Menu

تحقیق رشته علوم سیاسی در مورددولت، هویت، ،، .، مطلقه

0 Comment

نابساماني، گرايش گريز از مركز فزوني گرفت و گروه‌ها و قدرت‌هاي محلي سربرآوردند. پس از آن، جنبش صنعتي كردن كشور، ايجاد مباني دولت مدرن وملي و لوازم عمده آن به ويژه ارتش مدرن و ايجاد دولت ملي و ساخت دولت مدرن عقلا ني بوروكراتيك از جمله وظايفي بود كه دولت قاجار به‌رغم برخي اقدامات نتوانست انجام دهد و بعدها ساختار دولت مطلقه، انجام آن را برعهده گرفت. لا زمه نوسازي ايران با توجه به عدم پيدايش انگيزه‌هاي دروني براي دگرگوني و توسعه اجتماعي تا پيش از تماس با تمدن غربي، پيدايش ساخت دولت مطلقه بود واين دولت مصادف با عصر پهلوی شد.

تاسیس سلسله پهلوی و روی کار آمدن رضاشاه را سرآغاز جدیدی در آرایش هویتی جامعه ایرانیان باید به شمار آورد. در این دوران، دولت مطلقه قدرت را به سود خود تمام کرد. این دولت به منظور ایجاد هویت‌سازی ملی، باستان‌گرایی را طراحی نمود و اجرا کرد.پروژه هویت‌سازی دولت مطلقه پهلوی، که از آن تحت عنوان هویت ایرانی یاد می‌شود، در دوران سلطنت رضاشاه، شکل خاصی از هویت اجتماعی را ایجاد کرد. به دنبال تلاش برای تاسیس هویت ایرانی متجدّد، بار دیگر آرایش هویتی جامعه ایران دستخوش تغییر هویت ایلی و قبیله ای شد و در نقشه آن دگرگونی‌های مهمی به‌وجود آمد. به عبارت دقیق‌تر، تکوین ساخت دولت مطلقه مدرن نوساز، عامل اصلی مسلط شدن پروژه هویت‌سازی ملی و باستان‌گرایی در ایران بود. این امر تغییراتی را در آرایش هویتی ایران پیش آورد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم

بررسی رابطه دولت مطلقه رضاشاه با نیروهای اجتماعی در ایران

(با تأکید بر برخورد با جنبش های قومی)

 

 

 

 

 

 

 

 

1-4پیشگفتار

با انجام كودتا و تشكيل كابينه‏اى كه به «كابينه سياه» شهرت يافت، بازوى نظامى كودتا نيز به مقام سردار سپهى رسيد، اما در آن پلكان قدرت كه مى‏توانست اوج افتخارات او تا آن لحظه باشد نايستاد و با خوش شانسى‏هاى سياسى، پس از دو سال در 1302 به نخست وزيرى رسيد و دو سال بعد در 1304 در نتيجه بلند پروازى‏هاى سياسى خود و اقدامات طرفدارانش آخرين مرحله انتقال قدرت را سپرى كرد و به پادشاهى رسيد. در اين انتقال تدريجى قدرت، ابتدا با همراهى مجلس مقام فرماندهى كل قوا را گرفت، آن‏گاه با سركوب قهرآميز كليه تحركات سياسى، مدعى برقرارى امنيت در كشور شد. به همین دلیل در این فصل از پژوهش، محقق به دنبال بررسی تحلیلی رابطهء اقتدارگرایی و تکوین دولت – ملت مدرن در ایران می باشد.

در واقع باید گفت که ساخت قدرت در هر جامعه ای در پیوند با فرهنگ سیاسی آن جامعه نشانگر میزان ظرفیت های واقعی آن نظام برای توسعه سیاسی است. در نظام پاتریمونیالیسم قدیم، وفاداری فرد معطوف به چهارچوب های کوچکتر مانند خانواده ، صنف، و فرقه مذهبی بود که همین وفاداری نیز مانع تکوین وفاداری در سطح دولت ملت شده بود. از سوی دیگر ساخت دولت مطلقه نمی تواند رقابت و مشارکت سیاسی را تحمل کند و از همین رو به سازمان ها و تشکل های مستقل، اجازه تکوین نمی دهد. در نتیجه قشرهای واجد آگاهی سیاسی به تدریج به عدم فعالیت ، انزوا و سیاست گریزی کشانده می شوند. در این میان، تنها کسانی از سیاست کناره گیری می کنند که بدبین نیستند بلکه مشارکت کنندگان نیز نگرش بدبیننانه ای دارند. (بهشتی نیا،1387،40)

تاسیس سلسله پهلوی و روی کار آمدن رضاشاه را سرآغاز جدیدی در آرایش هویتی جامعه ایرانیان باید به شمار آورد. در این دوران، دولت مطلقه قدرت را به سود خود تمام کرد. این دولت به منظور ایجاد هویت‌سازی ملی، باستان‌گرایی را طراحی نمود و اجرا کرد.پروژه هویت‌سازی دولت مطلقه پهلوی، که از آن تحت عنوان هویت ایرانی یاد می‌شود، در دوران سلطنت رضاشاه، شکل خاصی از هویت اجتماعی را ایجاد کرد. به دنبال تاسیس هویت ایرانی متجدّد، بار دیگر آرایش هویتی جامعه ایران دستخوش تغییر شد و در نقشه آن دگرگونی‌های مهمی به‌وجود آمد. به عبارت دقیق‌تر، تکوین ساخت دولت مدرن نوساز، عامل اصلی مسلط شدن هویت‌سازی ملی و باستان‌گرایی در ایران بود. این امر تغییراتی را در آرایش هویتی ایران پیش آورد.

2-4همزمانى تمايلات سياسى متضاد در كشور

همانطور که در فصل سوم ذکر کردیم در اواخر سلطنت قاجار از يك سو تمايلات گريز از مركز و حكومت ملوك الطوايفى شدت يافت كه يكى، در سيماى جنبش‏هاى رهايى بخش جنگل و خيابانى تبلور يافت و كمابيش از همدلى بخشى از جامعه روشنفكرى برخوردار بود، و ديگرى، در سيماى خوانين و سركردگان ايالات مانند امير مؤيد سواد كوهى، اسماعيل آقا سميتقو، دوست محمد خان بلوچ، شيخ خزعل، كه فرياد خودسرى سر داده و عملاً از فرمان حكومت مركزى سر بر تافته بودند، جلوه گر شده بود.اما هر قدر كه تمايلات گريز از مركز به لحاظ جغرافيايى بيشتر در مناطق مرزى ايران بروز يافته بود، در تهران يك جريان سياسى كه بيشتر تحصيل كرده‏هاى جديد آن را هدايت مى‏كردند، از تمركز گرايى حكومتى پشتيبانى مى‏كرد؛ از اين رو فشار همزمان تمايلات قوى سياسى متضاد،از تحمل حكومتگران پايانى قاجار فراتر بود.نمايندگان اين تفكر، تمركز گرايى قوى را تنها راه حل مشكل توسعه نايافتگى ايران قلمداد مى‏كردند. از نظر دكتر سيف زاده، نظريه «اقتدار گرايى ديوانسالار» كه در اين سال‏ها مطرح شده بود خود نوعى نظريه بحران بود، «زيرا تقاضاهاى مشاركت و توزيع جامعه موجب بحران مشروعيت و رسوخ مشروعيت و رسوخ رژيم مى‏شود. پاسخى كه رژيم براى حل بحران‏هاى مزبور دارد چيزى جز سركوب سازمان يافته نيست. (سیف زاده،243،1373)

گارثویت که معتقد است ایرانیان به رابطه خودشان با حکومت به دیده ای متفاوتی می نگرند درباره حکومت رضاخان چنین نظری دارد: «در دهه های دوم و سوم قرن بیستم سلسله ی قاجار منحل شد و رضاخان پهلوی به عنوان شاه جدید انتخاب شد و تاج پادشاهی بر سر نهاد و به صورت یک خودکامه حکومت کرد، ولی یک برنامه کاری لیبرال را جز در زمینه توسعه نهادهای سیاسی لیبرال، به اجرا درآورد. رضاشاه حکومت خود را به بهای حذف و محو خودمختاری مناطق ایلات و گروه ها متمرکز کرد. وی یک دولت ملت و نوعی ملی گرایی را که مبتنی بر گذشته ی پیش از اسلام بود به وجود آورد ، ارتش ، اقتصاد و نظام اداری را به سبک امروزی تجدید ساختار کرد، آموزش و پرورش قوانین و فرهنگ را به سبک غربی و به صورت عرفی درآورد این تغییرات روند معکوس پیدا نکرد و تا پایان قرن گذشته به توسعه و تکامل خود ادامه داد. ایرانیان اکنون به خود و رابطه شان با حکومت به دیده­ی کاملاً متفاوتی می نگرند دولت پهلوی با برخورداری از دیوان سالاری و ارتش ثابت، به صورت یک دولت متمرکز درآمد و نقش فعال جدید دولت ، مستقیماً آن را با حیات اقتصادی، سیاسی، حقوقی، اجتماعی و فرهنگی مردم درگیر کرد. خودمختاری گروه ها و مناطق تحت انقیاد مرکز درآمد. رهبران آنها تسلیم شدند یا به جرگه حکومت پهلوی پیوستند و یا اعدام شدند. تمرکز حکومت و فناوری مدرن، ابزار لازم را در اختیار رضاشاه قرار داد تا به عنوان یک خودکامه به حکومت بپردازد و با تداوم آن، فرزندش محمدرضاشاه از داشتن رابطه متقابل با مردم محروم شد. گرچه رضاشاه از عناوین سنتی و نمادهای فرمانروایی به خصوص نمادهای دوران پیش از اسلام استفاده کرد، با این حال از عقاید غربی و فناوری آن نیز بهره جست. ایدئولوژی ملی گرایی وی بر ایران دوره پیش از اسلام و گذشته شاهنشاهی آن و بر اساس  آینده ای به سبک و سیاق غربی  جامعه شهری، صنعتی و غیردینی متمرکز شده و احیای ایران به عنوان یک قدرت منطقه ای در آسیای غربی در افق دید  وی قرار داشت. ایران عصر پهلوی به عنوان یک عنصر مهم از سیاست های تمرکز گرایی و غرب گرایی در پی هویت واحد و مستقل بود و هیچ هویت رقیب و وفادار به دیگران را تحمل نمی­کرد هویت جدید «هویت ایرانی پارسی – پهلوی» بود. مفاهیم موجود در زمینه­ی گستردگی هویت راه را به روی عقیده ی مبنی بر انحصار طلبی هویت همراه کرد. با این وصف، لایه های هویت گسترده همچنان وجود داشت و اگر جزو هویت های پهلوی قرار می گرفت تحمل  می شد. از تمامی گروه هایی که ایران را تشکیل می دادند، انتظار می رفت که خود را با هویت مسلط سازگار کنند.» (گارثویت،52،1387)

[1] .برای توضیحات بیشتر رجوع شود به فصل دوم پژوهش

[2] . نراقي‌، يوسف، استبداد شرقي مطالعه ي تطبيقي قدرت مطلقه، نشريه: انديشه‌ جامعه‌،:شماره 22، کتابخانه ملی

[3] . كتاب آبى: گزارش‏هاى محرمانه وزارت امور خارجه انگليس درباره انقلاب مشروطه از 30 نوامبر 1908 تا 10 مه 1909، به كوشش بشيرى، ج 2 ، ص 520 ، 521

[4] .آبراهامیان اعدامی ها را مهاجرانی از قفقاز چندنفر از بستگان ستارخان، و از همه ننگ آور تر یک مجتهد شیخی که نقش تعیین کننده ای در انقلاب مشروطه داشت می داند.

[5] . براى آگاهى بيشتر ر.ك: اليورباست، آلمانى‏ها در ايران، ترجمه حسين بنى‏احمد (تهران: شيرازه، 1377) ص 177 به بعد.

[6] .همان کتاب ، 1357،ص181

[7] . انجمن پژوهشی ایرانشهر « آرشیو » بریتانیا نه نقشی در برآمدن رضاشاه داشت و نه دخالتی در فروافتادن احمدشاه.

[8] .همان منبع

[9]. كوكب ايران، ش 44 (21 ربيع الثانى 1336) ص 1. کتابخانه ملی، تهران

[10] . دکتر باقر عاقلی. روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی جلد اول. چاپ هشتم. تهران: نامک، ۱۳۸۷. ص 143

[11] . مکی حسین پیشین ، ص 45

[12] . مکی حسین پیشین ، ص 53

[13] . مکی حسین پیشین ، صص 55 و 56

[14] . ويژگي ساخت قدرت در دوره رضاشاه ، عليرضا ذاکر اصفهانی موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران 4/3/1389

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید