بر اساس برآورد آژانس بين‌المللي انرژي ميزان ذخاير نفتي ايران به 155 ميليارد بشکه رسيده است.(روزنامه مردم سالاری، 1392، 6)

منابع عمده گازی ایران در پارس جنوبی، شمالی، کیش و کنگان – نار واقع شده است. در سال 2010 ایران 5.2 نریلیون فیت مکعب گاز طبیعی تولید و 5.1 تریلیون فیت مکعب به مصرف رسانده است انتظار می رود مصرف ایران در طول دهه آینده سالانه 7 درصد رشد داشته باشد. ذخایر گاز ایران بطور غالب در دریا واقع شده است، اگرچه تولیدات مشخصی در خشکی صورت می گیرد. تولیدات گاز ایران در طول دو دهه گذشته 550% رشد داشته و مصرف گاز نیز در همین راستا رشد داشته است. صادرات گاز ایران احتمالا با توجه به افزایش تقاضای داخلی محدود خواهد شد. از مجموع تولیدات ناخالص گاز طبیعی ایران در سال 2010 (7.7 تریلیون فیت مکعب) در حدود 1.2 تریلیون فیت مکعب آن جهت برداشت زیاد از چاههای نفت در خاک تزریقظ شده که پیش بینی می گردد با توجه به رویه ایران میزان مصرف گاز جهت تزریق مجدد افزایش یابد.

ايران تنها کشور دنياست که حجم ذخاير نفت و گاز تقريباً متناسبی دارد يعنی حجم هر دو ذخاير نفت و گاز ايران در سطح جهانی بسيار بالاست. در حاليکه در ديگر کشورهای دارای ذخاير غنی هيدروکربنی، به طور معمول تنها حجم يکی از ذخاير نفت و گاز بسيار بالاست. برای مثال روسيه که مقام نخست ذخاير گاز جهان را در اختيار دارد ، از نظر حجم ذخاير نفت در مقام هشتم دنياست و عربستان نيز با در اختيار داشتن مقام نخست ذخاير اثبات شدة نفت، ذخاير گاز طبيعی فراوان ندارد. قطر نيز عمدتاً يک کشور دارای ذخاير گازی قابل توجه است.

تناسب ذخاير نفت و گاز ايران دارای اين مزيت است که امکان انتخاب فراوانی در پايه ريزی سياست مصرف انرژي در داخل و خارج از کشور در اختيار مسئولان امر قرار می دهد. سياست جايگزين سازی مصرف گاز در داخل به جای مصرف نفت در همين راستا به اجرا درآمده است. از سوی ديگر ايران قادر است با تزريق حجم بالايي از گاز استخراج شده از پارس جنوبی به ميدان های نفتی قديمی، روند افت توليد اين ميدان ها را کاهش دهد.هم اکنون در ايران بيش از 30 منطقه نفت خيز وجود دارد که عمدتاً در غرب و جنوب کشور واقع شده اند .

ایران از نظر ذخایر اثبات شده نفت جهان درسال 1390، در رتبه سوم پس از عربستان و ونزوئلا قرار گرفت و از نظر ذخایر اثبات شده گاز،مقام دوم جهان را پس از روسیه از آن خود کرد.

(BP Statistical review of World Energy ,2011)

البته اگر ترکیب مجموع ذخایر هیدروکربنی کشور را در نظر بگیریم ایران در رتبه نخست جهان قرار می گیرد.

وضعیت تولید نفت وگاز در کشور

با در نظر گرفتن توليد چهار ميليون بشكه نفت، 600 ميليون مترمكعب گاز ( معادل 3 ميليون و 700 هزار بشكه نفت ) و با احتساب 370 هزار بشكه ميعانات نفتي، مجموع تولید نفت و گاز ایران در ابتدای سال 1390، به معادل هشت ميليون بشكه نفت رسید.

وجود نفت در 75 مخزن جداگانه در مناطق خشكي و 20 ميدان دريايي در فلات قاره ايران به اثبات رسيده و توسعه آنها اقتصادي ارزيابي شده است. اين در حالي است كه بخش اعظم توليد نفت كشورتنها به 22 مخزن در خشكي و 9 مخزن در دريا محدود شده‌است. بخش بزرگی از توليد نفت كشور از8 ميدان بزرگ نفتي در جنوب كشور تأمين مي‌شود. اين ميدان ها عبارتند از :اهواز، گچساران، مارون، آغاجاري، كرنج، رگ سفيد، بي بي حكيمه وكوپال. از اين ميدان هاي عظيم سالهاست كه بهره برداري مي‌شود و بنابراين حجم قابل توجهي از نفت آنها تخليه شده است.(نشریه نفت،گاز، پتروشیمی،1383،24 )به سبب کاهش فشار این مخازن نفتی، تولید آنها رو به کاهش است وبرای افزایش فشار باید به آنها گاز تزریق کرد.

پيش بينی شده است که با تزريق روزانه 480 ميليون متر مکعب گاز در 24 مخزن به شدت مورد نياز به تزريق ، هم از افت توليد اين مخازن جلوگيری شود و هم دستکم 5/4 ميليارد بشکه نفت اضافه تر (معادن 10 درصد از حجم کل قابل توليد) بتوان از اين معادن برداشت کرد .اگر چه از توليد غير صيانتی از اين مخازن زمان زيادی می گذرد اما شروع هر چه سريع تر طرح های تزريق گاز، کمک فراوانی به بهبود راندمان مخزن و حتی افزايش توليد خواهد کرد.( مصلح ، 1387 ، 83 )

نكته قابل توجه ديگر اين است كه حدود 90 درصد از مخازن نفتي كشور از نوع مخازن شكاف‌دار است. ويژگي مخازن شكاف‌دار اين است كه بالابردن سطح توليد ازاين مخازن، نيازمند برنامه‌ريزي اصولي براي تزريق گاز در درازمدت است. براين اساس، مي‌توان چنين نتيجه گرفت كه امكان بالابردن قابل ملاحظه سقف توليد نفت در كشور به صورتي كه حالتي مستمر داشته و بابهره‌برداري بهينه از مخازن كشور منافات نداشته باشد، وجود ندارد. (سعیدی،1381، 111 )

چنانچه روزانه 170 ميليون متر مکعب گاز به ميدان های نفت تزریق شود تنها می توان از افت توليد مخازن جلوگيری کرد. اگر اين ميزان گاز به ميدان ها تزريق نشود ، هر سال توليد نفت کشور حدود 5/3 درصد کاهش خواهد يافت . پيش بينی شده است در صورت اجرای اين طرح با فرض نفت بشکه ای 50 دلار ، در مدت 23 سال، سود خالص از اجرای طرح به 110 ميليارد دلار برسد. اين رقم برای طرح تزريق 480 ميليون متر مکعب گاز در روز ، که سبب برداشت اضافی از مخزن های نفت خواهد شد، 327 ميليارد دلار سود خالص نصيب کشور خواهد ساخت . در حاليکه برآورد شده صادرات گاز به هند و پاکستان ، در مدت 30 سال ، و بر مبنای هر متر مکعب گاز 2/8 سنت ، 54 ميليارد دلار درآمد نصيب کشور سازد.( مصلح ، پیشین، 227-217 )

در اين محاسبات ، برداشت دوبارة گاز تزريق شده محاسبه نشده است. در حاليکه بعد از دورة 20سالة تزريق 480 ميليون مترمکعب گاز در روز ، مجموع برداشت اضافی نفت ، به 2/9 ميليارد بشکه خواهد رسيد.(همان ، 244)

ضریب بازیافت مخازن نفت در ایران حدود 25 درصد است که به لحاظ استاندار متوسط جهان (حدود 35 درصد)پایین است.بخشی از علت پایین بودن بازیافت مخازن ایران به ویژگی خود مخازان بازمی گردد و البته با سرمایه گذاری و تزریق گسترده گاز می توان ضریب بازیافت را افزایش داد.

در ایران، تولید نفت وگاز باید به صورت مکمل هم عمل کنند و بخش مهمی از تولید گاز کشور باید صرف تزریق به مخازن نفت گردد. متأسفانه با وجود اذعان مسئولان به این نیاز اقدام کافی در این باره صورت نگرفته است. علت اصلی این مسأله کمبود سرمایه گذاری و کمبود گاز برای تزریق عنوان شده است.مجموع تزریق روزانه گاز به مخازن کشور در سالهای اخیر حدود 70 تا 90 میلیون متر مکعب در روز بوده است که با میزان برآورد شده مورد نیاز تفاوت زیادی دارد.

براساس نتايج حاصل از مطالعات جامع ارزيابی اقتصادی طرح های مصرف گاز ، اولويت   زير برای گاز طبيعی کشور فراتر از مصارف بخش خانگی ، تجاری و نيروگاههای برق پيشنهاد شده است .1- تزريق گاز به مخازن نفت .2- تأمين خوراک پتروشيمی .3- صادرات گاز. ( همان، 5 )ایران هم اکنون روزانه 240 میلیون متر مکعب گاز از میدان مشترک پارس جنوبی برداشت می کند این میدان قرار است در 24 فاز توسعه یابد و تاکنون(1390) تقریباً 10 فاز آن به بهره برداری رسیده است.به طور طبیعی بهتر است بخش مهمی از تولید آتی گاز از میدان پارس جنوبی، برای تزریق به مخازن نفت مورد استفاده قرار گیرد.

در چارچوب برنامه پنجم توسعه تا پنج سال آينده صنعت نفت و گاز باید به هدف توليد پنج ميليون بشكه نفت و 140ميليون مترمكعب گاز دست پیدا کند. برای این منظور به 150 ميليارد دلار سرمايه گذاري نیاز است. از اين ميزان سالانه 20 ميليارد دلار بايد از منابع غير از شركت ملی نفت 10 ميليارد دلار از منابع داخلي شركت تأمین گردد.با توجه به عملکرد سال های قبل در جذب سرمایه گذاری، هدف گذاری جذب سالانه 20 میلیارد دلار سرمایه گذاری در بخش نفت وگاز، بلندپروازانه به نظر می رسد و امکان تحقق آن اندک است. بنابراین احتمالاً با راه اندازی شماری دیگر از فازهای پارس جنوبی تولید گاز ایران، به میزان در خور توجهی افزایش خواهد یافت اما به سادگی امکان افزایش تولیدنفت کشور به فراتر از 4 میلیون بشکه در روز وجود نخواهد داشت. حتی شماری از کارشناسان بر این باورند شرایط مخازن نفت کشور به گونه ای است که امکان تولید بیش از 4 میلیون بشکه را فراهم نمی کند.بنابراین می توان انتظار داشت در خلال 10 سال آینده، تولید گاز ایران، حدود دو برابر افزایش یابد اما در میزان تولید نفت،تغییر محسوسی رخ ندهد.

گزارش مرکز پژوهش های مجلس حاکی از آن است که برای جلوگیری از کاهش صادرات کشور در بخش نفت، باید سالانه 5/4 میلیارد دلار سرمایه گذاری صورت گیرد. در این

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید