Menu

تحقیق رشته علوم سیاسی با موضوعاسلام، ترکیه، دین، حزب، گولن

0 Comment

بودند نیز از این حزب فاصله گرفته و با تأسیس حزب عدالت و توسعه از نگرش اربکانی دست کشیده و با عمل گرایی، اسلام گرایی را وارد عرصه هایی جدید کردند. این عمل گرایی سبب شده حزب عدالت و توسعه به سمت اندیشه های فتح الله گولن متمایل شود تا جایی که گولن را پدر معنوی حزب عدالت و توسعه نامیده اند(نصر، 1386: 67_66).

مواضع گولن به اسلام گرایان کمک کرده که آزادانه دست به انتخاب های جدید در حوزه عمل بزنند بدون اینکه با محدودیت های اخلاقی و شرعی مواجه شوند (نوروزی فیروز، 1391: 67).

پیروزی های انتخاباتی اردوغان در نوامبر 2002 و ژوئیه 2007 بازگو کننده برداشت خاص او از سیاست است. وی به عنوان یک فعال سیاسی _ اسلامی در درون جنبش دیدگاه ملی اربکان و سپس در مقام شهردار استانبول دریافته بود که سیاست لزوماً امری محلی است. سیاست ورزی در این سطح ربطی به افکار بزرگ یا ایدئولوژی های رهایی بخش ندارد و بیش تر ارائه خدمات اجتماعی و تأمین نیازهای اساسی مردم را در کانون توجه قرار می دهد. سیاست برای اردوغان به معنای رفع حاجات روزمره و نیز ابزاری برای پاسخ به مطالبات عمومی است. او بنا به تجربه خود در استانبول به این نتیجه رسیده بود که منبع اصلی مشروعیت حزب عدالت و توسعه رفع نیاز مردم و تأمین “عدالت برای همه” است. چنین رویکردی اردوغان را به عنوان عمل گراترین رهبر در تاریخ ترکیه، با نازلترین پایبندی به ایدئولوژی شناسانده است. سیاست های حزب عدالت و توسعه معطوف به مسائل محلی و نیازهای عملی ترکیه و در واقع سیاستی محلی _ محور در مقیاس ملی است (یاووز، 1389: 211).

 

4_ 2_ 11_ گرایش به عثمانی گری مدرن

گولن اعتقاد دارد که ارتباط میان مذهب و دولت باید بار دیگر مانند دوره عثمانی که رهبران زندگی خصوصی خود را بر مبنای احکام اسلامی تنظیم می کردند، احیا شود (ارس؛ کاها، 1381: 64). او می خواهد مدلی عثمانی از تمدن سازی را ارائه دهد، او مدل ترکیه عثمانی را بهترین الگو برای جهان اسلام می داند یعنی الگویی که متشکل از دو عنصر اسلام و ترکیه است (اسلام ترکی). و در این راه اسلام را نیز برای مطرح کردن هویت ترکی به خدمت می گیرد (نوروزی فیروز، 1391: 70) چنان چه در بحث استفاده ابزاری از دین اسلام مطرح شد.

اسلام گرایان لیبرال و به خصوص فتح الله گولن قرائت خود از دین اسلام را به مثابه سالم ترین و کارآمدترین قرائت در جهان اسلام معرفی می کنند که برگرفته از تجربه دوره عثمانی است، در این قرائت، تجربه دوره عثمانی، نه به مثابه دوره ای تاریخی که به منزله بنیادی تئوریک و مبنایی برای تشخیص جایگاه اسلام در مدیریت اجتماعی، مطرح است زیرا اسلام گرایان کنونی ترکیه بر این باورند که آن چه عثمانی ها از اسلام فهمیده اند بسیار متفاوت از اسلام سایر مسلمانان است و این قرائت همان است که مد نظر پیامبر اکرم (ص) بوده است (اگر چه این امر با سیره ایشان تضادهایی داشته باشد) و از این رو به حقیقت نزدیک تر است (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 109).

قبل از ایجاد حزب عدالت و توسعه، اردوغان به عنوان شهردار استانبول در صدد برآمد تا با ابتکاراتی به بازیابی حافظه عثمانی و تحکیم هویت اسلامی بپردازد. او علاوه بر مرمت ویرانه هایی از معماری عثمانی، سالگرد فتح قسطنطنیه در سال 1453 را به بهانه ای برای یک رویداد عمده فرهنگی مبدل ساخت. مدل او به نوعی متفاوت با سلیقه و عملکرد جمهوری، معطوف به تکریم میراث عثمانی بود که وی آن را جهان بینی و حافظه ای بدیل جمهوری تلقی می کرد (یاووز، 1389: 206).

بعد از به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه، ترکیه در حال بازگشت به هویت اصیل و تاریخی خود و دستیابی به اجماع ملی در این راستا است و این یادآور ترکیه ای است که وارث یک امپراتوری چند ملیتی شامل خاورمیانه، شمال آفریقا، بالکان و قسمت هایی از اروپای مرکزی بود. این تأکید بر میراث عثمانی قسمتی از طرح اسلامیزه کردن ترکیه و سیاست خارجی ترکیه نیست بلکه کوششی برای ایجاد تعدیل کمالیسم در راستای واقعیت های ژئوپلتیک ترکیه است (امیدی؛ رضایی، 1390: 240). نمود عثمانی گرایی جدید را می توان در ایجاد ارتباط بین هویت اسلامی، اوراسیایی و اروپایی ترکیه و ترغیب این کشور برای بهبود روابط با تمام همسایگان و از آن جمله با کشورهای خاورمیانه جستجو کرد (همان: 247).

 

4_ 2_ 12_تلاش برای ارائه الگوی اسلام آناتولی برای جهان اسلام وسایر مناطق

بنابر ادعای گولن، قرائتی که او از اسلام دارد سالم ترین و کارآمدترین قرائت از اسلام است که با جهان مدرن امروزی هم همخوانی دارد، قرائتی که مبنای تئوریک آن تجربة دورة عثمانی است و همان قرائتی است که مد نظر پیامبر اکرم (ص) بوده است (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 109). فلذا گولن سعی دارد نه از طریق انقلاب و نه از طریق حکومت اسلامی، که از طریق آموزش مستقیم و غیرمستقیم افراد و تحت تأثیر قرار دادن افکار و عقاید آنان در کل کره خاکی، این قرائت از اسلام را به مثابة درست ترین قرائت رواج دهد.

حزب عدالت و توسعه پس از به قدرت رسیدن، اعلام کرد که ترکیه در یک شرایط منحصر

به فرد برای پیوند و ایجاد سازش بین اسلام، دموکراسی و سکولاریزم قرار دارد. ترکیه نسبت به ایده “برخورد تمدن ها” اعتراض کرد و در عین حال واشینگتن نیز خواستار معرفی ترکیه به عنوان یک الگو برای جهان اسلام بود (مرادیان، 1385: 590).

ترکیه در چند سال اخیر نشان داده است که به دنبال تبدیل شدن به الگویی در جهان اسلام از نظر مدل حکومتی است. حضور فعالانه در مسائل فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جهان اسلام که موجب افزایش روابط ترکیه با جهان اسلام شده و به طور خاص در مسئله فلسطین که ترکیه از کشوری متحد نظامی با اسرائیل به کشوری متعرض به اقدامات این رژیم تبدیل شده، از مهم ترین اقدامات ترکیه است که در راستای تبدیل ترکیه به الگویی برای جهان اسلام تحلیل می شود. دعوای لفظی اردوغان با شیمون پرز در زمان جنگ غزه، حمایت از اعزام کشتی آزادی و اقامه دعوای حقوقی در مجامع بین المللی، که سبب ایجاد تنش میان روابط ترکیه و اسرائیل شد، از حرکت های دولت مردان ترکیه بود که افکار عمومی جهان اسلم را به خود معطوف کرد (مسعودنیا؛ نجفی، 1390: 153)

موضع گیری ها و عملکرد دولت ترکیه در جریان بیداری اسلامی حاکی است که رهبران این کشور در تلاش برای رهبری جهان اسلام و ارائه مدلی جایگزین از اسلام سیاسی هستند که با برداشت کشور هایی مثل جمهوری اسلامی ایران و عربستان از اسلام متفاوت است (مسعود نیا؛ نجفی، 1390: 150).

 

4_ 2_ 13_ مخالفت با برپایی دولت اسلامی

از دیگر تشابهاتی که بین گولن و اردوغان وجود دارد مخالفت آن ها با ایجاد دولتی اسلامی است، آن ها به طور آشکار اعلام می کنند که در پی ایجاد یک حکومت اسلامی به سبک ایران و یا عربستان نیستند.

گولن می گوید من مسلمان سکولار هستم و در پی تأسیس دولتی اسلامی نیستم، بلکه در پی اسلامی با صبغه ترکی هستم و می خواهم ایدئولوژی ناسیونالیسم ترک را اسلامی کنم (ملک اف،  :85). او با روی کار آمدن دولت های ایدئولوژیک مخالفت می کند، خواه دولتی دینی با هدف ترویج اندیشه های دینی باشد و خواه دولتی لائیک، که مانع ترویج اندیشه های دینی شود (مارخام، 2009: 5).

رهبران حزب عدالت و توسعه نیز از اولین روزی که به قدرت رسیدند این موضوع را بطور صریح و آشکارا اعلام کردند که افکار خود را در مورد دولت اسلامی تغییر داده اند و به دنبال ایجاد حکومت اسلامی نیستند آن ها حتی برای اطمینان دادن به جامعه ترکیه چندین بار اعلام کردند که حزب عدالت و توسعه حزبی اسلامی نیست و قصد ندارد ایدئولوژی خاصی را تبلیغ کند (آکدوغان1، 2006: 52).

 

4_ 2_ 14_ قبول دین در حوزة خصوصی

____________________

1_ Akdogan

به عبارت دیگر، تمام آنچه که گولن در پی آن است، احیای روابط میان دولت و دین _به همان شیوه معمولی در دولت عثمانی_ است؛ همان دوره ای که امور دولت بر اساس قوانین وضعی بود، اما در همان حال مردم بدون هیچ تنگنایی شعایر دینی شان را آزادانه به جا می آورند. او می گوید با سیاسی کردن دین اسلام مخالف است(ملک اف، 1389: 85).

از  سخنان و  رفتارهای گولن چنین  برمی آید که او با لاییسیته مخالف است. احزاب حرکت ملی و  جمهوری خواه خلق نه تنها با دخالت دین در سیاست مخالفند بلکه با فعالیت گروهها دینی نیز مخالفند .بگونه ای که رهبران احزاب فوق حتی نسبت به حضور دین در ساحت زیست فردی هم عقیده محکمی ندارند و از دید آنها در ساختار دولتی ترکیه کسانی که  رفتار دینی (نماز خواندن، باحجاب بودن) دارند نباید بکارگرفته شوند. گولن با این احزاب در مورد عدم دخالت دین درسیاست همفکر است، اما در مورد دوم که مثالش اشاره شد موافق آنها نیست. لذا گولن را بیشتر باید سکولار دانست  و از این حیث حزب عدالت وتوسعه با گولن دارای تشابه عقیده است. از این منظر نیز گفته می شود که دولت کنونی ترکیه تحت تاثیر اندیشه های گولن قراردارد. از منظر دیگر نیز گولن با عقاید احزاب مورد اشاره موافق نیست.

در ارتباط با مسائل دینی و اسلامی، دولت اردوغان تلاش کرده است به تدریج مشی لائیسم در دولت ترکیه را که به منزله مخالفت با مذهب می باشد، به سوی سکولاریسم و قبول مذهب در حوزه خصوصی افراد جامعه سوق دهد (واعظی، 1387: 49). هم چنین این حزب تأکید کرده است که سعی دارد فهمی جدید از سیاست جعل کند که فارغ از هرگونه سیاسی سازی مذهب یا حمایت ویژه از سکولاریسم است. رهبران حزب عدالت و توسعه استدلال می کنند که سیاسی کردن دین هم

برای دموکراسی و هم برای خود دین بسیار خطرناک است (امام جمعه زاده و دیگران، 1389: 145).

اردوغان می گوید:” من قبل از هر چیز یک مسلمانم و به عنوان یک مسلمان می کوشم تا با الزامات دین سازگار باشم. من در برابر خداوندی که مرا آفریده مسئول هستم و سعی در ادای این مسئولیت دارم. در حال حاضر نیز سخت می کوشم تا دین را به عنوان امری خصوصی در زندگی سیاسی خود دخالت ندهم. یک حزب سیاسی نمی تواند دین دار باشد. دین به افراد تعلق دارد. در غیر این صورت از آن سوء استفاده خواهد شد و دین والاتر از آن است که مورد سوء استفاده یا بهره برداری قرار گیرد ” (یاووز، 1389: 216).

معنای سکولاریزم در ترکیه اصولاً بی دینی نیست، بلکه چنین معنایی را لائیسیزم می رساند که بر غیر سیاسی کردن کامل دین تأکید دارد و سکولاریزم در ترکیه کوششی است برای ارتقای عقلانیتی بشری و اسلامی تنویر یافته (افضلی؛ متقی، 1390: 187).

 

4_ 2_ 15_ داشتن شخصیت کاریزماتیک

گولن در طول دورة فعالیت های خویش توسط پیروانش با عنوان معلم محترم (خوجه افندی) خطاب میشد، همه او را به عنوان استادی محترم و فروتن و باخلاق می شناسند و برای وی احترام قایل هستند(ارس؛ کاها، 1381: 63). گولن چند وقت پیش در یک نظر سنجی که از

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی های درج شده در انتهای هر مطلب بخوانید ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت منبع

www.homatez.com

مراجعه نمایید