Menu

تحقیق رشته علوم سیاسی در مورداسلام، اسلامی، ترکیه، حزب، گرایان

0 Comment

های این تفسیر ثانویه از اسلام گرایی که نسل جدید اسلام گرایان ترکیه با پیروی از برنامه های فرهنگ اسلامی، ولی با انکار مواضع ضد سیستمیک و ایدئولوژیکی انعطاف ناپذیر آن، اتخاذ کرده اند، به دهة 1990 باز می گردد (گله1، 2006: 4). در اوایل این دهه، اسلام گرایان ترکیه سعی کردند ایده آل های دینی خود را در چارچوب ادبیات جهانی مانند حقوق بشر و انواع آزادی ها باز تعریف کنند. عامل مهمی که در این تغییر شکل دهی جنبش اسلام گرایی نقشی اساسی داشت، انتظارات و نیازهای بورژوازی در حال رشد بخش های مختلف منطقة آناتولی بود که منافع شان به طور مستقیم با بازارهای اتحادیة اروپا گره خورده بود. (یاووز، 2006) هم چنین این گفتمان جدید به

____________________

1_ Gole

عنوان نقطه اوج تغییر شکل در مفاهیم مختلف اسلامی اعم از مفاهیم دینی یا مفاهیم روشنفکری دیده می شود، زیرا در این عصر، اسلام گرایان پی برده اند که تعاریف آن ها از دولت و جامعه عمدتاً تحت تأثیر ذهنیت ناسیونالیسم و ایدئولوژی های چپ گرایانه قرار دارد. البته، شاید علت اصلی ایجاد این گفتمان جدید کاهش نفوذ اندیشه های اسلام گرایان عرب (اخوان المسلمین) و پاکستانی (مودودی) در جامعة ترکیه بود. بنابراین، نیاز به گفتمانی جدید که با نیازهای عصری خود جامعة ترکیه انطباق داشته باشد، کاملاً احساس می شد.

نشانه های این تغییر شکل در محافل اسلامی، در جنبش ها  و اتحادیه های مختلف از جمله جنبش فتح الله گولن و اتحادیة کارگری “حاک ایش” نیز دیده می شد. جنبش گولن که توسط جماعت های اسلامی جامعه ترکیه رهبری می شود، در تلاش است از فرصت های بین المللی شکل گرفته بر اثر فرایند جهانی شدن به نحو احسن استفاده و تأثیرات سیاست های سرکوب کننده کمالیسم را تعدیل کند. به علاوه، این جنبش اسلامی برای اولین بار با احساسات ضد غرب گرایانه درون جنبش های اسلام گرا مخالف و اعلام کرد که ادغام ترکیه در اتحادیه اروپا باعث اضمحلال هویت ترک ها نمی شود (کورو1، 2005: 90).

به نظر می رسد واقعیت جدید ترکیه این است که چارچوب های جدیدی در زندگی عمومی به وجود آمده که عمیقاً در تار و پود اجتماعی جامعه رسوخ کرده و بدین وسیله مسائل سیاسی جدیدی در حوزة عمومی پدید آمده است (گله، 2006: 5). اگر چه حزب عدالت و توسعه در گفتمان

____________________

1_ Kuru

خود از سمبل های اسلامی استفاده نمی کند، هنوز به برخی مسائل اسلامی حساسیت نشان می دهد. در این راستا باید اشاره کرد که اسلام به عنوان یک منبع، دارای تفاسیر مختلفی است و ارجاع به مذهب می تواند در سطح شخصی، به معنای دینداری فردی، یا در سطح اجتماعی و دولتی صورت گیرد، به طوری که هر فردی سعی دارد اجتماع خود را با اصول اسلامی وفق دهد. به طور مشخص، اسلام برای همة اسلام گرایان به عنوان یک منبع محسوب می شود، اما این که این ارجاع در چه سطحی انجام می گیرد چندان مشخص نیست. در مجموع، هر فردی می تواند اسلام گرایی در ترکیه را در سه سطح مختلف توضیح دهد: در سطح اول، اسلام گرایان قصد دارند حکومتی اسلامی بر پایة قضایای بنیادین دین ایجاد کنند، به طوری که همة جنبه های زندگی در آن جامعه با تعاریف معین شریعت و تفاسیر اسلامی، تطابق داشته باشد (اسلام گرایی به عنوان پروژه ای سیاسی). در این سطح، اسلام گرایان قصد دارند قدرت دولتی را به تصرف خود درآورند و بدین وسیله به فرآیند اسلامیزه کردن کشور اقدام کنند. اما سطح دوم گفتمان اسلام گرایی قصد بازسازی جنبه های اجتماعی جامعه را دارد تا آن ها را با هنجارها و اصول کلی اسلام سازگار کند. در این فرایند عرصه های مختلف زندگی اجتماعی با سنت های فرهنگ اسلامی ارتباط برقرار می کنند (اسلام گرایی به عنوان پروژه ای اجتماعی) (اسماعیل، 2004: 70). اما در سطح سوم اسلام گرایی شامل گرایش شدیدی برای درهم آمیختن ویژگی های اسلامی درون سیستم سکولار ترکیه است (اسلام گرایی به عنوان سیاست هویتی). هدف نیز تغییر شکل جامعه با بسط آزادی ها است تا هر شخصی این اجازه را داشته باشد که مطابق اصول اسلامی زندگی کند (امام جمعه زاده و دیگران، 1389: 147).

البته    سطح های  اول  و  دوم  اسلام گرایی در  ترکیه، همواره  با  مقاومت  سفت و سخت

کمالیست ها مواجه شده است. بنابراین، اسلام گرایان سعی کرده اند با فهم علل فرایند 28 فوریه، از ادعاهای خود در بارة سطح های اول و دوم اسلام گرایی دست بکشند. لایه سوم سیاست اسلام گرایی نیز با ارجاع به ارزش های فرهنگی ملت ترکیه بازنمایی می شود: مردم ترکیه قرن هاست رفتارشان تحت تأثیر دین قرار دارد، بنابراین، اسلام یکی از محرک های اصلی جامعه و فرهنگ ترکیه بوده است. از طرف دیگر، اسلام عاملی است که باعث همبستگی قومیت های مختلف جامعة ترکیه شده و این کشور را از خطر تجزیه محافظت کرده است. با وجود این، هنوز در سطح سوم، میان اسلام گرایان جدید ترکیه و اسلام گرایان سابق تفاوت زیادی در بسیاری از مسایل از جمله حجاب یا آموزش های دینی وجود دارد. از این رو، این استدلال که سیاست های حزب عدالت و توسعه صرفاً تغییری از سیاست های هویتی به سیاست های خدمتی است، بیانگر کل واقعیت های موجود در مورد این حزب نیست (یاووز، 2005: 15). بنابراین، احتمالاً این استدلال صحت بیشتری خواهد داشت که حزب عدالت و توسعه را به عنوان حزبی تعریف کنیم که سعی دارد سیاست های هویتی را با سیاست های خدمتی ادغام کند. در این راستا، این حزب به برخی تلاش های رفورمیستی، گر چه ناموفق، به منظور احیای آموزش های دینی و آزادی حجاب دست می زند و تفسیر کمالیستی از سکولاریسم را، آن طور که از سخنرانی های رجب طیب اردوغان برداشت می شود، زیر سؤال می برد. در این ارتباط، یکی از مشهورترین روشن فکران ترکیه، علی بولاچ، استدلال می کند که گفتمان جدید حزب عدالت و توسعه در مورد اسلام دموکراتیک ناشی از توافق میان بخش های فقیر کشاورز روستایی و صاحبان مکنت آناتولی است. این قرائت جدید از اسلام گرایی از زمان ظهور حزب عدالت و توسعه پدید آمده است. او هم چنین استدلال می کند که عامل اصلی موفقیت های این حزب نه  سیاست های  اعلامی  دربارة سیاست، اقتصاد، فرهنگ و … بلکه سیاست غیر اعلامی اسلام

گرایی است (بولاچ1، 2003: 6).

روشنفکران اسلامی که در دهة 1980 به عنوان طبقه ای جدید در ترکیه ظاهر شدند، هم دارای بستر های اسلامی و هم دارای مطالعات تئوری های اجتماعی غربی بودند و تلاش کردند امکان اندیشیدن در چارچوب های اسلامی را اثبات کنند و برای مشکلات اجتماعی و اقتصادی کشورشان راه حل ارائه دهند. بنابراین، بخشی از اهداف روشنفکران اسلامی این بود که به تطهیر اذهان مسلمانان در مقابل ایده های غربی بپردازند. این روشنفکران باید در مقابل نفوذ اندیشه ها، مفاهیم، ایده ها و ارزش های غربی مقاومت می کردند. روشنفکران که در این زمان  دارای اهداف جاه طلبانه ای بودند، نه تنها قصد اسلامیزه کردن سیاست و جامعه را داشتند، بلکه سعی کردند با استفاده از دین برای مشکلات اجتماعی موجود در ترکیه راه حل ارائه کنند (امام جمعه زاده و دیگران، 1389: 148).

اما روشن فکران اسلام گرا در اواخر دهة 1990 اعتماد به نفس و امیدواری خود را برای اسلامی کردن حوزه های سیاسی و اجتماعی ترکیه از دست دادند. آن ها طی فرایند 28 فوریه، مورد غضب نهادهای کمالیست/سکولاریست قرار گرفتند. به همین دلیل، همة اشکال و تجلیات اسلامی در حوزة عمومی سرکوب شد و کارگزاران سیاسی، اجتماعی و روشن فکری اسلام گرا تحت تأثیر فشار قرار گرفتند و به حاشیه رانده شدند (یاووز، 2000: 25). در سال های اخیر روشنفکران اسلام گرا  به این  مسأله  پی برده اند که چگونه بنیان های اجتماعی اسلامی همراه با شبکه های آموزشی و تجاری

____________________

1_ Bulac

آن به علت سیاسی شدن اسلام در ترکیه از هم گسیخته و این گسیختگی عمدتاً نتیجه حملات نهادهای کمالیستی است. این رویدادهای مهمل نما در نهایت باعث شد که برخی روشنفکران اسلامی برجسته دربارة موضوعاتی مانند دموکراسی، حقوق بشر، عضویت در اتحادیة اروپا و جهانی شدن موضعی متفاوت تر اتخاذ کنند. در نتیجة این تغییر گفتمان، این روشنفکران نه تنها دیگر مانند گذشته به انکار مدرنیته نمی پردازند، بلکه به دنبال به کارگیری گفتمان و نهادهای مدرن در بستر جامعة ترکیه هستند. بنابراین، مطالبات آن ها نه تنها مانند گذشته بر پایة اصول تمدن اسلامی و ارزش های اسلامی قرار ندارد، بلکه اغلب بر جهانشمول بودن مدرنیتة سیاسی، حقوق بشر، دموکراسی و حکومت قانون تأکید می کنند (آکدوغان، 2003: 11). این روشنفکران اسلام گرا، به ویژه پس از فرایند 28 فوریه 1997، نیاز ترکیه در مورد به کارگیری زبان سیاسی گسترده تری با استفاده از مدرنیتة سیاسی آشکار کرده اند، زیرا از یک سو باعث مشروعیت یافتن آن ها در سطحی گسترده از جامعه می شود، و از سوی دیگر، آن ها را قادر می سازد ائتلافی گسترده را علیه ایدئولوژی کمالیسم در سطح داخلی و جهانی به وجود آورند (امام جمعه زاده و دیگران، 1389: 148).

یک مثال در این باره که چگونه روشنفکران اسلام گرا از زبانی جدید در سطح جامعه ترکیه استفاده می کنند، در مورد مسأله حجاب است که از دید سکولارها، سمبل جهاد علیه رژیم کمالیستی محسوب می شود. در حالی که محققان اسلامی در دهه 80، در مناظرات خود با سکولارها استدلال می کردند که پوشش حجاب اسلامی الزام و تعهدی اسلامی است، در دهه 1990، به ویژه پس از کودتای 28 فوریه، اسلام گرایان مانند گذشته با استفاده از اصول اسلامی در مورد حجاب زنان در مدارس امام خطیب و دانشگاه ها دفاع نمی کردند. در عوض، آن ها مطالبات خود را با استفاده از ایده “حقوق بشر جهانی” بیان می کنند. بنابراین اکنون حق آموزش، اصل عدم تبعیض، میثاق اروپایی حقوق بشر و سایر قراردادهای بین المللی حقوق بشر، به جای اسلام، به عنوان تنها مرجع در دفاع از پوشش حجاب زنان در ترکیه بکار می روند (همان: 149).

در حقیقت ترس از اقدام متقابل کمالیست ها و نظامیان، اسلام گراها مخصوصاً حزب عدالت و توسعه را به سمت تعدیل عقاید خود راهنمایی کرده است، فرایندی که در سپهر عمومی جامعه ترکیه موثر واقع شده و باعث محبوبیت روز افزون اسلام گراها شده است.

با توجه به اقداماتی که حزب عدالت و توسعه دربارة نظامیان و کمالیست ها در قضیة ارگنه کن انجام داده و این اقدامات باعث به حاشیه رانده شدن آن ها از سپهر عمومی ترکیه شده است، بنابراین انتظار می رود که کمالیست ها برای بدست آوردن دوبارة قدرت مواضع و دیدگاه های خود را تعدیل کنند، کاری که توسط حزب عدالت و توسعه در سال 2002 انجام شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل ششم:

خلاصه، بحث و نتیجه

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید