Menu

تحقیق علوم سیاسی با موضوعاسلام، حزب، گولن، نورچي، تركيه

0 Comment

گیری از خشونت و افراطی گرایی خود را متجلی کرده است (امیدی؛ رضایی، 1390: 246_245).

 

1_ 11_ روش گرد آوری

همچنین در این پژوهش از مطالعات کتابخانه ای جهت گرد آوری اطلاعات بهره برداری شده است.

 

1_ 12_ سازماندهی پژوهش

این پژوهش در شش فصل تنظیم شده است که در فصل اول مطالب مربوط به کلیات طرح تحقیق مطرح می شود، در فصل دوم به بررسی اندیشه های گولن مربوط می پردازیم، و فصل سوم را اختصاص دادیم به سیاست های دولت اردوغان، در ادامه در فصل چهارم شباهت ها و تفاوت های بین گولن و اردوغان را مورد بحث و بررسی قرار دادیم و فصل پنجم رابطه بین کمالیست ها و اسلام گرایان را برای ما توضیح می دهد، و در آخر فصل ششم هم خود را در قالب پاسخ به فرضیه اصلی پژوهش عرضه می دارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم:

بررسی اندیشه های محمد فتح الله گولن

(اسلام آناتولی)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2_1_مقدمه

ظهور اندیشة اسلام میانه رو در ترکیه و حاکمیت یافتن آن در عرصة اجتماعی و سیاسی این کشور از جمله رویدادهای جهان اسلام است که توجهی جدی را می طلبد؛ پس از نهضت بیداری اسلامی، تلاش می شود این گفتمان _که، با اتکا بر برداشتی کثرت گرایانه از اسلام، توانسته است در عرصة داخلی از سد لائیسیتة متصلب آتاتورکی عبور کند و نیز اسلام گرایان سیاسی (اربکانی) را به حاشیه براند_ الگویی برای حکومت داری مطلوب اسلامی در نظام های جدید سیاسی و بدیلی برای جریان انقلاب اسلامی ایران در کشورهای عربی معرفی شود.

این جنبش که امروزه فتح الله گولن رهبری آن را عهده دار است از جمله جنبش های اسلامی است که با جدیت تمام در صدد جمع میان سنت و تجدد و تقابل با اندیشة انقلاب اسلامی ایران است. سازش اسلام و مدرنیته که مفروض اصلی این جنبش است، توانسته است در ترکیه و برخی از کشورهای اسلامی منطقه توجه بسیاری را به خود معطوف داشته و سطح فعالیت خود را در مقیاس جهانی تعریف نماید. در این نوشتار تلاش می شود تا به طور اجمال اندیشه های فتح الله گولن به عنوان رهبر جنبش نورچی  مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

 

2_ 2_ محمد فتح الله گولن

تحولات امروز تركيه مترادف با چند نام هست كه يكي از مشهورترين اين افراد “فتح‌الله گولن” رئيس طريقت اسلامي يا به قول ترك‌ها “رئيس جماعت” است. شايد پيش از اختلافات ميان او و “حزب عدالت و توسعه” و به ويژه اردوغان _نخست‌وزير وقت تركيه_، حتي سياستمدارن ترك نيز از قدرت واقعي‌اش آگاه نبودند اما تحولات اخير پرده از قدرت نفوذ او در تركيه برداشت. قدرتي كه حتي قادر به شنود مكالمات رئيس‌جمهور تركيه نيز بوده و هست. به راستي او كيست و چگونه به اين قدرت دست يافته است. آيا او واقعاً رئيس طريقت نورچي يا خود مكتبي است سواي اين طريقت؟ نوشتار حاضر به بررسي فعاليت سياسي و مذهبي گولن در 40 سال اخير و اندیشه ها و دیدگاه های وی در مورد اسلام آناتولیایی خواهد پرداخت.

بعد از مرگ “سعيد نورسی” (بديع الزمان) در 23 مارس 1960 (1339 ش) در شهر عرفا بحث برسر جانشيني او يكي از نگراني‌های اصلي پيروانش بود. گروهي خواهان تعيين جانشين براي او و تعدادي ديگر نيز خواهان تشكيل شوراي “آقابيگ ها” (پيران طريقت) بودند برخي نيز خواهان طغيان و به دست گرفتن سلاح بودند. اما در مجموع به دو گروه “يازيجي ها” (نويسندگان) و “اوكويجي” (خواننده ها) تقسيم مي‌شدند. يازيجي‌ها گروهي بودند كه در زمان حيات شيخ سعيد نيز نسخه‌هاي دست نويس او را رونويسي كرده و پخش مي‌كردند و اين گروه از نظر قدمت و سابقه نيز جزو ياران نزديك شيخ بودند و شاخص‌ترين فرد و رهبر آن خسرو آلتين باشاك بود و گروه ديگر كه از نسل دوم نورچي بودند و اغلب آثار شيخ را به الفباي لاتين تبديل مي‌كردند به نام اوكويجي‌ها (خواننده ها) مشهور بودند و معروف‌ترين شخصيت آن نيز زبير گوندوزآلپ بود. گروه ديگر هم در اسكيشهر به كار تمرينات نظامي مشغول بودند كه رهبر آنها نيز محمد كايالار نام داشت. يك گروه ديگر نيز به رهبري سعيد اوزدمير در آنكارا فعاليت داشتند كه بعدها شاخه تنوير جماعت نورچي را تشكيل دادند.

فتح‌الله گولن نيز بعد از فوت شيخ سعيد نورسي به جماعت نورچي نزديك شد اما او هيچ وقت خود را نورچي ندانست و در موعظه‌هایي كه همواره با گريه و زاري همراه بود هيچ وقت نامي از شيخ سعيد نبرد. او در يكي از روستاهاي ارزروم در 27 آوريل 1941 (1320ش) متولد شد و در آنجا با پيران طريقت نورچي آشنا شد در سال‌هاي 6-1963در ادرنه و كريك كالا به كار وعظ پرداخت و توانست با خطابه‌هاي جذاب خويش مريداني پيدا كرد او تفكري متفاوت از طريقت‌هاي يازيجي، اوكويجي و طرفدارن مبارزه مسلحانه داشت. گولن معتقد به خطابه بود و همواره بر وعظ و خطابه تاكيد داشت. در 1966 (1345ش) از جانب سازمان ديانت تركيه، براي امور ديني به ازمير فرستاده شد. در آن زمان منطقه اژه شديدا متأثر از خسرو افندي (از شاخه يازيجي ها) بود. بنابراين فتح‌الله گولن مجبور به همگامي با آنها شد. در اواخر دهه 1960 دميرل كه در آن زمان از ديدگاه اسلام گراها نماد فراماسونري در تركيه بود، اربكان اسلامگرا را از اتحاديه اتاق‌هاي تركيه اخراج كرده و احساسات آنان را برانگيخته بود. بعد از آن نيز با اخراج “خديجه باباجان” (استاد دانشكده الهيات) از دانشگاه زمزمه‌هايي براي تشكيل يك حزب مسلمان شنيده مي‌شد و اعتماد اسلام گراها به حزب عدالت كاسته شده بود. اما در ميان شوراي پيران طريقت حمايت چنداني از اربكان نشد و عده‌اي از رهبران طريقت چندان موافق اربكان نبودند. در چنين وضعيتي حزب حركت ملي1 به دنبال استفاده از آراي نورچي‌ها در انتخابات بود و آلپ ارسلان تركش قول داد كه مريد وفاداري براي طريقت نورچي خواهد بود. اما بعد از  اقدامات افراطي تركش روساي طريقت به  مخالفت با او پرداختند در آن زمان

____________________

1_ MHP

گولن نيز با شعار خدمت در منطقه اژه به كار موعظه مشغول بود. و با شعار “با باند بازي نمي‌توان خدمت كرد” به مخالفت با نورچي‌ها پرداخت. نوارهاي كاست او نيز در آن دوره فروش زيادي داشت و درآمد زيادي عايدش كرد. او به دنبال ايجاد مكتب فتح اهخت چي در مقابل نورچي‌ها بود.

با انتخاب اربكان به عنوان نماينده مجلس در 12 نوامبر 1969 (1348ش) با شعار “حق آمد و باطل رفت” و تشكيل حزب نظام ملي از جانب او، تحرك نورچي‌ها هم بيشتر شد و به ويژه نورچي‌هاي آنكارا به حمايت از او پرداختند. با اقامه دعوي در دادگاه قانون اساسي تركيه براي ممانعت از فعاليت اين حزب، حزب نظام ملي در ميان نورچي‌ها به عنوان يك حزب اسلامي شناخته شد. در اين مدت نيز فتح‌الله گولن بدون هيچ گونه حاشيه‌اي در منطقه اژه به وعظ و سخنراني مي‌پرداخت.

با وجود حمايت نورچي‌ها از كودتاي 1971، (1350ش) رژيم كودتا آنها را نيز نااميد كرد و اكثر رهبران نورچي بازداشت شدند و در ميان بازداشت شدگان با وجود انكار نورچي بودن از جانب فتح الله گولن، او به 3 سال زندان محكوم شد. اما در نوامبر همان سال آزاد شد. اربکان و  طرفدارانش بعد از كودتا “حزب سلامت ملي” را تشكيل دادند و موفق شدند در مدّت كوتاهي به جايگاه سوّمين حزب تركيه ارتقاء يابند. در اين دوره نام فتح‌الله گولن نيز بيشتر مطرح شد و او به حزب سلامت ملي نزديك شد و به واسطه مريدان خود پيغام‌هایي به رهبري حزب فرستاد و در سخنراني خود به تمجيد و تكريم از آنها پرداخت. او به ذكاوت دريافته بود كه مسير پيشرفت او توسط اين حزب هموار خواهد شد. حزب نيز از اين وضعيت راضي بود چرا كه پشتوانه محكمي براي حزب بود. حتي اربكان دستور داد تا اعضاي حزب در مراسم‌هاي گولن حاضر شوند و از وعظ‌هاي او بهره ببرند. بدين ترتيب حتي شخصيت‌هاي مهم نورچي مانند “محمد كيركينجي”، “مصطفي بايرام” و “مصطفي سونگور” نيز به ديدارش رفتند. با دريافت حمايت كامل از جانب حزب سلامت ملي، جماعت فتح‌الله گولن در مقابل ساير شاخه‌هاي نورچي تركيه بسيار قدرتمند شد و حتي ساير شاخه‌هاي نورچي نيز به او پيوستند. و دراين مدت او صاحب درس خانه‌ها و خوابگاهها فراواني شد. اما زمان زيادي طول نكشيد كه او درصدد جدايي از اربكان برآمد و در ابتدا با شعار “نوبت خدمت ” مديريت درس خانه‌ها و مراكز فرهنگي جماعت را از كنترل اعضاي وابسته به حزب خارج كرد و سپس در جلسات وعظ خود به انتقاد از سلامت ملي پرداخت. اما اربكان واكنشي نشان نداد. در كودتاي 1980 (1359ش) هر چند در مقابل كودتا سكوت كرد اما در واقع او يكي از حاميان اصلي رژيم كودتا بود و در مقابل نيز كنعان اورن نيز مدارس و خوابگاه‌هاي او را تعطيل نكرد. در فاصله سال‌هاي 1980 تا 1990 او در شهرهاي مختلف تركيه به وعظ و سخنراني پرداخت و از لحاظ سياسي با استفاده از عنوان “حركت نور” از حاميان نيروهاي راست ميانه تركيه به شمار مي‌آمد. از سال 1992 تا 1999 (71 تا 1378ش) فعاليت‌هاي بين‌المللي او افزايش يافت و در همايش‌هاي مختلف شركت كرد كه مهمترين آنها ديدار با پاپ ژان پل دوم در واتيكان در 1998 (1377ش) بود. و سرانجام بعد از چند بار رفت آمد به آمريكا به منظور معالجه، نهايت در21 مارس 1999 (1378ش)براي اقامت دايم در آمريكا، تركيه را ترك كرد.

از نظر او اسلام يك ايدئولوژي مدرن است كه برخلاف ديدگاه سلفي‌ها، اسلام بايد با شرايط مدرن كنوني انطباق يابد نه اينكه تلاش شود تا به دوران پيامبر انطباق يابد چرا كه شرايط اجتماعي و فرهنگي دوره حاضر متفاوت از سالهاي اوليه اسلام است. او همچنين مخالف هر گونه حركت انقلابي و راديكال است. عمده محوريت تفكر او تاكيد بر آموزش و ارتقاء سطح فكري و فرهنگي جامعه اسلامي مي‌باشد. به همين علت است كه اكثر طرفدارنش داراي تحصيلات عاليه و موقعيت‌هاي تجاري هستند.

بعد از مرور کوتاهی که بر زندگی محمد فتح الله گولن کردیم اجملاً به بررسی افکار و اندیشه های او در مورد نسخه ای از دین اسلام می پردازیم که به اسلام آناتولیایی مشهور است1.

 

2_ 3_ اندیشه های محمد فتح الله گولن

2_ 3_ 1_ اندیشه های سیاسی

الف_ اسلام، سیاست و مردم

در هیچ کجای تاریخ صدر اسلام که به عنوان الگویی برای دوران بعد بکار می رود قدرت سیاسی و قدرت دینی از هم جدا نبوده و خود پیامبر اکرم (ص) نیز نه مبادرت به این کار کردند و نه توصیه، بلکه کارهایی که ایشان در آن دوران از قبیل هجرت از مکه به مدینه، ایجاد همبستگی بین مهاجرین و انصار بعد از ورود به مدینه، تأسیس مسجد و همکاری با مردم در ساخت و توسعه آن به عنوان  محل اصلی  فعالیت سیاسی و دینی پیامبر، بستن عهد و پیمان با یهودیان مدینه به عنوان حاکم

____________________

1_ از نام های دیگر اسلام آناتولیایی می توان به اسلاک گولنی، اسلام اجتماعی، اسلام لیبرالی، اسلام میانه رو و

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید